جستجوی پیشرفته
بازدید
12802
آخرین بروزرسانی: 1392/09/05
خلاصه پرسش
آیا می شود دائماً در حال نماز بود؟ اگر نه، پس چرا قرآن کریم یکی از ویژگی های رستگاران را نماز دائمی دانسته است؟!
پرسش
این‌که قرآن مجید بعضی‌ها را دائم در نماز معرفی می‌کند به چه معنا است؟ آیا منظور این است که مثلاً می‌توان در حال راه رفتن و خیلی کارهای دیگر نماز خواند؟ اگر می‌شود به چه صورت؟ روش دقیق و صحیحش چگونه است؟
پاسخ اجمالی
با توجه به روایات و کلام مفسران؛ منظور آیه شریفه «الَّذینَ هُمْ عَلى‏ صَلاتِهِمْ دائِمُونَ»، قطعاً این نیست که انسان همیشه و در تمام شرایط سازگار و ناسازگار، مشغول نماز باشد و غیر از نماز هیچ کار دیگری را نیز انجام ندهد. همچنین به نظر می‌رسد منظور از دوام بر نماز، امری تشکیکی است به این معنا که آیه شامل افراد مختلفی می‌شود؛ نمازگزارانی که نمازهای واجب خود را در زمان مخصوص و نیز زمان فضیلت انجام می­دهند.
آنانی که نوافل یومیه خود را نیز در زمان مخصوص ادا نموده و اگر نافله‌ای از ایشان فوت شد، آن‌را قضا نمایند. آنانی که علاوه بر نوافل یومیه، نمازهای دیگری را نیز به جا می­آورند. و ....
اما در مورد خواندن نماز مستحبی در حال راه رفتن، یا در کشتی، هواپیما و ... نیز باید گفت این نمازها صحیح است و برخی از شرایط نماز مانند رو به قبله بودن را ندارد.
 
پاسخ تفصیلی
خداوند در قرآن کریم پس از ذکر یکی از ویژگی­های نادرست انسان‌ها، اعلام می­دارد که نمازگزاران با داشتن شرایطی از این صفت مستثنا هستند: «همانا انسان حریص و بی‌تاب آفریده شده است؛ چون آسیبى به او رسد، بی‌تاب است، و هنگامى که خیر و خوشى [و مال و رفاهى‏] به او رسد، بسیار بخیل و بازدارنده است، مگر نمازگزاران، آنان که همواره بر نمازشان مداوم و پایدارند».[1]
در تفسیر «الَّذینَ هُمْ عَلى‏ صَلاتِهِمْ دائِمُونَ» روایاتی وجود دارد:
امام رضا(ع)‌ می‌فرماید: «یعنی آنها بر انجام نمازهای واجب و نافله مداومت داشته و اگر نافله شب از آنها قضا شد، در روز قضای آن‌را بجا می‌آورند و اگر نافله روز قضا شد، در شب قضای آن‌را بجا می‌آورند».[2]
امام باقر(ع) می‌فرماید: «وقتی خودشان را مقید به یکی از نوافل می‌کنند، همیشه بر انجام آن مداومت دارند».[3] همچنین فرمود: «مقصود از «الَّذِینَ هُمْ عَلى‏ صَلَواتِهِمْ یُحافِظُونَ»[4] نماز واجب و «الَّذِینَ هُمْ عَلى‏ صَلاتِهِمْ دائِمُونَ» نماز مستحبی‏ است».[5]
امام صادق(ع) در تفسیر دو آیه فوق فرمودند: «مقصود محافظت بر نمازهای واجب و مداومت بر نماز‌های مستحب است».[6]
روایات دیگری نیز در این زمینه وجود دارد.[7]
مفسران نیز در ذیل آیه، توضیحات مناسبی دارند، که به برخی از آنها اشاره خواهد شد:
1. بدیهى است منظور از مداومت بر نماز این نیست که همیشه در حال نماز باشند، بلکه منظور این است که مستمراً در اوقات معیّن نماز را انجام دهند. اصولاً هر کار خیرى آن زمان در انسان اثر مثبت می‌گذارد که تداوم داشته باشد.[8]
2. بر ادای نماز واجب مستمر بوده و آن‌را ترک نمی‌کنند.[9]
3. نماز‌های واجب خود را در زمان آن ادا می‌کنند.[10]
حال با توجه به روایات و کلام مفسران می‌توان نتیجه‌گیری کرد که منظور آیه شریفه قطعاً این نیست که انسان همیشه و در تمام شرایط سازگار و ناسازگار، مشغول نماز باشد و غیر از نماز هیچ کار دیگری را نیز انجام ندهد. همچنین آیه شریفه شامل مراحل و مراتب مختلفی خواهد بود:
 اگر نمازگزار تنها نمازهای واجب خود را در زمان مخصوص به آن انجام دهد، مشمول این آیه می‌گردد.
 این مصداق بهتر و کامل‌تر می‌شود، زمانی که او نوافل خود را نیز در زمان مخصوص به آن ادا کند.
اگر فردی نافله­هایش را نیز قضا نماید؛ چنین شخصی در مرحله بالاتری از مصادیق آیه خواهد بود.
و ....
اما در مورد خواندن نماز مستحبی در حال راه رفتن، یا در کشتی، هواپیما و ... باید گفت این نمازها صحیح است و برخی از شرایط نماز مانند رو به قبله بودن را نیز ندارد، چنان‌که در رساله‌های توضیح المسائل مراجع معظم تقلید آمده: نمازهاى مستحبّى، پس اگر در وقتِ قرار گرفتن بر زمین (در حال ایستاده) باشد، پس واجب است بنا بر احتیاط در آنها رو به قبله بودن؛ و اگر در زمانِ راه رفتن و سوارى باشد واجب نیست حتى در وقت تکبیر گفتن و غیر آن از سایر ارکان نماز.[11]
 

[1]. معارج، 19 – 23: «إِنَّ الْإِنْسانَ خُلِقَ هَلُوعاً. إِذا مَسَّهُ الشَّرُّ جَزُوعاً. وَ إِذا مَسَّهُ الْخَیْرُ مَنُوعاً. إِلاَّ الْمُصَلِّینَ. الَّذینَ هُمْ عَلى‏ صَلاتِهِمْ دائِمُونَ».
[2]. الفقه المنسوب للإمام الرضا(ع)، ص 72، مؤسسة آل البیت(ع)، مشهد، چاپ اول، 1406ق؛ محدث نوری، حسین، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، ج 3، ص 159، مؤسسه آل البیت(ع)، قم، چاپ اول، 1408ق.
[3]. قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر قمی، تحقیق: موسوی جزایری، سید طیب، ج 2، ص 386، دار الکتاب، قم، چاپ چهارم، 1367ش؛ قمی مشهدی، محمد بن محمدرضا، تفسیر کنز الدقائق و بحر الغرائب، تحقیق: درگاهی، حسین، ج 13، ص 438، سازمان چاپ و انتشارات وزارت ارشاد اسلامی، تهران، چاپ اول، 1368ش.
[4]. معارج، 34: «و آنان که همواره بر [اوقات و شرایط ظاهرى و معنوى‏] نمازهایشان محافظت دارند».
[5]. کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، محقق و مصحح: غفاری، علی اکبر، آخوندی، محمد، ج 3، ص 270، دار الکتب الإسلامیة، تهران، چاپ چهارم، 1407ق؛ مجلسی، محمد باقر، مرآة العقول فی شرح أخبار آل الرسول، محقق و مصحح: رسولی، سید هاشم، ج 15، ص 17، ‌دار الکتب الإسلامیة، تهران، چاپ دوم، 1404ق.
[6]. ابن أبی جمهور، محمد بن زین الدین، عوالی اللئالی العزیزیة فی الأحادیث الدینیة، محقق و مصحح: عراقی، مجتبی، ج 2، ص 21، دار سید الشهداء للنشر، قم، چاپ اول، 1405ق.
[7]. ر.ک: شیخ بهایی، مفتاح الفلاح فی عمل الیوم و اللیلة من الواجبات و المستحبات، ص 239، نشر دار الأضواء، بیروت، چاپ اول، 1405ق.
[8]. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج 25، ص 30، دار الکتب الإسلامیة، تهران، چاپ اول، 1374ش.
[9]. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، مقدمه: بلاغی‏، محمد جواد، ج 10، ص 535، انتشارات ناصر خسرو، تهران، چاپ سوم، 1372ش.
[10]. بغوی، حسین بن مسعود، معالم التنزیل فی تفسیر القرآن، تحقیق: المهدی‏، عبدالرزاق، ج 5، ص 153، دار احیاء التراث العربی، بیروت، چاپ اول، 1420ق.
[11]. امام خمینی، توضیح المسائل (محشّی)، گردآورنده: بنی‌هاشمی خمینی، سید محمدحسین، ج 1، ص 432، دفتر انتشارات اسلامی، قم، چاپ هشتم، 1424ق؛ بهجت، بهجت، محمد تقی، جامع المسائل، ج 1، ص 278، دفتر معظم‌له، قم، چاپ دوم، 1426ق.
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

  • قضا و قدر الهی را به زبانی ساده و روان توضیح دهید؟
    15804 قضا و قدر 1400/05/12
    «قضا» یعنی حکم، قطع و حتمیت. در نظام آفرینش، ‌موجودات مادی از چندین راه ممکن است به وجود بیایند، به عنوان مثال اگر به خانه‌ی شما از چند کوچه راه باشد، ورود به خانه‌ی شما از چند راه ممکن است. حال اگر از میان چندین ...
  • آداب و احکام قبل و بعد از مردن چیست؟
    265998 احتضار 1392/02/30
    آدابى که در این باره مطرح است، دو بخش دارد؛ بخشى مربوط به قبل از مرگ است که با عنوان «احکام محتضر» از آن یاد مى‌شود و از جمله آنها، این است که باید شخص را در هنگام مردن به پشت بخوابانند به طورى که کف پاهایش به ...
  • این که می گویند خدا فلان بنده اش را به خودش وا گذاشته است، معنایش چیست؟
    22794 تفسیر 1389/11/04
    این یک مفهوم قرآنی است. خداوند متعال در قرآن می فرماید:"نَسُوا اللَّهَ فَنَسِیَهُمْ "؛ خدا را فراموش کردند، و خدا (نیز) آنها را فراموش کرد. این معنایش این است که چون برخی از انسان ها در دنیا خدا را ...
  • آیا حقیقت حضرت علی (ع) ازلی است؟
    16128 دانش، مقام و توانایی های معصومان 1388/02/12
    معنای ازلی بودن این است که موجودی در گذشته، سابقه عدم (نبود) نداشته باشد؛[1] یعنی همیشه وجود داشته است. منظور از حقیقت حضرت علی (ع)، اگر وجود مادی ایشان باشد روشن است که وجود مادی ایشان ازلی نیست ولی اگر منظور از حقیقت، ...
  • آیا روزه بدون خواندن نماز صحیح و قبول است؟
    114384 Laws and Jurisprudence 1390/05/26
    مطابق با آموزه‌های دینی، نماز اولین فعل عبادی در میان اعمال دینی ما است؛ یعنی پس از اصول اعتقادی (اصول دین)، در مرحله عمل (که از آن به فروع دین تعبیر می‌شود)، اولین چیزی که موضوعیت دارد، نماز است که از آن به ستون و عمود دین تعبیر شده ...
  • منظور از فراز «فاقد کل مفقود» در برخی دعاها چیست؟
    5223 حدیث 1397/06/18
    در مورد معنای جمله «وَ فاقِدَ کُلِ‏ مَفْقُود»[1] که در توقیعی از سوی امام زمان(عج) در دعای ماه رجب، وارد شده است، احتمالاتی وجود دارد: 1. واژه «فقدان» از ریشه «فقد» به معنای عدم و نیستی است،[2] و «فَقَدَهُ»؛ یعنی‌ ...
  • آیا زبان عربی بر باقی زبان‌ها برتری دارد؟
    14381 علوم قرآنی 1392/01/14
    در ابتدا باید به این نکته توجه داشت، که الزامی نیست تا وحی الهی با کامل‌ترین زبان نازل شود، همان‌گونه که شاهدیم برخی از کتاب‌های آسمانی با زبانی غیر از زبان عربی نازل شده‌اند. از سوی دیگر بررسی دقیق ساختار یک زبان و مقایسه آن با دیگر ...
  • آیا فروشنده و راهنمایی کننده روش مصرف قرص "سقط جنین" مباشر سقط محسوب می‌گردد؟ این گناه حق الناس دارد؟
    11771 سقط جنین 1393/02/22
    مباشر سقط به کسی گفته می‌شود که عمل سقط را انجام می‌دهد مانند زنی که قرص می‌خورد یا کسی که آمپول تزریق می‌کند، اما فروشنده قرص یا آموزش دهنده سقط، مباشر محسوب نمی‌شود. ولى به هر حال فروش این‌گونه محصولات و یا راهنمایى (در حدى که مصداق کمک ...
  • خلاصه‌ای از زندگی ام سلمه همسر پیامبر اسلام(ص) را بیان کنید؟
    10795 تاريخ بزرگان 1399/09/05
    نام و نسب ام سلمهام سلمه، کنیه‌ی یکی از امهات المؤمنین از همسران گرامی پیامبر اسلام(ص) است که نامش قبل از اسلام، هند، یا رمله بود.[1] پدرش سهیل[2] و یا حذیفه با کنیه‌ی ابی‌مغیره، ملقب به زاد الرکب،[3] ...
  • چه قیام‌ها و شورش‌هایی در زمان امامت امام هادی(ع) اتفاق افتاد؟
    8615 تاریخ 1393/10/18
    در دوران امامت امام هادی(ع) که با حکومت چندین خلیفه عباسی همزمان بود، برخوردهای اعتقادی، مناقشه‌های علمی، تبعیض‌های قومی، فشارهای اقتصادی و سیاسی؛ جنبش‌های مختلفی را با انگیزه‌های دینی یا غیر دینی برانگیخت که برخی از آنها مانند حرکت کولی‌ها را نمی‌توان به هیچ وجه، قیامی اسلامی دانست، ...

پربازدیدترین ها