جستجوی پیشرفته
بازدید
1199
آخرین بروزرسانی: 1402/07/29
خلاصه پرسش
«روز ذی مسغبه» که در سوره بلد از آن یاد شده، ناظر به چه روزی است؟
پرسش
«یوم ذی مسغبه» که در قرآن آمده به چه معنا است؟
پاسخ اجمالی

خدای متعال در ابتدای سوره بلد، به دنبال بیان نعمت‌های بزرگى که به انسان ارزانی داشته، بندگان ناسپاس را نیز مورد ملامت و سرزنش قرار می‌‏دهد که چگونه با داشتن آن همه نعمت و مسیرهای رسیدن به سعادت، راه نجات را در پیش نگرفته‌اند؟! و به عنوان نمونه و برای مشخص‌نمودن یکی از بهترین کارهای خیر در این دنیا، در ادامه می‌فرماید:

«أَوْ إِطْعامٌ فی‏ یَوْمٍ ذی مَسْغَبَةٍ»؛[1] و یا سیر‌کردن گرسنگان در روز قحطى!

«مسغبة» از ریشه «سغب»، به معناى گرسنگى است. بنابر این، «یَوْمٍ ذِی مَسْغَبَةٍ»، به معنای روز قحطی و روزی است که شمار بسیاری از مردم با گرسنگى دست و پنجه نرم می‌کنند.

اگرچه همیشه گرسنگانی در جوامع بشرى بوده‌اند، ولى تعبیر موجود در این آیه، ناظر به اهمیت ویژه اطعام گرسنگان در ایام قحطى است، و گرنه اطعام گرسنگان در هر زمانی از بالاترین اعمال بوده و هست.[2] اما در روزهای خشک‌سالی، فردی که گرسنگان را سیر می‌کند، حتی اگر دارای ثروت و مال هم باشد، همواره این احتمال وجود دارد که به دلیل کمبود مواد غذایی در جامعه، امکان تهیه مجدد آن‌را نداشته و در نتیجه خود و خانواده‌اش نیز دچار گرسنگی شوند؛ از این‌رو است که اطعام در چنین روزهایی از بالاترین جلوه‌های ایثار است.

در همین راستا است که پیامبر(ص) می‌فرماید:

«... من أشبع جائعا فی یوم سغب أدخله الله یوم القیامة من باب من أبواب الجنة لا یدخلها إلا من فعل مثل ما فعل»؛[3]

کسى که گرسنه‌اى را در ایام قحطى سیر کند، خدا او را در قیامت از درى از درهاى بهشت وارد می‌کند که هیچ شخص دیگری از آن وارد نمی‌‏شود، مگر کسى که عملى همانند عمل او انجام داده باشد.

بر این اساس، با آن‌که اطعام گرسنگان در هر زمانی فضیلت دارد؛ اما اطعامی که در زمان قحطی و یا زمانی باشد که غذادهنده خودش گرسنه است، فضیلت بالاتری دارد؛ چرا که بخشش مال در زمان قحطی و ضرورت، برای انسان سخت‌تر از زمان‌های دیگر است. از همین‌رو است که خدای متعال آیه: «وَ یطْعِمُونَ الطَّعامَ عَلَی حبّه ...»، را در شأن عترت رسول خدا(ص)، یعنی علی(ع)، فاطمه‏(س)، امام حسن و امام حسین(ع) نازل کرده است؛ زیرا آنان در زمانی که به غذایشان احتیاج داشتند، آن‌را در اختیار مستمندان قرار دادند.

بنابر این، آیه‌ی موجود در پرسش و نیز آیات پیشین و پسین، در صدد نکوهش افرادی است که روحیه‌ی ایثارگری و انجام کارهای خیر را نداشته و هیچ گردنه دشواری را پشت سر نمی‌گذارد: «فَلاَ اقْتَحَمَ الْعَقَبَةَ».

نه بنده‌‏اى را آزاد می‌کند: «فَکُّ رَقَبَةٍ»؛

نه در روز خشک‌سالی غذایی پخش می‌کند: «أَوْ إِطْعامٌ فی‏ یَوْمٍ ذی مَسْغَبَةٍ»،

میان یتیمانی که اتفاقا خویشاوند او نیز هستند: «یَتیماً ذا مَقْرَبَةٍ»،

و نه میان مستمندانی که به خاک سیاه نشسته‌اند: «أَوْ مِسْکیناً ذا مَتْرَبَةٍ».[4]


[1]. بلد، 14.

[2]. ر. ک: مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج ‏27، ص 30، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ اول، 1374ش.

[3]. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، مقدمه، بلاغی‏، محمد جواد، ج 10، 750، تهران، ناصر خسرو، چاپ سوم، 1372ش.                        

[4]. برای آگاهی بیشتر در این زمینه، ر. ک: «ثواب اطعام نمودن و افطاری دادن»؛ «اهل بیت (ع) شأن نزول آیه "و یطعمون الطعام...»؛ «سنت اسلامی در اطعام به خانواده‌های مصیبت دیده».

