جستجوی پیشرفته
بازدید
1184
آخرین بروزرسانی: 1402/08/01
خلاصه پرسش
چرا حضرت نوح(ع) خطاب به مردمی ناآگاه و برای اثبات وجود خداوند، موضوع آفرینش هفت آسمان را مطرح می‌کند که وجودش برای آنان اثبات‌پذیر نبود؟!
پرسش
سلام؛ در آیه 15 سوره نوح، خداوند از زبان حضرت نوح(ع) می‌فرماید: « آیا ندیدید خداوند چگونه هفت آسمان را بر فراز یکدیگر آفرید!؟ این یک استفهام انکاری است و پاسخ آن باید «دیده‌ایم» باشد. سؤال این است که هنوز هم علی‌رغم پیشرفت علم، کشف نشده است که منظور از هفت آسمانی که تمام کهکشان‌ها در نخستین‌شان قرار دارد چیست. چطور قوم نوح(ع) با این قدمت باید از آسمان‌های هفت‌گانه با خبر می‌بودند؟!
پاسخ اجمالی

همان‌گونه که در پرسش آمده، حضرت نوح(ع) برای دعوت قوم خود به توحید و یکتاپرستی، به خورشید و ماه و هفت آسمان و بعضی از چیزهای موجود در طبیعت استدلال نموده است. به عنوان نمونه می‌فرماید:

«أَ لَمْ تَرَوْا کَیْفَ خَلَقَ اللَّهُ سَبْعَ سَماواتٍ طِباقاً»؛[1] آیا نمی‌بینید چگونه خداوند، هفت آسمان را به صورت طبقه طبقه آفرید؟!

پرسش این‌جا است که چرا حضرتشان با مردمی ناآگاه، موضوعی را مطرح می‌کند که بشر امروز با این همه پیشرفت‌های علمی هم هنوز نتوانست به حقیقت آن دست یابد؟!

پاسخ اول آن است که اصطلاح «هفت آسمان» می‌تواند منطبق با چندین واقعیت باشد که برخی از آنها در ردیف صورت‌های فلکی بوده و در آن‌روز نیز شناخته شده بود. و برخی از این واقعیات نیز تا کنون کشف نشده است، همان‌گونه که لفظ «آسمان»‌ نیز در قرآن، گاه تنها به معنای فضای اطراف زمین مورد استفاده قرار گرفته که ابرها در آن قرار دارند و گاه به معنای فضایی که شامل تمام ستارگان می‌شود.[2]

در همین راستا برخی از مفسران در تفسیر آیه می‌گویند:

این‌که آسمان‌ها را هفت‌گانه خواند -آن هم در زمینه‌‏اى که می‌‏خواهد استدلال کند- دلالت بر این دارد که مشرکان به آسمان‌های هفت‌گانه معتقد بودند، و آن‌را امری مسلم می‌‏شمردند و قرآن با آنان به وسیله‌ی همین چیزى که خود آنان مسلم می‌‏دانستند احتجاج کرده است؛ یعنی داستان هفت‌گانه بودن آسمان‌ها که در کلام نوح(ع) آمده به خوبى دلالت دارد که این مسئله از سوی پیامبران(ع) از قدیم‌‏ترین زمان‌ها رسیده است.[3]

برخی اما می‌گویند: منظور نوح از رؤیت، دیدن و شناختن هفت آسمان به خصوص از طریق حس و یا شناخت عقلی نیست؛ چرا که این نوع شناخت نه برای قوم نوح و نه برای مردم بعد از آن امکان‌پذیر نبود؛ بلکه منظور عظمت ستارگان و خورشید و ماه و ... است که قابل مشاهده است. و هدف از این تعبیر این بود که شناخت مردم را به خدای تعالی زیاد کند؛ لذا از طریق عظمت مخلوقاتش استفاده کرده است.

احتمال هم دارد که این استدلال اختصاص به قوم نوح نداشته باشد؛ بلکه مخاطب این آیه تمام مردم از زمان نزول تا زمان قیامت باشند، پس این امکان، یعنی شناخت آسمان‌های هفت‌گانه با توجه به پیشرفت‌های علمی و تکنولوژی برای بشر وجود دارد، هر چند که فعلا به آن دست نیافتند.

همچنین رؤیت و مشاهده از هر نوعی که باشد، در حقیقت دیدن هفت آسمان است، چه این‌که مردم به آسمان‌های هفت‌گانه علم داشته باشند یا نداشته باشند؛ زیرا حداقل این است که جو آسمان به این گستردگی با تمام ستارگانش را مشاهده می‌کنند؛ لذا از آن به هفت تعبیر کرده است. بنابر این، اگر چه مشاهده هفت آسمان برای ما مقدور نیست، لکن این قصور، حقیقت هفت آسمان را تغییر نمی‌دهد و چیزی از آن کم نمی‌کند. و در حقیقت -با این مثال‌ها- مشاهده‌کنندگان را  توجه می‌دهد به این‌که آنچه را که در بالای سر خود می‌بینند هفت آسمان است. و قرآن همان‌گونه به انسان از کائنات خبر می‌دهد، همان‌طور آنها را به شناخت عظمت خلقت تحریک و تشویق می‌کند، و از این طریق به قدرت آفریننده آنها استدلال می‌کند.[4]


[1]. نوح، 15.

[2]. برای آگاهی بیشتر، ر. ک: «آسمان های هفت گانه در قرآن»، 1756.

[3]. ر. ک: طباطبائی، سید محمد حسین‏، المیزان فی تفسیر القرآن، ج ‏20، ص 32، قم، دفتر انتشارات اسلامی‏، چاپ پنجم‏، 1417ق؛ مغنیه، محمد جواد، تفسیر الکاشف، ج ‏7، ص 429، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ اول، 1424ق.

