«النِّکَاحُ سُنَّتِی فَمَنْ رَغِبَ عَنْ سُنَّتِی فَلَیْسَ مِنِّی‏». این حدیث از پیامبر اکرم(ص) است.[1] و معنایش آن است که ازدواج، سنّت من است، و هر کس از سنّت من رویگردان شود از من نیست.

1. سنّت در لغت به روش در پیش گرفته شده و عادت شده در زندگى اطلاق می‌شود، چنان‌که پیامبر اکرم(ص) فرمود:

«مَنْ سَنَّ سُنَّةً حَسَنَةً کَانَ لَهُ أَجْرُهَا وَ أَجْرُ مَنْ عَمِلَ بِهَا إِلَى یَوْمِ الْقِیَامَةِ وَ مَنْ سَنَّ سُنَّةً سَیِّئَةً کَانَ عَلَیْهِ‏ وِزْرُهَا وَ وِزْرُ مَنْ عَمِلَ بِهَا إِلَى یَوْمِ الْقِیَامَة»؛

(کسى که طریقه خوبى را پایه‌گذاری نماید، اجر و ثواب هر کس که تا روز قیامت به آن عمل کند را دارد، و کسى روش نکوهیده‌ای را اختراع نماید، گناه آن و هر کس که به آن تا روز قیامت عمل کند بر عهده او است.)

2. سنّت در اصطلاح علم حدیث، گفتار، عمل‌کرد یا تقریر(تأییداتى) است که به قصد تشریع براى امّت از پیامبر اکرم(ص) صادر شده است. با قید «به قصد تشریع»، امور دنیوى و عادى و فطری‌اى که ارتباطى به امور دینى و وحى ندارد از تعریف خارج می‌شود؛ زیرا چنین امورى طبیعتا از شخص صادر می‌گردند و طبع افراد متفاوت است و نمی‌توان همه امّت اسلامى را به امورى که عادى و آفرینشى هستند مقید کرد.

شیعیان در تعریف سنّت به جاى پیامبر اکرم(ص) لفظ «معصوم» را می‌گذارند.

سنت به معناى عام کلمه نزد محدّثان، شامل واجب و مستحبّ می‌شود، ولى در اصطلاح فقیهان تنها به امور مستحب اطلاق می‌شود.[2]

3. رغبت در اصل به معناى وسعت است. گویند «رَغِبَ‏ الشَّیْ‏ءُ: اتَّسَعَ».[3] رغب چون با «فى» و «الى» باشد، معناى دوست داشتن، مایل بودن و حریص بودن است. مانند:‏ «إِنَّا إِلَى اللَّهِ‏ راغِبُونَ‏».[4]

«فَإِذا فَرَغْتَ فَانْصَبْ. وَ إِلى‏ رَبِّکَ‏ فَارْغَبْ‏».[5] و چون با «عن» باشد معناى اعراض و کناره‏گیرى و بى‏اعتنائى می دهد، مانند «وَ مَنْ‏ یَرْغَبُ‏ عَنْ مِلَّةِ إِبْراهِیمَ إِلَّا مَنْ سَفِهَ نَفْسَهُ».[6] «قالَ أَ راغِبٌ‏ أَنْتَ عَنْ آلِهَتِی یا إِبْراهِیمُ».[7] که هر دو به معناى اعراض و بى اعتنایى است.[8]

[1]. شعیری، محمد بن محمد، جامع الأخبار، ص 101، نجف، مطبعة حیدریة، بی‌تا.

[2]. ر.ک: خرمشاهى، بهاء الدین، انصارى، مسعود، پیام پیامبر، ص 8، تهران، منفرد، 1376ش‏.

[3]. راغب اصفهانی، مفردات الفاظ قرآن، واژه «رغب».

[4]. توبه، 59.

[5]. انشراح، 7- 8.

[6]. بقره، 130.

[7]. مریم، 46.

[8]. قرشی، سید علی اکبر، قاموس قرآن، ج 4، ص 107، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ ششم، 1371ش.