در قرآن کریم پیامبر اکرم(ص) به عنوان خاتم النبیین معرفی شد و با بعثت آن‌حضرت پرونده نبوت بسته شد. این ویژگی نه از این باب بود که فضل و کرم خداوند متوقف شد، و نه از این جهت بود که هنوز نیازی به نبی بود و خدا نخواست که پیامبری بفرستد؛ بلکه از این جهت بود که با آمدن آن بزرگوار نیاز به نبوت از بین رفت.

در توضیح و تبیین این مطلب باید گفت: اسلام دو ویژگی دارد که در پرتو این دو ویژگی نیاز به نبوت از بین می‌رود، و جایی برای نبوت دیگری نیست.

1. این دین، دین خاتم است؛ یعنی در بردارنده همه آنچه که باید از طریق وحی برای انسان بیان می‌شد.
2. دیگر این‌که دین اسلام مصون از تحریف است. مشکلی که برای ادیان گذشته اتفاق افتاد، این بود که منابع اصلی آنها از بین رفت و تحریف شد؛ به گونه‌ای که امروز دست‌یابی به آموزه‌های اصیل بسیاری از آنها برای ما بسیار مشکل است؛ اما اسلام با ویژگی‌هایی که داشته و دارد، در طول قرون و اعصار مصون از تحریف باقی ماند. خداوند ضمانت کرد، بزرگ‌ترین منبع اسلام یعنی قرآن را حفظ کند و چنین کرد؛ همان‌گونه که بر قلب نبی خاتم(ص) نازل شد، و همان‌گونه که با راهنمایی وحی و با نظارت پیامبر(ص) کتابت قرآن تنظیم شد، به همان شکل تا امروز به دست ما رسیده است. قرآن کریم منبع حیات‌بخشی است که اگر ما به حقیقت آن توجه کنیم به گفته‌ی آیت الله شاه آبادی (ره)، استاد عرفان حضرت امام خمینی (ره)، این کتاب در بردارنده همه علم الهی است و در پایین‌ترین سطح خودش که در دسترس همگان است، این علم الهی است که در دسترس همه قرار گفته است. این جایگاه دین خاتم است.

اما این‌که اسلام دین کامل است، کمالش به این است که همۀ صحنه‌های زندگی بشر را که در آن‌جا نیازی به هدایت و راهنمایی وحی وجود دارد، تبیین کرده است، و کارکرد عقل را در کنار نقل، عقل را در کنار وحی، هم توضیح داده و هم جایگاه عقل را تثبیت کرده است؛ چون اسلام دینی است که بر عقل و عقلانیت تأکید دارد و این مجموعه یعنی مجموعه موزون و معقولی که از عقل و نقل، عقل و وحی، عقل و دین، علم و دین و... را اسلام عرضه کرده است. این خصوصیت و ویژگی، این توانایی را به اسلام می‌دهد که در صحنه‌های مختلف، شرایط مختلف، اجتماعی، سیاسی، فرهنگی بتواند راهنمای انسان در ابعاد مختلف باشد، نه فقط بُعد فردی، و نه فقط رابطه انسان با خدا؛ بلکه در تمام ابعاد به ویژه در حوزۀ عمل اجتماعی که این بخش بسیار مهم دین اسلام است. حضور اجتماعی و سیاسی اسلام یک امر برجسته‌ای است که تمام دین‌شناسان به آن معترف‌اند که؛ اسلام که یک دین سیاسی و اجتماعی است و در همۀ زمان‌ها و مکان‌ها قابلیت تطبیق -با توجه به شرایط- را دارد. البته این ویژگی برمی‌گردد به این‌که اسلام در واقع شاخص‌ها و معیارهایی را عرضه کرده است که بر فطرت انسان استوار است؛ و چون بر حقیقت وجودی انسان استوار است و این حقیقت وجودی در طول تاریخ ثابت باقی می‌ماند -علی‌رغم همه تحولات اجتماعی، سیاسی، فرهنگی- آن جذابیت اسلام در تمام شرایط باقی می‌ماند؛ یعنی هیچ‌گاه اسلام جاذبه خود را از دست نمی‌دهد.

گفتنی است که مقاله‌ای از نویسنده مسیحی در یک کنگره‌ای عرضه شده است که وی در آن مقاله به این بحث اشاره می کند که چرا ما مسیحیان از پیامبر اسلام(ص) به عنوان یک الگو استفاده نمی‌کنیم؛ چرا از آن همه ارزش‌هایی که در وجود مبارک این حضرت است بهره نمی‌گیریم. این نویسنده به عنوان یک مسیحی این حرف را می‌زند نه به عنوان یک مسلمان.

به هر حال، اگر کسی مقداری انصاف داشته باشد! نزدیک بشود به حقیقت اسلام و حقیقت زندگی مبارک پیامبر(ص) که تجلی عینی اسلام است، جذابیت‌ها و ارزش‌های اسلامی را در آن می‌بیند. ارزش‌هایی که بخش‌هایی از آن در حقایق ادیان گذشته وجود دارد؛ چون بخشی از ادیان گذشته تحریف شده است، ولی بخشی دیگر حقیقتی بوده است که آنچه حقیقت بوده است با اسلام تطابق کامل دارد که: «ان الدین عند الله الاسلام»؛[1] همه ادیان در واقع از یک حقیقت گفت‌وگو می‌کنند، ولی کامل‌ترین شکل آن در پیام نبوی تجلی پیدا کرده است.

برای آگاهی بیشتر در این باره نمایه‌‌های زیر را مطالعه کنید:

اسلام و عقلانیت، 50 (سایت: 286).

دلایل پذیرش اسلام، 1146 (سایت: 1168).

اسلام و زمان، 1447 (سایت: 1471).

دلایل حقانیت اسلام، 275 (سایت: 73).

سرّ خاتمیت دین اسلام، 2954 (سایت: 3503).

دین اسلام، 3299 (سایت: 3939).

[1]. آل عمران، 19.