«حروف جاره» یا «حروف جر» حرف‌هایی هستند که تنها بر سر اسم در می‌آیند و آن‌‌را مجرور می‌کنند. حروف جاره بنابر نظر مشهور، هفده حرف‌اند که یکی از آنها، «عدا» است.

حرف جر «عدا» نیز مانند حروف جاره «خلا» و «حاشا» معنایش استثنا است؛ یعنی حکم ما بعد را از ما قبل خود جدا می‌کند:^[1] «جاء الجیش عدا القائدِ»؛(نظامیان آمدند مگر فرمانده!).

در مورد این حرف جر، چند نکته گفتنی است:

1. این حرف جر؛ مانند حروف جاره «الی»، «فی»، «من» و ... پرکاربرد نیست و در متون عربی کمتر مشاهده می‌شود.
2. به همین جهت، قرآن کریم نیز از این حرف جر استفاده نکرده است.
3. «عدا» اگر بعد از مای مصدریه بیاید(ما عدا)، همان معنای استثنا را خواهد داشت؛ اما دیگر حرف نخواهد بود؛ بلکه فعل است.
4. واژه «عَدا» در متون عربی همواره به معنای استثنا نیست؛ بلکه در برخی کاربردها معنای دیگری دارد. مانند «عَدا» به‌عنوان فعل ماضی، به معنای «شتافتن، دویدن و با سرعت رفتن» نیز به کار می‌رود.

[1]. ر. ک: ذهنی تهرانی، سید محمد جواد، قواعد صرف و نحو و روش تجزیه و ترکیب، ج 1، ص 144- 145، قم، مؤلف، چاپ اول، 1371ش.