جستجوی پیشرفته
بازدید
16396
آخرین بروزرسانی: 1399/12/19
خلاصه پرسش
آیا ملاصدرا زنان را حیواناتی می‌دانست که خداوند تنها برای استفاده‌ی مردان، لباس انسانیت بر آنها پوشاند؟!
پرسش
ملاصدرا زنان را حیواناتی می‌داند که برای استفاده‌ی مردان، خداوند لباس انسانیت را بر آنها پوشانده شده است.( اسفار اربعه، ج 7، ص 136). آیا جمله‌ی بالا واقعا از ملاصدرا است؟! اگر چنین است، چه توجیهی برایش دارید؟
پاسخ اجمالی
  1. صدرالمتألهین فیلسوف و دانشمند بزرگ و یکی از نوابغ بشری است و با ابتکارات و نوآوری‌های خود توانست خدمات فراوانی به جامعه‌ی فرهنگی و علمی ارائه دهد، و بسیاری از گره‌‌های کور معرفتی را با دقت‌‌ها و موشکافی‌های بی‌نظیر خود باز کند. اما از آن‌جا که او بشری عادی است و معصوم از خطا و اشتباه نیست، به نظر می‌رسد، یکی از موارد اشتباه وی همین مطلبی است که در این پرسش مطرح شده است. البته این نمی‌تواند دلیل و بهانه‌ای باشد تا از مجموعه‌ی بزرگ معارف و دانش‌های ارائه شده توسط او بی‌بهره شویم.
  2. ملا صدرا در فصل چهارده از جلد هفت اسفار اربعه، راجع به عنایت خدای متعال در آفرینش زمین و آنچه را که در روی زمین است، برای بهره‌برداری انسان بحث می‌کند که در حقیقت اشاره به این آیه‌ی قرآن دارد که می‌فرماید:

«هُوَ الَّذی خَلَقَ لَکُمْ ما فِی الْأَرْضِ جَمیعاً»؛[1](او است که همه چیزهایى را که در روى زمین است برای شما آفرید).

و همان‌گونه که می‌دانید، بیقین مخاطب این آیه مردان نیستند، بلکه خطاب به جنس انسان است که شامل مردان و زنان به طور مساوی می‌شود.

  1. ممکن است این اشتباه او را از نوع طغیان القلم، یا سهو القلم به حساب آورد؛ چون وی در پی برشمردن نعمت‌های خداوند در زمین بود که از جمله این نعمت‌ها را دواب (جنبندگان) برشمرد، و سپس شروع به بیان فواید آنان کرد و گفت فایده برخی از جنبندگان نکاح است.[2] از این عبارت چنین برداشت شده است که در نظر ملاصدرا زنان حیواناتی هستند که برای استفاده مردان٬ لباس انسانیت به آنها پوشانده شده است. مشابه این برداشت در آیه 14 سوره آل عمران نیز مطرح شده است که در پاسخی دیگر بدان پرداخته‌ایم.
  2. صدر المتألهین در این عبارت هر چند به لفظ زن و حیوان تصریح نکرد، بلکه لفظ جنبنده(دابه) را به کار برد، که جنبنده بر هر موجود زنده متحرک اعم از انسان و حیوان صدق می‌کند. و کاربرد لفظ جنبنده برای انسان هر چند مانند لفظ حیوان خیلی قبیح نیست، ولی خیلی هم مناسب به نظر نمی‌رسد، به ویژه این‌که در کنار حیوانات دیگر ذکر گردد.
  3. در هر صورت و با فرض پذیرش این‌که ملاصدرا معتقد به چنین مطلبی باشد، باید گفت که وی در این‌جا اشتباه کرده و این حرفش قابل توجیه و دفاع نیست و با آیاتی از قرآن مانند «هُنَّ لِباسٌ لَکُمْ وَ أَنْتُمْ لِباسٌ لَهُن‏»؛[3] (آنها پوشش شمایند و شما پوشش آنهایید) که به بهره‌برداری زن از مرد نیز اشاره می‌کند، هم‌خوان نیست.
  4. در همین راستا روایاتی از شیعه و اهل‌سنت، ناظر به لزوم مقایسه‌ی محتوای تمام متون و حتی احادیث با آموزه‌های قرآن کریم می‌باشد تا چه رسد به سخن عالم دینی؛ لذا اگر سخنی به وضوح، مخالف با قرآن باشد، کاملا واضح است که سخنی قابل دفاع نیست.[4]

 

 


[1]. بقره، 29.

[2]. «الفصل (14) فی عنایته تعالى فی خلق الأرض و ما علیها لینتفع بها الإنسان ... و منها تولد الحیوانات المختلفة وَ بَثَّ فِیها مِنْ کُلِّ دَابَّةٍ بعضها للأکل وَ الْأَنْعامَ خَلَقَها لَکُمْ فِیها دِفْ‏ءٌ وَ مَنافِعُ وَ مِنْها تَأْکُلُونَ و بعضها للرکوب و الزینة وَ الْخَیْلَ وَ الْبِغالَ وَ الْحَمِیرَ لِتَرْکَبُوها وَ زِینَةً و بعضها للحمل وَ تَحْمِلُ أَثْقالَکُمْ إِلى‏ بَلَدٍ لَمْ تَکُونُوا بالِغِیهِ إِلَّا بِشِقِّ الْأَنْفُسِ إِنَّ رَبَّکُمْ لَرَؤُفٌ رَحِیمٌ و بعضها للتجمل و الراحة وَ لَکُمْ فِیها جَمالٌ حِینَ تُرِیحُونَ وَ حِینَ تَسْرَحُونَ و بعضها للنکاح  وَ اللَّهُ جَعَلَ لَکُمْ مِنْ أَنْفُسِکُمْ أَزْواجاً». صدر المتألهین، الحکمة المتعالیة فى الاسفار العقلیة الاربعة، ج 7، ص 136، بیروت، دار احیاء التراث، چاپ سوم، 1981م.

