جستجوی پیشرفته
بازدید
320040
آخرین بروزرسانی: 1402/05/17
 
کد سایت fa24227 کد بایگانی 17299 نمایه بررسی جمله «من لم یشکر المخلوق لم یشکر الخالق»
طبقه بندی موضوعی درایه الحدیث|فضایل اخلاقی
اصطلاحات شکر
گروه بندی اصطلاحات سرفصل‌های قرآنی
خلاصه پرسش
آیا جمله‌ی «من لم یشکر المخلوق لم یشکر الخالق» حدیث است؟
پرسش
آیا جمله‌ی «من لم یشکر المخلوق لم یشکر الخالق» حدیث است یا خیر؟ لطفاً سند آن را ذکر فرمایید. و آیا حدیثی مشابه با این مضمون وجود دارد؟
پاسخ اجمالی

سخن معروفی وجود دارد با این عنوان: «من لم یشکر المخلوق لم یشکر الخالق». الفاظ این گفتار به این‌گونه در روایات نیامده و نمی‌توان آن‌را حدیث دانست. اما محتوا و مضمون آن در روایات آمده است؛ مانند این‌که امام رضا(ع) می‌فرماید: «آنکه از دیگرانی که نعمتی را به او ارزانی کرده‌اند تشکر نکند، شکرگزار خداوند نیز نخواهد بود».

همچنین عقل نیز تأییدکننده این سخن معروف است که در علم کلام از آن با عنوان «وجوب شکر مُنعم» یاد می‌شود.

پاسخ تفصیلی

سخن معروفی در مورد تشکر از دیگران وجود دارد با این عنوان که «من لم یشکر المخلوق لم یشکر الخالق».[1] عده‌ای از این گفتار به عنوان یک حدیث یاد می‌کنند، اما بنابر جست‌وجویی که داشتیم، عین این عبارت در منابع روایی یافت نشد، البته روایات دیگری وجود دارند که بر همین مضمون دلالت دارند که در ادامه خواهد آمد.

البته این گفتار؛ از سخنانی است که به عنوان یک مطلب عقلانی نیز می‌توان بدان استناد کرد. به این بیان که عقل می‌گوید باید نسبت به کسی که در حق انسان خوبی کرده شکرگزار بود؛ به همین جهت در علم کلام، سخن از قاعده‌ای عقلی با عنوان «وجوب شکر منعِم» سخن به میان می‌آید؛ و گرچه بیشتر برای اثبات لزوم شکرگزاری از پروردگار است، اما مطمئناً در مورد تشکر از مردم نیز باید بدان پایبند بود. حال اگر کسی به این قاعده عقلی در مورد مردم پایبند نباشد، تعهدی وجود ندارد که شکرگزار خداوند نیز باشد و اندکی از نعمت‌های او را با شکرگزاری جبران کند. بنابر این، اصل آنچه در پرسش آمده را می‌توان به عنوان قاعده‌ای عقلی پذیرفت و در روایات نیز گرچه عین چنین عبارتی را نتوانیم بیابیم، اما معنا و مضمون آن در برخی روایات مشاهده می‌شود:

1. نزدیک‌ترین و بهترین روایتی که ناظر به این واقعیت است، سخنی از امام رضا(ع) می‌باشد که فرمود: «مَنْ لَمْ یَشْکُرِ الْمُنْعِمَ مِنَ الْمَخْلُوقِینَ لَمْ یَشْکُرِ اللَّهَ عَزَّ وَ جَل‏»؛[2] «کسی که سپاس‌گزار نعمت‌هایی نباشد که از طرف آفریدگان به او ارزانی شده است، شکرگزار خداوند نیز نخواهد بود». 

2. امام صادق(ع): «در تورات نوشته شده: سپاس کن آن‌را که به تو نعمت داده و نعمت بده آن‌را که از تو سپاس‌گزار است، با سپاس‌کردن، نعمت‌ها پایان نمى‏پذیرد، اما کفران، نعمت‌ها را باقى نمى‌‏گذارد، شکر و سپاس باعث زیادى نعمت‌ها و ایمنى از دگرگونى‏‌ها شود».[3]

3. امام سجاد(ع)‌: «خدا هر دل غمگینى را دوست دارد، و هر بنده‌ی سپاس‌گزارى را دوست دارد، روز قیامت خداى تبارک و تعالى به یکى از بندگانش می‌فرماید: از فلانى سپاس‌گزارى کردى؟ عرض می‌کند: پروردگارا! من تو را سپاس گفتم! خداى تعالى فرماید: چون از او سپاس‌گزارى ننمودى، گویا مرا هم سپاس نگفته‌اى! سپس امام فرمود: شکرگزارترین شما از خدا کسى است که از مردم بیشتر شکرگزارى کند».[4]

این روایت سوم به ‌صورت ضمنی بر مطلب دیگری نیز دلالت دارد که بسیار مهم است. این روایت شکرگزاری از بنده را همان شکرگزاری از خداوند می‌داند؛ یعنی ما با شکرگزاری از بنده، مقداری از شکرگزاری خداوند را نیز به‌جا آورده‌ایم. 


[1]. «کسی که شکرگزار مخلوق نباشد، شکرگزار خالق نیز نیست».

[2]. شیخ صدوق، عیون أخبار الرضا(ع)، محقق و مصحح: لاجوردی، مهدی، ج 2، ص 24، نشر جهان، تهران، چاپ اول، 1378ق.

[3]. شیخ حرّ عاملی، وسائل الشیعة، ج 15، ص 315، مؤسسه آل البیت(ع)، قم، چاپ اول، 1409ق.

[4]. «... َأَشْکَرُکُمْ لِلَّهِ أَشْکَرُکُمْ لِلنَّاس‏»؛ کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، محقق و مصحح: غفاری، علی اکبر، آخوندی، محمد، ج 2، ص 99، دار الکتب الإسلامیة، تهران، چاپ چهارم، 1407ق.

 

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها