جستجوی پیشرفته
بازدید
22721
آخرین بروزرسانی: 1393/12/07
خلاصه پرسش
کتاب روضة الشهداء چگونه کتابی است؟ آیا این کتاب معتبر است؟
پرسش
کتاب روضة الشهداء ملاحسین واعظى کاشفى(ره) را معرفی کنید؟ آیا این کتاب معتبر است؟
پاسخ اجمالی
ملا حسین کاشفی، مرد عالمی بود که بین شهرهای شیعه نشین و اهل تسنن رفت و آمد داشته و با هر دو جامعه زندگی می‌کرد. وی صاحب تصانیف و کتاب‌های متعددی از جمله روضة الشهداء است که نسبت به برخی از گزارش‌های تاریخی آن، تردید جدی وجود دارد.
پاسخ تفصیلی
درباره وقایع کربلا؛ کتاب‌ها و مقاتل متعددی نگاشته شده است. یکی از این کتاب‌ها، «روضة الشهداء» اثر ملاحسین کاشفی(متوفی حدود سال 910  هجری قمری) است.[1]
این کتاب اگر چه اولین مقتل به زبان فارسی نیست،[2] ولی در بین فارسی زبانان جایگاه ویژه‌ای پیدا کرد، به طوری که در کنار قرائت قرآن و دیوان حافظ و ... عده‌ای مشهور به قاری و خواننده روضه شدند و از آنان به روضه خوان(کسانی که می‌توانند کتاب روضه را به خوبی برای مردم قرائت کنند) یاد می‌شد.[3]
از همان زمان بود که اصطلاح روضه خوان به مداحان یا اهل علمی که در ضمن بیان معارف اهل بیت(ع)، یادی از وقایع کربلا می‌کردند؛ گفته شد.
درباره نویسنده و محتوای آن صحبت‌های فراوانی گفته شده و برخی از اندیشمندان حتی نویسنده آن‌را شخصی غیر شیعه نامیده‌اند. استاد شهید مرتضی مطهری که تحقیقات ایشان درباره واقعه کربلا در کتاب حماسه حسینی آمده است، دربارۀ نویسنده این کتاب می‌نویسد: «ملا حسین کاشفى مردى است که واعظ هم هست، ... مرد باسوادى هم بوده است، کتاب‌هایى هم دارد، صاحب انوار سهیلى [است‏] که خیلى عبارت پردازى کرده و مى‌‏گویند کلیله و دمنه را خراب کرده است. به هر حال مرد باسوادى بوده است. تاریخش را که انسان مى‌‏خواند، معلوم نیست که او شیعه بوده یا سنى، ... در میان شیعه‌‏ها خودش را یک شیعه صد در صد متصلّبى نشان مى‌‌‏داده و در میان سنى‌‏ها خودش را حنفى نشان مى‏‌داده است. اصلاً اهل بیهق و سبزوار است. سبزوار مرکز تشیّع بوده است و مردم آن هم فوق العاده متعصب در تشیّع. اینجا که در میان سبزواریها بود، یک شیعه صد در صد شیعه بود. بعد مى‏رفت هرات. (مى‏‌گویند شوهر خواهر عبدالرحمن جامى یا باجناق او بود.) آنجا که مى‏رفت، به روش اهل تسنن بود.[4]
این مرد، واعظ هم بود؛ چون در سبزوار بود، ذکر مصیبت مى‌‏کرد. کتابى نوشته است به فارسى. اولین کتابى که در مرثیه به فارسى نوشته شده، همین کتاب روضة الشهداء است[5] که در پانصد سال پیش نوشته شده است».[6]
آنچه مسلم است، ملا حسین کاشفی، مرد عالمی بوده که بین شهرهای شیعه نشین و اهل تسنن رفت و آمد داشته است و با هر دو جامعه شیعی و تسنن زندگی کرده است.
درباره محتوای این کتاب باید گفت: مسلماً تمام محتوای این کتاب مورد تأیید تاریخ نگاران و اندیشمندان شیعی نیست و در مواردی به تحریفات و مطالب غیر واقع آن نیز اشاره کرده‌اند، از طرفی نمی‌توان تمام محتوای کتاب را مخالف یا معارض با تاریخ کربلا و وقائع مربوط به آن دانست، که اگر چنین بود هرگز در جامعه شیعی مجالی برای نشر آن پیدا نمی‌شد؛ لذا دربارۀ محتوای این کتاب باید مورد به مورد آن بررسی شده و نظر نهایی دربارۀ آن گفته شود. از جمله مواردی که مورد قبول علماء واقع نشده است، دامادی حضرت قاسم است که گویا اولین بار در این کتاب به آن پرداخته شده است.
از مرحوم محدث نوری نقل شده است: «اول کسى که این [قضیه دامادی حضرت قاسم‏] را در کتابش نوشته است، ملاحسین کاشفى بوده در کتابى به نام «روضة الشهداء» و اصل قضیه دروغ و صددرصد دروغ است».[7]
ملا حسین کاشفی کتاب‌های متعدد دیگری نوشته است که از جمله می‌توان به اسرار قاسمی، الواح القمر، انوار سهیلی، جامع الستین و جواهر الأسرار اشاره کرد. وی در سال 906 یا 910 هجری قمری در شهر هرات وفات یافت.[8]
 

[1]. طهرانی، آقا بزرگ، الذریعه الی تصانیف الشیعه، ج 11، ص 294، تهران، نشر اسماعیلیان و کتابخانه اسلامیه، 1408ق.
[2]. آقا بزرگ تهرانی در این‌باره می‌گوید: هر چند برخی احتمال داده‌اند که «روضة الشهداء» کاشفی سبزواری اولین مقتل به زبان فارسی است، ولی مقتل‌های به زبان فارسی قبل از این کتاب نیز مشاهده شده است؛ مانند مقتل مفاخر رازی. الذریعة إلی ‏تصانیف‏ الشیعة، ج ‏11، ص 295. 
[3]. در عبارات شیخ آقا بزرگ طهرانی از برخی از مشاهیر به عنوان روضه خوان یاد می‌کند. نک: الذریعه، ج 9، ص 1179.
[4]. البته برخی از محققان چنین نوشته‌اند که در سبزوار متهم به تسنن و در هرات متهم به تشیع بود. نک: محدّثی، جواد، فرهنگ عاشورا، ص 391، قم، نشر معروف، 1381ش.
[5]. البته آقابزرگ طهرانی، کتاب‌های مقتل به زبان فارسی را ذکر می‌کند که قبل از روضة الشهداء نوشته شده است. نک: الذریعه، ج 9، ص 1179.
[6]. مطهری، مرتضی، مجموعه آثار (حماسه حسینی)، ج 17، ص 94، تهران، صدرا، تهران، ۱۳۶۸ش.
[7]. همان، ج 17، ص 177.
[8]. فرهنگ عاشورا، ص 391.
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها