جستجوی پیشرفته
بازدید
55818
آخرین بروزرسانی: 1398/12/10
خلاصه پرسش
آیا «ذوالجناح» نام اسب امام حسین(ع) بود؟ در کربلا برای آن چه اتفاقی افتاد؟
پرسش
در کربلا برای اسب(ذوالجناح) امام حسین(ع) چه اتفاقی افتاد؟
پاسخ اجمالی

واژه‌ی «ذوالجناح» مرکب از دو واژه‌ی «ذو» به معنای «صاحب(دارا)»[1] و واژه‌ی «جناح» به معنای «دست»،[2] «سمت و طرف»،[3] یا «بال»[4] بوده و جمع آن «اجنحه»،[5] و «اجنح»[6] می‌باشد.

در کتاب‏هاى حدیث، تاریخ و مقاتل معتبری که اکنون در دسترس ما است، از اسبی با نام «ذوالجناح» که متعلق به امام حسین(ع) باشد، یاد نشده است؛[7] بلکه آن‌حضرت(ع) بر روی اسبی به نام «مرتجز» سوار می‌شد. پیامبر(ص) این اسب را از شخص اعرابی خریده بود و ماجرای گواهی خزیمه نیز در مورد همین اسب بوده[8] و از این‌رو به ذوشهادتین معروف شد.[9] این اسب به دلیل شیهه زیبایی که داشت، به «مرتجز» و یا «رجز خوان» نامیده می‌شد.[10] بعد از پیامبر(ص)، این اسب به امام علی(ع) رسید و آن‌حضرت(ع) در جنگ صفین بر آن اسب سوار شدند.[11] و در نهایت این اسب به امام حسین(ع) رسیده و حضرت در روز عاشورا بر آن سوار بوده‏اند.[12]

در مورد سرنوشت این اسب هم گزارش‌هایی وجود دارد از جمله گزارش شیخ صدوق مبنی بر این‌که بعد از شهادت امام حسین(ع)، اسب ایشان پیشانی و یال‌های خود را به خون مطهر سید الشهداء آغشته کرده و سپس با شیهه‌های بلندی به سمت خیمه‌ها روانه شد. اهل حرم با شنیدن صدای اسب از خیمه‌ها بیرون آمده و با دیدن اسب بدون سوار به شهادت امام حسین(ع) پی بردند.[13] اما برخی مقاتل متأخر، موارد دیگری را بیان می‌کنند؛ نظیر این‌که آن اسب در جلوی خیمه‌ها آن‌قدر سر بر زمین زد تا این‌که جان داد.[14] و یا به سمت شط فرات حرکت کرد و خود را در آب فرات انداخت.[15]

احتمال دارد این اسب به دلیل دارا بودن صفات و ویژگى‏های خاص، بعدها (و شاید در سده‌های اخیر) در میان گروهی از مردم به ذوالجَناح معروف و مشهور شده است؛ چنان‌که میرزا حسین نورى، در کتاب لؤلؤ و مرجان مى‏نویسد: «در مقاتل معتمده موجود است که اول صبحِ عاشورا - پس از آرایش صفوف - حضرت بر شترى سوار شدند و آن خطبه بلیغه را به جهت اتمام حجت خواندند. آن‏گاه فرود آمدند و اسب خاصه رسول خدا(ص) را که به جهت سوارىِ خود و اوصیایش خریده بودند و آن را مُرتَجَز مى‏گفتند که در نزد مردم به ذوالجَناح معروف شده، خواستند و سوار شدند و تا آخر کار سواره بودند».[16]

بر این اساس، دلیل معتبری نیافتیم که اسب امام حسین(ع) در زمان خودشان نیز به «ذو الجناح» شهرت داشته باشد.


[1]. فراهیدی، خلیل بن احمد، کتاب العین، محقق، مصحح، مخزومى، مهدى، سامرائى، ابراهیم، ج 8، ص 207، قم، هجرت، چاپ دوم، 1410ق.

[2]. ازهری، محمد بن احمد، تهذیب اللغة، ج 4، ص 94، بیروت، دار احیاء التراث العربی‏، چاپ اول، 1421ق.

[3]. همان.

[4]. ازدی، عبدالله بن محمد، کتاب الماء، ج 1، ص 272، تهران، دانشگاه علوم پزشکی ایران، مؤسسه مطالعات تاریخ پزشکی، طب اسلامی و مکمل‏، چاپ اول‏، 1387ش.

[5]. ابن سیده، علی بن اسماعیل، المحکم و المحیط الأعظم‏، محقق، مصحح، هنداوی، عبدالحمید، ج 3، ص 87، بیروت، دار الکتب العلمیة، چاپ اول، 1421ق.

[6]. صاحب بن عباد، المحیط فی اللغة، محقق، مصحح، آل یاسین، محمد حسن، ج 2، ص 411، بیروت، عالم الکتاب، چاپ اول، 1414ق.

[7]. «بررسی نقل ایستادن اسب امام حسین(ع) هنگام ورود به کربلا»، 90810؛ «امام معصوم(ع) وارث اموال شخصی پیامبر اکرم(ص)»، 86515.

[8]. ابن شهر آشوب مازندرانی، مناقب آل أبی طالب ع، ج 1، ص 169، قم، علامه، چاپ اول، 1379ق.

[9]. «علت ملقب شدن خزیمة بن ثابت به ذو الشهادتین»، 91626.

[10]. مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج 16، ص 100، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، چاپ دوم، 1403ق.

[11]. نصر بن مزاحم، وقعة صفین، محقق، مصحح، هارون، عبد السلام محمد، ص 403، قم، مکتبة آیة الله المرعشی النجفی، چاپ دوم، 1404ق.

[12]. سید بن طاوس، اللهوف فی قتلی الطفوف، ترجمه، فهری، احمد، ص 100، تهران، جهان، چاپ اول، 1348ش.

.[13] شیخ صدوق، امالی، ص 163، بیروت، اعلمی، چاپ پنجم، 1400ق؛ زیارت ناحیه مقدسه.

[14]. جمعى از نویسندگان‏، شکوه شعر عاشورا، ص 325، بی‌تا، بی‌جا، بی‌نا.

.[15] محدّثی، جواد، فرهنگ عاشورا، ص 180، قم، معروف‏، چاپ دوم، 1417ق.

[16]. نوری، میرزا حسین، چشم‌اندازی به تحریفات عاشورا(لؤلؤ و مرجان)، محقق، درایتی، مصطفی، ص 267، قم، سپهر، چاپ اول، 1379ش.

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها