جستجوی پیشرفته
بازدید
9594
آخرین بروزرسانی: 1393/07/22
 
کد سایت fa5634 کد بایگانی 5261 نمایه منع ازدواج زن مسلمان با غیر مسلمان از نظر جامعه شناسی
طبقه بندی موضوعی اشتراک در دین|زن
خلاصه پرسش
با توجه به این که دین مبین اسلام می فرماید: زن ها حق ازدواج با غیر مسلمان را ندارند، آیا با توجه به مبحث جامعه شناسی، این امر یک جامعه بسته تلقی می گردد یا خیر؟
پرسش
با توجه به این که دین مبین اسلام می فرماید: زن ها حق ازدواج با غیر مسلمان را ندارند، آیا با توجه به مبحث جامعه شناسی، این امر یک جامعه بسته تلقی می گردد یا خیر؟
پاسخ اجمالی

در دیدگاه جامعه شناسی جدید، چنین حکمی را که اتفاقا منحصر به بانوان نبوده و در مورد آقایان نیز وجود دارد، می توان نشانگر نوعی جامعه بسته ارزیابی نمود، اما باید در نظر داشت که با توجه به نسبی بودن جوامع باز و بسته، هر جامعه بسته ای را نمی توان زیر سؤال برده و از انتساب به آن واهمه داشت. در ضمن، باید به این نکته نیز توجه داشت که جامعه اسلامی؛ از جهات دیگری؛ مانند گفت و گوهای دینی، همزیستی و معاهدات مسالمت آمیز، تجارت و ...؛ از جوامع باز به شمار می آید.

پاسخ تفصیلی

نخست بیان این نکته ضروری است که حرمت ازدواج با غیر مسلمانان، اختصاصی به بانوان نداشته و مردان مسلمان نیز؛ جز مواردی استثنایی؛ حق ازدواج با زنان غیر مسلمان را ندارند.[1]

 

اما در پاسخ به پرسش شما مبنی بر این که آیا چنین حکمی، نشانگر جامعه ای بسته در فضای اسلامی نیست، باید به دو موضوع بپردازیم:

 

1. جامعه بسته چیست و آیا لازم است رفتارمان را به گونه ای تنظیم نماییم که هیچ گاه در چنین جامعه ای قرار نگیریم؟!

 

2. جامعه اسلامی را می توان جامعه ای باز دانست، و یا این که این جامعه، جامعه ای بسته به شمار می آید؟

 

اکنون، به همین ترتیب، به موارد فوق پرداخته و در نهایت جمع بندی خود را ارائه می نماییم:

 

1. در دیدگاه جامعه شناسان جدید، جوامعی که توانایی ارتباط بیشتر و فعال تر با سایر جوامع را داشته باشند، جوامعی باز به شمار آمده و جوامعی که چنین ارتباطاتی را محدود می نمایند، به عنوان جوامعی بسته معرفی می گردند و چنین ادعا می شود که جوامع باز؛ به دلیل بهره گیری از تجارب و فرهنگ دیگران، از رشد و توسعه مناسب تری برخوردار خواهند بود، اما با این وجود، هیچ مرز و محدوده دقیق و مشخصی میان جوامع باز و بسته ارائه نشده است. از طرفی با مطالعه تمدن های مختلف، مشاهده می نماییم که هر جامعه، دارای محدودیت هایی بوده و اکنون نیز در سطح بین المللی، جامعه ای بدون محدودیت نخواهیم یافت. به گفته یکی از جامعه شناسان: "جامعه باز واقعی، جامعه نمونه آرمانی است و تنها در نظریه ها می توان آن را یافت".[2] علاوه بر آن، جوامع به ظاهر باز، را نمی توان جامعه ای کاملا مطلوب و ایده آل دانست؛ زیرا "جامعه باز برخی فرصت ها را برای تحرک اجتماعی فراهم می سازد، اما در کنار این فرصت های فراوان، محذورات و کاستی های نیز وجود دارد".[3]

 

به همین دلیل، این گونه نیست که جامعه شناسان همواره و در تمام شرایط، جامعه باز را بر جامعه بسته ترجیح دهند. به عنوان نمونه، به این عبارت توجه فرمایید: "گروه نخبگان به این علت نوعا گروه بسته ای به شمار می رود که اعضای آن معمولا فقط با افرادی که دارای ویژگی های مشابه خودشان هستند همنشینی می کنند. این ویژگی های مهم اجتماعی عبارت اند از: عناوین خانوادگی، مدارس، سازمان ها و وابستگی حزبی".[4]

 

به عقیده ما؛ بر اساس موازین اسلامی چنین عملکردهایی از نخبگان صحیح نبوده و برخی از این رفتارها از سوی پیشوایان دینی به شدت مورد نکوهش واقع شده است. امام علی (ع)، یکی از کارگزاران خود؛ به نام عثمان بن حنیف را به دلیل شرکت در مجلسی که تنها افراد مرفه در آن حضور داشتند، توبیخ نموده و او را از تکرار چنین رفتاری بازداشته است،[5] اما همان جامعه شناسان غربی، چنین امری را طبیعی دانسته و از این که نخبگانشان دست کم در برخی امور، در جامعه ای بسته قرار گیرند، احساس شرمساری نمی نمایند.

 

بنابراین، ما مسلمانان نیز نباید خود را در چارچوب تعاریف چنین جامعه شناسانی محصور نموده و از این که اجرای حکمی از احکام اسلام، ما را- طبق تعریف آنان- به عنوان جامعه ای بسته معرفی نماید، واهمه ای داشته باشیم، با در نظر داشتن این مهم که تعریف جامعه بسته و باز، کاملا نسبی بوده و هر جامعه ای می تواند، در برخی موارد، به صورت بسته و در موارد دیگر، باز و آزادانه عمل نماید. در قسمت بعد نیز به این موضوع خواهیم پرداخت.

 

2. همان گونه که بیان شد، هر جامعه برای خود آزادی ها و محدودیت هایی داشته و به نسبت هر کدام از آنها، باز و بسته ارزیابی می شود. جامعه اسلامی نیز از این امر استثنا نبوده و قوانین مخصوص به خود را دارد.

 

 برخی از قوانین اسلامی را می توان به عنوان مصادیقی از معیارهای جامعه باز ارزیابی نمود؛ مانند: اصل همزیستی مسالمت آمیز با غیر مسلمانان و رفتار عادلانه و محبت آمیز با آنان،[6] اصل گفت و گوی منطقی و مستدل و پذیرش آنچه حق است،[7] انعقاد پیمان های صلح و عدم تعرض و حسن همجواری،[8] و آزادی تجارت و روابط اقتصادی دو جانبه، و ... .

 

ما نباید توصیه پیامبر اکرم (ص) را فراموش نماییم که فرمودند: به همسایه ات احترام بگذار، اگرچه کافر باشد! مهمانت را گرامی دار، اگر چه کافر باشد! مطیع پدر و مادرت باش، اگر چه کافر باشند! تقاضای (مشروع) هیچ شخصی را رد مکن، حتی اگر کافر باشد![9] اگر این موارد، نشانگر جامعه ای باز نیست، پس چه معیارهایی فراتر از آن برای چنین جامعه ای وجود خواهد داشت؟

 

البته در طرف مقابل، قوانین دیگری نیز وجود دارند؛ مانند موردی که بدان اشاره نمودید؛ یعنی مجاز نبودن ازدواج زن مسلمانان با کفار، شاید نشانی از بسته بودن فضای جامعه اسلامی باشد، اما باید در جمع بندی نهایی بیان نمود؛ نظر به این که هیچ جامعه کاملا بازی وجود ندارد و با توجه به آموزه هایی از اسلام که برای ارتباط با بی گانگان و غیر مسلمانان در بسیاری از موارد، ممنوعیتی اعمال ننموده است، نمی توان با استناد به چند قانون محدود کننده اسلامی، این جامعه را، حتی طبق معیارهای غربی جامعه ای بسته به شمار آورد.

