جستجوی پیشرفته
بازدید
136702
آخرین بروزرسانی: 1391/07/08
خلاصه پرسش
برادرم زودتر از پدرم فوت کرده، آیا فرزندان مرحوم برادرم از پدر بزرگ ارث می‌برند؟ فرزندان برادرم از راه عاطفی وارد می‌شوند،! ما چگونه با این مسئله برخورد کنیم؟
پرسش
برادرم زودتر از پدرم فوت کرده(با فاصله 35 روز). حالا فرزندان مرحوم برادرم انتظار ارث از مرحوم پدر بزرگ را دارند. هرچند می‌دانند که ارث به آنها تعلق نمی‌گیرد. اما مادرشان(زنداداش) دائما مسئله عاطفه را مطرح می‌کند. توضیح این‌که:1. پدرم از مرحوم برادر، همسر و نوه‌ها ناراضی بودند.2. سایر وراث پدرم، یعنی من، برادر و خواهرم از پرداخت هرگونه مبلغی از ارث به فرزندان برادرم رضایت نداریم. حال در مقابل بحث عاطفه که دائما مطرح می‌کنند، ما چگونه عدم رضایت خود را از طریق شرعی و اخلاقی مطرح کنیم؟
پاسخ اجمالی

1. براساس قوانین شرع، فرزندی که قبل از پدر از دنیا رفته، نه تنها به وی ارث تعلق نمی‌گیرد، تا این ارث به فرزندانش منتقل شود، بلکه بر عکس پدر از مال وی(فرزندی که قبل از پدر از دنیا رفته) ارث می‌برد.

2. تقسیم ارث تنها بر مبنای دلسوزی و عاطفه نیست، اگر این‌گونه بود، فردی که با دو فرزند فقیر و ثروتمند فوت کند، باید به فرزند فقیر سهم بیشتری برسد، در حالی‌که چنین نیست.

3. براین اساس، آنها از لحاظ شرعی حق مطالبه ارث از شما ندارند. شما می‌توانید این موضوع را با مراجعه به نهادهای حقوقی و مدنی برای آنها اثبات کنید.

4. اما جدای از مسائل قانونی و حقوقی، قرآن کریم درباره چنین مسئله‌ای می‌فرماید: «وَ إِذا حَضَرَ الْقِسْمَةَ أُولُوا الْقُرْبى‏ وَ الْیَتامى‏ وَ الْمَساکِینُ فَارْزُقُوهُمْ مِنْهُ»؛[1] و اگر به هنگام تقسیم(ارث)، خویشاوندان (و طبقه‏اى که ارث نمى‏برند) و یتیمان و مستمندان، حضور داشته باشند، چیزى از آن اموال را به آنها بدهید! و با آنان به طور شایسته سخن بگویید!

این آیه در صدد بیان یک حکم اخلاقى است. این آیه بعد از قانون تقسیم ارث نازل شده است؛ زیرا می‌گوید: هر گاه در مجلس تقسیم ارث، خویشاوندان، یتیمان و مستمندان حاضر شدند چیزى از آن به آنها بدهید. بنابر این محتواى آیه یک حکم اخلاقى و استحبابى درباره طبقاتى است که با وجود طبقات نزدیک‌تر، از ارث بردن محروم‌اند. قرآن کریم مى‌فرماید: اگر در مجلس تقسیم ارث، جمعى از خویشاوندان درجه دو یا سه، همچنین بعضى از یتیمان و مستمندان حضور داشته باشند، چیزى از مال به آنها بدهید، و به این ترتیب جلوی تحریک حس حسادت و کینه‏توزى آنها را که ممکن است بر اثر محروم بودن از ارث شعله‏ور گردد، بگیرید و پیوند خویشاوندى انسانى خود را به این وسیله محکم کنید.

اگرچه کلمه «یتامى» و «مساکین» در این آیه به طور مطلق ذکر شده، ولى به نظر می رسد منظور از آن ایتام و نیازمندان فامیل است؛ زیرا طبق قانون ارث، با بودن طبقات نزدیک‌تر طبقات دورتر، از ارث بردن محروم‌اند، بنابر این، اگر آنها در چنان جلسه‏اى حاضر باشند سزاوار است هدیه مناسبى -که تعیین مقدار آن فقط بستگى به اراده وارثان دارد و از مال وارثان کبیر خواهد بود- به آنها داده شود.[2] بنابر این، لحن آیه تحریک عواطف و دعوت به گذشت و مهربانی است، و متوجه اولیاى میت و کسانى است که از او ارث مى‏برند.

5. لذا توصیه ما جدای از مسائل قانونی این است که مقداری از اموال پدرتان را نه به عنوان ارث، بلکه به عنوان دستور اخلاقی از طرف قرآن، از باب صله رحم، از این جهت که اینها یتیمان برادر شما هستند، و از باب ایثار و گذشت -که در آموزه‌ها و تعالیم دینی فراوان به آن سفارش شده است، به ویژه در صورت نیاز و تنگ‌دستی آنها با رضایت دیگر ورثه- به آنان پرداخت کنید که خداوند در مقابل این گذشت شما، در جایی دیگر جبران خواهد نمود و به زندگی شما برکت و وسعت خواهد بخشید.

 


[1]. نساء، 8.

[2]. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج ‏3، ص 276، دار الکتب الاسلامیة، تهران، ۱۳۷۴ش، طباطبائی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج ‏4، ص 200، دفتر انتشارات اسلامی، قم، ۱۴۱۷ق.

