جستجوی پیشرفته
بازدید
675
آخرین بروزرسانی: 1402/10/09
خلاصه پرسش
در آیه 69 سوره نحل، منظور از ثمراتی که زنبور عسل از آن استفاده می‌کند چیست؟
پرسش
ثمرات به معنای میوه‌ها است، و زنبور عسل از میوه‌ها تغذیه نمی‌کند؛ بلکه به دنبال گرده‌ و شهد گل‌ها است. پس منظور از کلمه ثمرات در آیه 69 سوره نحل چیست؟
پاسخ اجمالی

قرآن کریم در بیان نعمت‌های الهی و اسرار آفرینش، در تعدادی از آیات سوره نحل، از ویژگی‌های «زنبور عسل» و توصیه‌های خداوند به او سخن می‌گوید. بر اساس این آیات، خداوند نخست به زنبور عسل دستور می‌دهد، از کوه‌ها، درختان و سقف‌هاى بلند برای خود منزل ساخته،[1] آن‌گاه می‌فرماید از تمام ثمرات تغذیه کند: «ثُمَّ کُلِی مِنْ کُلِّ الثَّمَراتِ ...».[2]

در این زمینه ابتدا باید گفت؛ ثمره لزوما به معنای میوه نیست تا ابهام موجود در پرسش پدید آید؛ زیرا به عنوان نمونه در آیه 22 سوره بقره، آیه 57 سوره اعراف، آیه 32 سوره ابراهیم و آیه 27 سوره فاطر، خداوند هرآنچه که با بارش باران رشد می‌کند و منفعتش مستقیم و یا غیر مستقیم به انسان‌ها می‌رسد را «ثمره» نامیده است.

بنابر این، منظور از ثمره در این‌جا، معناى عام آن است، اعم از شهد انواع میوه‌‏ها، گل‌‏ها، گیاهان و حتی از ثمره تلاش خود زنبور که عسل باشد؛ زیرا هنگامی که در زمستان هیچ گل و گیاهی یافت نمی‌شود، زنبورها برای ادامه‌ی حیات، از عسلی که در لانه‌شان ذخیره شده می‌خورند.

در عرف و زبان عرب نیز «ثمره» در غیر میوه‌جات -و حتی غیر از اشیای مادی - نیز بسیار مورد استفاده قرار می‌گیرد؛ مانند این‌که می‌گویند: ثمره علم، عمل صالح و ثمره عمل صالح بهشت است.[3]

این معنا فراوان در سخنان ائمه(ع)، به ویژه در کلمات قصار امام علی(ع) آمده است:

«و ثمرة الحزم السلامة».[4]

«الْحِلْمُ ثَمَرَةُ الْعِلْم».[5]

با تمام آنچه گفته شد، باز هم حتی اگر «ثمره» را به معنای «میوه» هم بگیریم؛ مشکلی به وجود نخواهد آمد؛ زیرا با آن‌که تغذیه‌ی زنبور عسل از گرده و شهد گل‌ها است، و غالبا روى گل‌ها می‌‏نشیند و از شهد آنها تغذیه می‌کند؛ تعبیر به میوه را می‌توان بدان جهت دانست که بخش زیادی از غذاى زنبور عسل از همان مواد اولیه میوه‌‏ها است که در شکوفه‌‏ها جاى دارد، و هنوز تبدیل به میوه و پخته نشده است.[6]

بر این اساس، تعبیر ثمره برای شهد و شکوفه‌ها بدون مناسبت و اشتباه نیست.


[1]. نحل، 68.

[2]. نحل، 69.

[3]. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، تحقیق، داودی، صفوان عدنان، ص 176، دمشق، بیروت، دارالقلم‏، الدار الشامیة، چاپ اول، 1412ق؛ قرشی، سید علی اکبر، قاموس قرآن، ج ‏1، ص 31، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ ششم، 1371ش.

[4]. سید رضی، محمد بن حسین، نهج البلاغة، محقق، صبحی صالح، ص 502، قم، هجرت، چاپ اول، 1414ق.

[5]. لیثی واسطی، علی، عیون الحکم و المواعظ، محقق، مصحح، حسنی بیرجندی، حسین، ص 23، قم، دار الحدیث، چاپ اول، 1376ش.‏                        

[6]. ر.ک: طباطبائی، سید محمد حسین‏، المیزان فی تفسیر القرآن، ج ‏12، ص 293، قم، دفتر انتشارات اسلامی‏، چاپ پنجم‏، 1417ق.

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    755356 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • معنای ذکر «لا حول ولا قوه الا بالله العلی العظیم» چیست و این ذکر چه آثار و برکاتی دارد؟
    734872 حدیث 1396/06/14
    «لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ»؛ یعنی هیچ نیرو و توانى جز از سوى خداوند بلندمرتبه و بزرگ نیست‏. واژه «حول» در لغت به معنای حرکت و جنبش،[1] و «قوّة» به معنای استطاعت و توانایی است.[2] بنابر ...
  • آیا خداوند به نفرینی که از دل شکسته باشد، توجه می کند؟ یا فقط دعاهای مثبت را اجابت می کند؟
    648165 Practical 1390/07/12
    نفرین در آموزه های دینی ما مسئله ای شناخته شده است، چنان که در آیات و روایات آمده است: "بریده باد هر دو دست ابو لهب"؛ "از نفرین مظلوم بترسید که نفرین مظلوم به آسمان می رود". و... . منتها همان گونه که دعا برای استجابت، نیازمند شرایط است، ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    645408 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    640625 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    579356 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...
  • فضیلت و آداب و شرایط نماز جمعه چیست؟ و به چه صورت خوانده می‌شود؟
    576971 نماز جمعه 1389/09/10
    در مورد جایگاه و فضیلتش نماز جمعه همین بس که سوره‌ای از قرآن به نامش می‌باشد.نماز جمعه یک از عباداتی است که به جماعت خوانده می‌شود. این نماز دو خطبه دارد که با حمد و ثنای الهی شروع می‌شود و امام جمعه در این خطبه‌ها باید مردم را به تقوای ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    559732 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
     دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری باز ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    559543 جن 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • می خواهم دعا کنم همسرم در زندگی مطیع من باشد آیا در این زمینه دعایی از اهل بیت (ع) به ما رسیده است؟
    548755 Practical 1389/02/22
    دعاها، لازم نیست حتماً به زبان عربى خوانده شوند؛ هرچند به عربی بهتر است، حتى دعا در نماز به زبان فارسى جایز است.نکته مهم تر این که انسان باید شرایط دیگر تأثیر گذاری دعا ...