جستجوی پیشرفته
بازدید
8010
آخرین بروزرسانی: 1395/11/23
خلاصه پرسش
معنای «قبة الاسلام» چیست؟ و به کدام‌یک از شهرها، «قبة الاسلام» گفته می‌شود؟
پرسش
این‌که در حدیثی آمده است: «المَدینهُ قُبَّهُ الإسلامِ»؛ مدینه گنبد اسلام است. منظور از گنبد چیست؟
پاسخ اجمالی
«قبة الاسلام»، به مکان و شهری گفته می‌شود که مرکز ثقلی برای امت اسلامی به‌شمار می‌رود. این اصطلاح هم در برخی روایات و هم در کلام علما به‌کار رفته است.
الف) روایات
در روایاتی که از معصومین(ع) نقل شده، شهرهایی به این نام، خوانده شده‌اند:
1. مدینه: در روایتی از پیامبر خدا(ص) آمده که ایشان فرمودند: «المَدینَةُ قُبَّةُ الْإِسْلامِ، و دارُ الْإِیمانِ...»؛ مدینه گنبد اسلام و خانه ایمان است. اما این روایت حکم به ضعف آن شده است.[1]
2. کربلا: امام صادق(ع) به نقل از پیامبر(ص) فرمود: «فرزندم در زمینی به نام کربلا دفن خواهد شد. و این همان مکانی است که "قبة الاسلام" است و خدا مؤمنینی را که با حضرت نوح ایمان آورده بودند را از طوفان نجات داد».[2]
3. کوفه و مسجد آن: پیامبر(ص) فرمود: «چهار شهر از بهشت هستند: مکه، مدینه،‌ بیت المقدس... و مسجد کوفه که "قبة الاسلام" است».[3] همچنین از جناب سلمان فارسی نقل شده که وقتی به کوفه رسید، پرسید: این‌جا کوفه است؟ گفتند: بله. گفت: این‌جا «قبّة الاسلام» است.[4] از حذیفه نیز نقل شده است که از کوفه با نام «قبة الاسلام» و شهر بلاها یاد کرده است.[5]
درباره علت نام‌گذاری خصوص شهر کوفه به این نام گفته‌اند که پس از توفان، حضرت نوح(ع)، قبّه و بارگاهی را در وسط مسجد کوفه بنا کرد و خانواده و فرزندان خود و مؤمنین را در آن جای داد. به دلیل برپایی این قبه، به آن «قبة الاسلام» گفته شده است.[6]
ب) کلام علما
در گفتار و نوشته‌های برخی از علما، شهرهای دیگری نیز به این لقب خوانده شده‌اند که در ذیل به برخی از آنها اشاره می‌شود.
1. به «بصره» قبة الاسلام و خزانة العرب، گفته شده است.[7]
2. شام(دمشق): در شعری چنین آمده: خدا هر بدی و مشکلی را از شهر شام دور کند و دست دشمنان را از او دور بدارد چرا که امروز این شهر «قبة الاسلام» است.[8]
3. اصفهان: در زمان‌های متأخر، خصوصاً از زمان پادشاهان صفویه، شهر اصفهان «قبة الاسلام» شده و محل نزول اهل ایمان و مرکز علم و علما بوده است.[9]
در نهایت می‌توان گفت که لقب «قبة الاسلام» برای یک شهر امری تعبدی نیست و هر منطقه‌ای که به نوعی دارای مرکزیت برای جهان اسلام باشد، در روایات و نیز در دیگر متون اسلامی از آنجا به قبة الإسلام تعبیر می‌شود و ممکن است در یک زمان نیز چند منطقه به این عنوان توصیف شوند و یا در زمانهای متفاوت، مناطق مختلفی را با این ویژگی معرفی کنند.
 

[1]. مناوی، زین الدین محمد المدعو بعبد الرؤوف بن تاج العارفین، فیض القدیر شرح الجامع الصغیر، ج 6، ص 264، مصر، المکتبة التجاریة الکبری، چاپ اول، 1356ق.
[2]. ابن قولویه، جعفر بن محمد، کامل الزیارات، ص 269، نجف اشرف، دار المرتضویة، چاپ اول، 1356ش.
[3]. فتال نیشابوری، محمد بن احمد، روضة الواعظین و بصیرة المتعظین، ج 2، ص 409، قم، انتشارات رضی، چاپ اول، 1375ش.
[4]. مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج 22، ص 386، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، چاپ دوم، 1403ق.
[5]. حاکم نیشابوری، محمد بن عبدالله، المستدرک علی الصحیحین، ج 3، ص 96، بیروت، دار الکتب العلمیه، چاپ اول، 1411ق.
[6]. مسعودی، علی بن حسین، اثبات الوصیة للإمام علی بن أبی‌طالب، ص 32، قم، انصاریان، چاپ سوم، 1384ش.
[7]. فراهیدی، خلیل بن احمد، کتاب العین، ج 5، ص 30، قم، هجرت، چاپ دوم، 1410ق.
[8]. ابن عساکر، علی بن الحسن، تاریخ مدینة دمشق، ج 13، ص 31، بیروت، دار الفکر للطباعه و النشر، 1415ق.
[9]. ثقفی، ابراهیم بن محمد بن سعید، الغارات، محقق: محدث، جلال الدین،‏ مقدمه محقق، ص 3، تهران، انجمن آثار ملی، چاپ اول، 1395ق.
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