 

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

  • اجرای قصاص در افغانستان چگونه انجام می شود؟
    15803 Laws and Jurisprudence 1387/04/09
    افغانستان کشوری اسلامی است، قصاص به عنوان یکی از مجازات های اسلامی مورد توجه بوده و با شرایط و معیارهای موجود در فقه حنفی اجرا می شود.براساس قوانین این کشور، تمام احکام قطعی دادگاها لازم الاجرا است؛ مگر احکام مربوط به ...
  • ارتباط میان روح و بدن چگونه است؟
    71134 Islamic Philosophy 1387/11/05
    در مورد رابطه روح و بدن باید گفت بدن مرتبه ای از مراتب نفس و روح است و به همین دلیل در حقیقت، بدن در نفس و روح است نه این که روح در بدن موجود باشد؛ زیرا براساس حکمت متعالیه نفس به دلیل جامعیت و قوت وجودی دارای مراتبی ...
  • حقیقت گناه چیست؟ و چه اثرى بر روح و روان انسان دارد؟
    58760 گناه 1386/03/23
    پرسش مطرح شده در چهار بخش قابل بررسی است:حقیقت گناه: گناه که در عربى به آن «اثم» و «عصیان» گفته مى‏شود، به معناى سرپیچى از امر مولا و خطا و لغزش است. انسان گناه کار به جاى اطاعت از عقل، از شهوت و غضب پیروی مى‏کند، ...
  • پیشینه نگارش مقتل‌نویسی شهدای کربلا از چه زمانی آغاز شد؟
    8103 تاریخ 1392/11/20
    تک‌نگاری حادثه‌ها، یک گونه از نوشته‌های تاریخی است که مسلمانان در قرون نخستین برای ثبت وقایع مهم از آن بهره جسته‌اند. چنین نوشته‌هایی اغلب پیرامون روزهای پُر حادثه‌ای است که سرنوشت تاریخی مسلمانان را دچار تحوّل می‌کند.[1] یکی از تلاش‌های جدّی مورّخان در تدوین ...
  • آیا رفتاری که قبعثری در مقابل تهدید حجاج بن یوسف انجام داد، می‌تواند الگویی باشد که سخن دیگران را حمل بر صحّت کنیم؟
    4541 تاريخ بزرگان 1397/08/01
    ابتدا باید گفت؛ «حمل به صحّت» و «بازی با کلمات برای نجات خود» دو موضوع جدا از هم می‌باشند و آنچه در داستان قبعثری آمده از نوع دوم است. با ذکر این نکته به گزارش این داستان می‌پردازیم. حجّاج بن یوسف ثقفی[1] قبعثری و ...
  • ازدواج شغار، از دیدگاه اسلام چه حکمی دارد؟
    15099 ازدواج 1392/04/13
    در عصر جاهلیت به واسطۀ این که حرمتى براى زن قائل نبودند مهریه را که حق مسلّم زن بود اولیاى او مى‌گرفتند و حتى در پاره‌اى از موارد مهریۀ یک زن را ازدواج زن دیگرى قرار مى‌دادند - مثلاً برادرى خواهر خود را به ازدواج شخصى در ...
  • از چه راه‌هایی چشم‌زخم دفع می‌شود؟
    151954 تفسیر 1386/08/13
    چشم‌زخم از تأثیرات نفسانی است که دلیلی بر نفی آن وجود ندارد، بلکه حوادث بسیاری دیده شده است که با چشم‌زدن منطبق است.شیخ عباس قمی(ره) در تعویذات چشم‌زخم، خواندن آیه‌ی 51 سوره‌ی مبارکه‌ی قلم را سفارش کرده است. این آیه با توجه به شأن نزول آن ...
  • تفسیر «منهج الصادقین» ملا فتح الله کاشانی دارای چه امتیازاتی هست؟
    16320 علوم قرآنی 1392/05/14
    تفسیر «منهج الصادقین فی تفسیر القرآن المبین و إلزام المخالفین‏»[1] نوشته ملا فتح اللّه کاشانى از علمای شیعه بوده که در قرن دهم (متوفی 988 یا 997 یا هـ.ق) می‌زیست.[2] این تفسیر، از تفاسیر ارزشمند شیعى است که به ...
  • بهترین راه شناخت و پی‌بردن به اوصاف خدای کریم کدام است؟
    24395 صفات الهی 1391/09/22
    اوصاف خداوند را از سه راه می‌توان شناخت: 1. عقل: راه اول راه عقلی است؛ چنان‌که در کتاب‌های کلامی و فلسفی از این‌راه استفاده می‌کنند. برای اطلاع بیشتر رجوع شود به کتاب‌هایی؛ مانند شرح تجرید الاعتقاد خواجه نصیر طوسی، بدایة الحکمه و نهایة الحکمه علامه ...
  • آیا اسلام زندگی در شهرهای بزرگ را بهتر از سکونت در روستاها و شهرهای کوچک می‌داند؟!
    28405 حدیث 1393/09/08
    در متون حدیثی، روایاتی از پیامبر اسلام(ص) و امام علی(ع) وجود دارد که در آنها توصیه شده است در شهرها، بویژه شهرهای بزرگ زندگی کنید و از روستاها گریزان باشید؛ مانند: 1. «أَوْصَى النَّبِیُّ (ص) لِعَلِیٍّ (ع) یَا عَلِیُّ لَا تَسْکُنِ الرُّسْتَاقَ فَإِنَّ شُیُوخَهُمْ جَهَلَةٌ وَ شَبَابَهُمْ عَرَمَةٌ ...

پربازدیدترین ها