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

  • چرا باید نماز را به زبان عربی بخوانیم؟
    89600 نماز 1385/11/24
    برای روشن شدن پاسخ، ابتدا باید منظور از سؤال روشن شود، اگر منظور این است که به جای عربی زبان دیگری جایگزین شود، این سؤال برای افراد بی‌گانۀ از آن زبان نیز مطرح است! و اگر منظور این است که چرا باید نماز را فقط به زبان عربی ...
  • آیا در کتب اربعه شیعی، حدیثی در ارتباط با حفظ قرآن وجود دارد؟!
    17262 حدیث 1394/07/21
    در نزد شیعه، چهار کتاب اصلی وجود دارد که به آنها کتب اربعه گفته می‌شود. این چهار کتاب، سه مؤلف دارد؛ یعنی دو کتاب از این چهار کتاب، توسط یک نفر جمع‌‌آوری شده است. با توجه به این‌که سه کتاب از این چهار کتاب بیشتر شامل روایات فقهی ...
  • آیا در میان اندیشمندان دینی نوعی فردوسی ستیزی وجود دارد؟
    7927 نقش اندیشمندان دینی 1393/01/20
    در مورد شاعران مسلمانی که در ادبیات فارسی نقش چشمگیری داشته‌­اند، نه باید راه افراط را پیموده و نه از سر تفریط قدم برداشت. در این زمینه، نمایه «مولوی اعتقادات و انتقادات»، سؤال 6419 مطالعه شود. فردوسی نیز استثنایی از این کلیت نیست. واضح است که او ...
  • هرمنوتیک چیست و چه ارتباطی با نسبی گرایی دارد؟
    67924 هرمنوتیک 1387/02/14
    واژه هرمنوتیک داراى دو اصطلاح است:أ- اصطلاح عام: در این اصطلاح، این واژه هر گونه تحقیقى را که در باره تفسیر متن صورت بگیرد، شامل می‌‏شود، از این رو هرمنوتیک، تمام نحله‌‏ها را در این زمینه در بر می‌گیرد و ...
  • اگر به نذر عمل نشود، وظیفه‌ چیست؟
    31325 عهد، نذر و سوگند 1395/09/15
    چنانچه نذر مذکور، مطلق بوده و زمانی برای آن تعیین نشده‌ است، به نحوی که اگر الان آن‌را انجام دهد، مخالفت با نذر به شمار نمی‌آید، باید طبق نذر عمل کند و چیز دیگری بر عهده وی نیست. اما اگر نذر، زمان خاصی داشته و از روی عمد ...
  • چرا در آیه «یا أَیَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ» و نیز سه آیه بعد از آن، کلماتی که با «نفس» مرتبطند، تماماً مؤنث‌اند؟
    23043 صرف و نحو 1394/04/23
    «یا أَیَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ؛ ارْجِعی‏ إِلى‏ رَبِّکِ راضِیَةً مَرْضِیَّةً؛ فَادْخُلی‏ فی‏ عِبادی‏؛وَ ادْخُلی‏ جَنَّتی‏».[1] همانگونه که در پرسش مطرح شد، تمام کلمات مرتبط با واژگان «نفس»، کلماتی مؤنث‌اند. «أیتها»، «المطمئنة»، «ارجعی»، «ربّکِ»، «راضیة»، «مرضیة»، «فادخلی» و «ادخلی». دلیل برخورد با واژه‌هایی چون «نفس» به ...
  • برادران حضرت یوسف(ع) دچار چه نوع ضعف‌هاى اخلاقى بودند؟
    21034 تفسیر 1392/07/16
    از مهم‌ترین رذایل و ضعف‌های اخلاقی برادران یوسف(ع) حسادت، تکبّر، تهمت و دروغ آنان بود. منشأ این رذائل و ضعف‌های اخلاقی برادران یوسف، نقصان شخصیتی آنها بود و آنان برای توجیه رفتار ناشایستشان به فرافکنی پرداخته و پدر را مقصّر می‌شمارند. برادران یوسف بجای این‌که دلیل محبت بیشتر ...
  • چرا در آیه وضو، «مرافق» به صورت جمع آمده، اما «کعبین» به صورت تثنیه است؟
    25239 تفسیر 1392/10/23
    آیه وضو که بیان کننده کیفیت وضو ساختن است، در آیه ششم سوره مائده آمده است که در آن خداوند می‌فرماید: «اى کسانى که ایمان آورده‌‌اید! هنگامى که به نماز می‌‌ایستید، صورت و دست‌‌ها را تا آرنج‌‌ها بشویید! و سر و پاها را تا مفصل‌‌ها [برآمدگى پشت پا] ...
  • حکم مایع لزجی که گاهی در خواب از شخص خارج می گردد چیست؟
    20076 Laws and Jurisprudence 1388/08/07
    در خصوص حکم خود ارضایی و راه های نجات از آن می توانید به نمایه های: استمنا و راه نجات از آن سؤال شماره 326 (سایت: 1887)، راه نجات از استمناء سؤال شماره 1028 (سایت: 1083)،
  • زندگی‌نامه‌ی برید بن معاویه عجلی را بیان نمایید.
    2771 تاريخ بزرگان 1399/09/12
    برید بن معاویه عجلی،[1] عربی،[2] از اصحاب امام باقر(ع)[3] و امام صادق‌(ع)[4] است. کنیه وی اباالقاسم بود[5] و به همراه زرارة بن اعین، معروف ابن خربوذ مکی، ابوبصیر اسدی، فضیل بن یسار و محمد بن مسلم ...

پربازدیدترین ها