  • اجرای قصاص در افغانستان چگونه انجام می شود؟
    15803 Laws and Jurisprudence 1387/04/09
    افغانستان کشوری اسلامی است، قصاص به عنوان یکی از مجازات های اسلامی مورد توجه بوده و با شرایط و معیارهای موجود در فقه حنفی اجرا می شود.براساس قوانین این کشور، تمام احکام قطعی دادگاها لازم الاجرا است؛ مگر احکام مربوط به ...
  • ارتباط میان روح و بدن چگونه است؟
    71134 Islamic Philosophy 1387/11/05
    در مورد رابطه روح و بدن باید گفت بدن مرتبه ای از مراتب نفس و روح است و به همین دلیل در حقیقت، بدن در نفس و روح است نه این که روح در بدن موجود باشد؛ زیرا براساس حکمت متعالیه نفس به دلیل جامعیت و قوت وجودی دارای مراتبی ...
  • حقیقت گناه چیست؟ و چه اثرى بر روح و روان انسان دارد؟
    58760 گناه 1386/03/23
    پرسش مطرح شده در چهار بخش قابل بررسی است:حقیقت گناه: گناه که در عربى به آن «اثم» و «عصیان» گفته مى‏شود، به معناى سرپیچى از امر مولا و خطا و لغزش است. انسان گناه کار به جاى اطاعت از عقل، از شهوت و غضب پیروی مى‏کند، ...
  • پیشینه نگارش مقتل‌نویسی شهدای کربلا از چه زمانی آغاز شد؟
    8103 تاریخ 1392/11/20
    تک‌نگاری حادثه‌ها، یک گونه از نوشته‌های تاریخی است که مسلمانان در قرون نخستین برای ثبت وقایع مهم از آن بهره جسته‌اند. چنین نوشته‌هایی اغلب پیرامون روزهای پُر حادثه‌ای است که سرنوشت تاریخی مسلمانان را دچار تحوّل می‌کند.[1] یکی از تلاش‌های جدّی مورّخان در تدوین ...
  • آیا رفتاری که قبعثری در مقابل تهدید حجاج بن یوسف انجام داد، می‌تواند الگویی باشد که سخن دیگران را حمل بر صحّت کنیم؟
    4541 تاريخ بزرگان 1397/08/01
    ابتدا باید گفت؛ «حمل به صحّت» و «بازی با کلمات برای نجات خود» دو موضوع جدا از هم می‌باشند و آنچه در داستان قبعثری آمده از نوع دوم است. با ذکر این نکته به گزارش این داستان می‌پردازیم. حجّاج بن یوسف ثقفی[1] قبعثری و ...
  • ازدواج شغار، از دیدگاه اسلام چه حکمی دارد؟
    15099 ازدواج 1392/04/13
    در عصر جاهلیت به واسطۀ این که حرمتى براى زن قائل نبودند مهریه را که حق مسلّم زن بود اولیاى او مى‌گرفتند و حتى در پاره‌اى از موارد مهریۀ یک زن را ازدواج زن دیگرى قرار مى‌دادند - مثلاً برادرى خواهر خود را به ازدواج شخصى در ...
  • از چه راه‌هایی چشم‌زخم دفع می‌شود؟
    151954 تفسیر 1386/08/13
    چشم‌زخم از تأثیرات نفسانی است که دلیلی بر نفی آن وجود ندارد، بلکه حوادث بسیاری دیده شده است که با چشم‌زدن منطبق است.شیخ عباس قمی(ره) در تعویذات چشم‌زخم، خواندن آیه‌ی 51 سوره‌ی مبارکه‌ی قلم را سفارش کرده است. این آیه با توجه به شأن نزول آن ...
  • تفسیر «منهج الصادقین» ملا فتح الله کاشانی دارای چه امتیازاتی هست؟
    16320 علوم قرآنی 1392/05/14
    تفسیر «منهج الصادقین فی تفسیر القرآن المبین و إلزام المخالفین‏»[1] نوشته ملا فتح اللّه کاشانى از علمای شیعه بوده که در قرن دهم (متوفی 988 یا 997 یا هـ.ق) می‌زیست.[2] این تفسیر، از تفاسیر ارزشمند شیعى است که به ...
  • بهترین راه شناخت و پی‌بردن به اوصاف خدای کریم کدام است؟
    24395 صفات الهی 1391/09/22
    اوصاف خداوند را از سه راه می‌توان شناخت: 1. عقل: راه اول راه عقلی است؛ چنان‌که در کتاب‌های کلامی و فلسفی از این‌راه استفاده می‌کنند. برای اطلاع بیشتر رجوع شود به کتاب‌هایی؛ مانند شرح تجرید الاعتقاد خواجه نصیر طوسی، بدایة الحکمه و نهایة الحکمه علامه ...
  • آیا اسلام زندگی در شهرهای بزرگ را بهتر از سکونت در روستاها و شهرهای کوچک می‌داند؟!
    28405 حدیث 1393/09/08
    در متون حدیثی، روایاتی از پیامبر اسلام(ص) و امام علی(ع) وجود دارد که در آنها توصیه شده است در شهرها، بویژه شهرهای بزرگ زندگی کنید و از روستاها گریزان باشید؛ مانند: 1. «أَوْصَى النَّبِیُّ (ص) لِعَلِیٍّ (ع) یَا عَلِیُّ لَا تَسْکُنِ الرُّسْتَاقَ فَإِنَّ شُیُوخَهُمْ جَهَلَةٌ وَ شَبَابَهُمْ عَرَمَةٌ ...

پربازدیدترین ها