[4]. ر. ک: صادقی تهرانی، محمد، الفرقان فی تفسیر القرآن بالقرآن، ج ‏29، ص 158، قم، انتشارات فرهنگ اسلامی، چاپ دوم، 1365ش.

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

  • قضا و قدر الهی را به زبانی ساده و روان توضیح دهید؟
    15804 قضا و قدر 1400/05/12
    «قضا» یعنی حکم، قطع و حتمیت. در نظام آفرینش، ‌موجودات مادی از چندین راه ممکن است به وجود بیایند، به عنوان مثال اگر به خانه‌ی شما از چند کوچه راه باشد، ورود به خانه‌ی شما از چند راه ممکن است. حال اگر از میان چندین ...
  • آداب و احکام قبل و بعد از مردن چیست؟
    265998 احتضار 1392/02/30
    آدابى که در این باره مطرح است، دو بخش دارد؛ بخشى مربوط به قبل از مرگ است که با عنوان «احکام محتضر» از آن یاد مى‌شود و از جمله آنها، این است که باید شخص را در هنگام مردن به پشت بخوابانند به طورى که کف پاهایش به ...
  • این که می گویند خدا فلان بنده اش را به خودش وا گذاشته است، معنایش چیست؟
    22794 تفسیر 1389/11/04
    این یک مفهوم قرآنی است. خداوند متعال در قرآن می فرماید:"نَسُوا اللَّهَ فَنَسِیَهُمْ "؛ خدا را فراموش کردند، و خدا (نیز) آنها را فراموش کرد. این معنایش این است که چون برخی از انسان ها در دنیا خدا را ...
  • آیا حقیقت حضرت علی (ع) ازلی است؟
    16128 دانش، مقام و توانایی های معصومان 1388/02/12
    معنای ازلی بودن این است که موجودی در گذشته، سابقه عدم (نبود) نداشته باشد؛[1] یعنی همیشه وجود داشته است. منظور از حقیقت حضرت علی (ع)، اگر وجود مادی ایشان باشد روشن است که وجود مادی ایشان ازلی نیست ولی اگر منظور از حقیقت، ...
  • آیا روزه بدون خواندن نماز صحیح و قبول است؟
    114384 Laws and Jurisprudence 1390/05/26
    مطابق با آموزه‌های دینی، نماز اولین فعل عبادی در میان اعمال دینی ما است؛ یعنی پس از اصول اعتقادی (اصول دین)، در مرحله عمل (که از آن به فروع دین تعبیر می‌شود)، اولین چیزی که موضوعیت دارد، نماز است که از آن به ستون و عمود دین تعبیر شده ...
  • منظور از فراز «فاقد کل مفقود» در برخی دعاها چیست؟
    5223 حدیث 1397/06/18
    در مورد معنای جمله «وَ فاقِدَ کُلِ‏ مَفْقُود»[1] که در توقیعی از سوی امام زمان(عج) در دعای ماه رجب، وارد شده است، احتمالاتی وجود دارد: 1. واژه «فقدان» از ریشه «فقد» به معنای عدم و نیستی است،[2] و «فَقَدَهُ»؛ یعنی‌ ...
  • آیا زبان عربی بر باقی زبان‌ها برتری دارد؟
    14381 علوم قرآنی 1392/01/14
    در ابتدا باید به این نکته توجه داشت، که الزامی نیست تا وحی الهی با کامل‌ترین زبان نازل شود، همان‌گونه که شاهدیم برخی از کتاب‌های آسمانی با زبانی غیر از زبان عربی نازل شده‌اند. از سوی دیگر بررسی دقیق ساختار یک زبان و مقایسه آن با دیگر ...
  • آیا فروشنده و راهنمایی کننده روش مصرف قرص "سقط جنین" مباشر سقط محسوب می‌گردد؟ این گناه حق الناس دارد؟
    11771 سقط جنین 1393/02/22
    مباشر سقط به کسی گفته می‌شود که عمل سقط را انجام می‌دهد مانند زنی که قرص می‌خورد یا کسی که آمپول تزریق می‌کند، اما فروشنده قرص یا آموزش دهنده سقط، مباشر محسوب نمی‌شود. ولى به هر حال فروش این‌گونه محصولات و یا راهنمایى (در حدى که مصداق کمک ...
  • خلاصه‌ای از زندگی ام سلمه همسر پیامبر اسلام(ص) را بیان کنید؟
    10795 تاريخ بزرگان 1399/09/05
    نام و نسب ام سلمهام سلمه، کنیه‌ی یکی از امهات المؤمنین از همسران گرامی پیامبر اسلام(ص) است که نامش قبل از اسلام، هند، یا رمله بود.[1] پدرش سهیل[2] و یا حذیفه با کنیه‌ی ابی‌مغیره، ملقب به زاد الرکب،[3] ...
  • چه قیام‌ها و شورش‌هایی در زمان امامت امام هادی(ع) اتفاق افتاد؟
    8615 تاریخ 1393/10/18
    در دوران امامت امام هادی(ع) که با حکومت چندین خلیفه عباسی همزمان بود، برخوردهای اعتقادی، مناقشه‌های علمی، تبعیض‌های قومی، فشارهای اقتصادی و سیاسی؛ جنبش‌های مختلفی را با انگیزه‌های دینی یا غیر دینی برانگیخت که برخی از آنها مانند حرکت کولی‌ها را نمی‌توان به هیچ وجه، قیامی اسلامی دانست، ...

پربازدیدترین ها