 

از سویی، برای این موارد محدود کننده نیز دلائلی وجود دارد که به عنوان نمونه، دلائل ممنوعیت چنین ازدواجی را می توانید در منابع اسلامی مشاهده نمایید.[10]

 

 

[1] در این زمینه، ر.ک: حر عاملی، محمد بن الحسن، وسائل الشیعة، ج 20، ص 533، باب تحریم مناکحة الکفار حتی اهل الکتاب، مؤسسة آل البیت، قم، 1409 ق.

[2] بروس کوئن، مبانی جامعه شناسی، ترجمه و اقتباس غلامعباس توسلی و رضا فاضل، ص 263، سازمان سمت، تهران، 1372 ش.

[3] همان، ص 268.

[4] همان، ص 393.

[5] نهج البلاغة، ص 416، نامه 45، انتشارات دار الهجرة، قم، بی تا.

[6] ممتحنه، 8، "لا ینهاکم الله عن الذین ...أن تبروهم و تقسطوا إلیهم".

[7] زمر، 18، "الذین یستمعون القول ..."؛ عنکبوت، 46، "و لا تجادلوا أهل الکتاب إلا بالتی هی أحسن" و ... .

[8] نساء، 90؛ أنفال، 72؛ توبه، 4؛ نحل، 91 و ... .

[9] شعیری، تاج الدین، جامع الأخبار، ص 84، انتشارات رضی، قم، 1363 ش.

[10] یکی از دلائل ممنوعیت ازدواج با غیرمسلمانان، امکان تأثیرگذاری نامناسب بر فرزندان حاصل از این ازدواج می باشد. ر.ک: حر عاملی، محمد بن الحسن، وسائل الشیعة، ج 20، ص 534، ح 26276 و دلائل دیگری نیز در این زمینه وجود دارد که در این مختصر نمی گنجد.

 