[3]. بقره، 187.

[4]. ر. ک: «زن و مرد»، 11855؛ «عدم برتری مرد بر زن»، 531؛ «روایات مربوط به عرضه حدیث بر قرآن»، 103348.

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

  • چرا در جامعه ایران پوشیدن لباس های روشن و تند برای خانم ها مشکل آفرین است؟
    17633 بیشتر بدانیم 1388/04/22
    اساسا؛ لباس برای پوشش و متانت انسان ها بوده و از میان تمام موجودات زنده، این تنها انسان است که علاوه بر پوشش طبیعی بدن خود، لباسی بر تن خود نموده تا علاوه بر محافظت او از گرما و سرما، نشانگر شخصیت او نیز باشد و این ...
  • آیا می‌شود کسی به مقام هدایت باطنی برسد هرچند ‌که امام معصوم نباشد؟
    10186 انسان شناسی 1392/10/17
    امام معصوم(ع) علاوه بر هدایت تشریعی، عهده‌دار هدایت باطنی (تکوینی) دیگران نیز می‌باشد.[1] علامه طباطبایی(ره) در تعریف امام می‌گوید: «امام کسى است که به واسطه امر ملکوتى- که همراه اوست- مردم را هدایت می‌کند. امامت بر حسب باطنى، نوع ولایتى است در اعمال مردم، ...
  • آیا خانمی که حائض است می تواند غسل های واجب مثل جنابت را در زمان حیض انجام دهد؟
    321553 کیفیت و احکام غسل 1389/11/17
    این مسئله از مسایلی است که فقهاء در مورد آن اختلاف نظر دارند،برخی از ایشان مانند محقق حلی[1]، غسل های واجب یا مستحب را در زمان حیض جایز نمی دانند، و برخی دیگر مانند صاحب العروة الوثقی،می گوید:« اقوی؛جواز غسل جمعه برای شخص جنب و حائض است.»
  • آیا در حال احرام استفاده از حشره کش‌هایی که خوشبو می‌باشند، حرام است؟
    6001 احرام 1392/04/27
    1. اصولاً کشتن حشرات در حال احرام جایز نیست، مگر اینکه از حيوانات موذى و خطرناک باشند. 2. در حال احرام استعمال مواد خوشبو کننده و همچنین بوییدن بوی خوش جایز نیست. استفاده از این حشره­کش­ها برای نابودی حیوانات خطرناک مانعی ندارد ولی نباید آن را ببوید. ضمائم:
  • فیلسوفانی که وجود خدا را انکار می‌کنند، کیستند و دیدگاه‌های‌شان چیست؟
    16677 پاسخ به شبهات 1392/02/22
    این پرسش مقداری کلی است؛ اما در عین حال چند نکته را متذکر می‌شویم: 1. هر نقل تاریخی در این زمینه قابل اعتماد نیست؛ زیرا بسیاری از فلاسفه به جهت شرایط خاص محیطی سخنان خود را به صورت رمز و کنایه بیان می‌کردند؛ از این‌ رو برخی که ...
  • آیا در اسلام، فردی را که خود ارضایی(استمنا) می‌کند؛ حد می‌زنند؟
    28154 استمنا 1392/01/19
    ابتدا تعریف تعزیر و حد را بیان کرده و سپس حکم استمنا را بیان می‌کنیم: حد: برای برخی از گناهان در شرع مقدس، مجازات‌هایی تعیین شده است که به این مجازات‌های مشخص و معین شده، حدّ اطلاق می‌شود.[1] تعزیر: در فقه بر کیفرى تعزیر ...
  • شجاعت را تعریف کنید و فرقش با تهوّر و جبن در چیست؟
    55583 فضایل اخلاقی 1392/07/25
    شجاعت «شجاعت» یکی از چهار صفت برتر[1] در فضایل اخلاقی است که علمای اخلاق درباره آن در آثار خود مباحثی را مطرح کرده‌اند. شجاعت عبارت است از: اطاعت قوه غضبیه از قوه عاقله؛ یعنى نترسیدن از آنچه نباید ترسید، و دوری کردن از ...
  • عایشه چگونه از دنیا رفت؟
    75916 همسران و فرزندان پیامبر ص 1392/03/30
    درباره چگونگی مرگ عایشه، اختلاف نظر وجود دارد. منابع اهل سنت مرگ او را طبیعی دانسته و گفته‌اند که در سال 58 هـ.ق عایشه از دنیا رفت و ابوهریره بر او نماز خواند. البته قبل از آن نوشته‌اند که ابوهریره نیز در همان سال عمرش به پایان رسید.
  • ارتباط و غذا خوردن در منزل شخصی که غسلش صحیح نیست، چه حکمی دارد؟
    5785 گوناگون 1392/01/24
    ارتباط با چنین اشخاصی و نیز غذا خوردن در منزل آنان منعی ندارد، اما باید دوستانه به آنان تذکر داد، تا وظایف شرعی خود را به درستی انجام دهند و اگر توجهی نکردند - بدون آن‌که ارتباط با آنان حرام باشد- می­‌توان از باب امر به معروف و ...
  • منظور از برکات در تعالیم قرآنی چیست؟
    14146 علوم قرآنی 1390/12/23
    ارباب لغت و مفسّران قرآن کریم در مجموع با تعابیر مختلف، برکت را به معنای خیر، خوبی و فایده ثابت و پایدار معنا کرده اند؛ مانند این که می گویند: 1. «برکت»؛ یعنى، ثبوت خیر خدائى در یک چیز.

پربازدیدترین ها