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

  • اجرای قصاص در افغانستان چگونه انجام می شود؟
    15803 Laws and Jurisprudence 1387/04/09
    افغانستان کشوری اسلامی است، قصاص به عنوان یکی از مجازات های اسلامی مورد توجه بوده و با شرایط و معیارهای موجود در فقه حنفی اجرا می شود.براساس قوانین این کشور، تمام احکام قطعی دادگاها لازم الاجرا است؛ مگر احکام مربوط به ...
  • ارتباط میان روح و بدن چگونه است؟
    71134 Islamic Philosophy 1387/11/05
    در مورد رابطه روح و بدن باید گفت بدن مرتبه ای از مراتب نفس و روح است و به همین دلیل در حقیقت، بدن در نفس و روح است نه این که روح در بدن موجود باشد؛ زیرا براساس حکمت متعالیه نفس به دلیل جامعیت و قوت وجودی دارای مراتبی ...
  • حقیقت گناه چیست؟ و چه اثرى بر روح و روان انسان دارد؟
    58760 گناه 1386/03/23
    پرسش مطرح شده در چهار بخش قابل بررسی است:حقیقت گناه: گناه که در عربى به آن «اثم» و «عصیان» گفته مى‏شود، به معناى سرپیچى از امر مولا و خطا و لغزش است. انسان گناه کار به جاى اطاعت از عقل، از شهوت و غضب پیروی مى‏کند، ...
  • پیشینه نگارش مقتل‌نویسی شهدای کربلا از چه زمانی آغاز شد؟
    8103 تاریخ 1392/11/20
    تک‌نگاری حادثه‌ها، یک گونه از نوشته‌های تاریخی است که مسلمانان در قرون نخستین برای ثبت وقایع مهم از آن بهره جسته‌اند. چنین نوشته‌هایی اغلب پیرامون روزهای پُر حادثه‌ای است که سرنوشت تاریخی مسلمانان را دچار تحوّل می‌کند.[1] یکی از تلاش‌های جدّی مورّخان در تدوین ...
  • آیا رفتاری که قبعثری در مقابل تهدید حجاج بن یوسف انجام داد، می‌تواند الگویی باشد که سخن دیگران را حمل بر صحّت کنیم؟
    4541 تاريخ بزرگان 1397/08/01
    ابتدا باید گفت؛ «حمل به صحّت» و «بازی با کلمات برای نجات خود» دو موضوع جدا از هم می‌باشند و آنچه در داستان قبعثری آمده از نوع دوم است. با ذکر این نکته به گزارش این داستان می‌پردازیم. حجّاج بن یوسف ثقفی[1] قبعثری و ...
  • ازدواج شغار، از دیدگاه اسلام چه حکمی دارد؟
    15099 ازدواج 1392/04/13
    در عصر جاهلیت به واسطۀ این که حرمتى براى زن قائل نبودند مهریه را که حق مسلّم زن بود اولیاى او مى‌گرفتند و حتى در پاره‌اى از موارد مهریۀ یک زن را ازدواج زن دیگرى قرار مى‌دادند - مثلاً برادرى خواهر خود را به ازدواج شخصى در ...
  • از چه راه‌هایی چشم‌زخم دفع می‌شود؟
    151954 تفسیر 1386/08/13
    چشم‌زخم از تأثیرات نفسانی است که دلیلی بر نفی آن وجود ندارد، بلکه حوادث بسیاری دیده شده است که با چشم‌زدن منطبق است.شیخ عباس قمی(ره) در تعویذات چشم‌زخم، خواندن آیه‌ی 51 سوره‌ی مبارکه‌ی قلم را سفارش کرده است. این آیه با توجه به شأن نزول آن ...
  • تفسیر «منهج الصادقین» ملا فتح الله کاشانی دارای چه امتیازاتی هست؟
    16320 علوم قرآنی 1392/05/14
    تفسیر «منهج الصادقین فی تفسیر القرآن المبین و إلزام المخالفین‏»[1] نوشته ملا فتح اللّه کاشانى از علمای شیعه بوده که در قرن دهم (متوفی 988 یا 997 یا هـ.ق) می‌زیست.[2] این تفسیر، از تفاسیر ارزشمند شیعى است که به ...
  • بهترین راه شناخت و پی‌بردن به اوصاف خدای کریم کدام است؟
    24395 صفات الهی 1391/09/22
    اوصاف خداوند را از سه راه می‌توان شناخت: 1. عقل: راه اول راه عقلی است؛ چنان‌که در کتاب‌های کلامی و فلسفی از این‌راه استفاده می‌کنند. برای اطلاع بیشتر رجوع شود به کتاب‌هایی؛ مانند شرح تجرید الاعتقاد خواجه نصیر طوسی، بدایة الحکمه و نهایة الحکمه علامه ...
  • آیا اسلام زندگی در شهرهای بزرگ را بهتر از سکونت در روستاها و شهرهای کوچک می‌داند؟!
    28405 حدیث 1393/09/08
    در متون حدیثی، روایاتی از پیامبر اسلام(ص) و امام علی(ع) وجود دارد که در آنها توصیه شده است در شهرها، بویژه شهرهای بزرگ زندگی کنید و از روستاها گریزان باشید؛ مانند: 1. «أَوْصَى النَّبِیُّ (ص) لِعَلِیٍّ (ع) یَا عَلِیُّ لَا تَسْکُنِ الرُّسْتَاقَ فَإِنَّ شُیُوخَهُمْ جَهَلَةٌ وَ شَبَابَهُمْ عَرَمَةٌ ...

پربازدیدترین ها