جستجوی پیشرفته
بازدید
32624
خلاصه پرسش
همان طور که می دانیم صدقه باعث دفع بلایا می شود. با این اوصاف آیا بلاهای دفع شده به دریافت کنندگان صدقه منتقل نمی شود؟
پرسش
همان طور که می دانیم صدقه باعث دفع بلایا می شود. با این اوصاف آیا بلاهای دفع شده به دریافت کنندگان صدقه منتقل نمی شود؟
پاسخ اجمالی

«صدقه» مصدر است از مادّۀ «صدق» که جمع آن «صدقات» و به معنای عطا و بخشش كه براى ثواب مى ‏دهند آمده است.[1]

تعریف صدقه

صدقه آن چیزی است که شخص برای خدا و اثبات صداقت و راستی خویش در راه خدا به فقرا و مساکین، عطا می کند.[2]

حکم شرعی صدقه و آثار آن:

در اسلام دو نوع صدقه تشریع شده است.

1. صدقه واجب که مقصود از آن زکات است، با انواع آن. و آیۀ: «خُذْ مِنْ أَمْوَالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَ تُزَكِّيهِمْ بِهَا وَ صَلِّ عَلَيْهِمْ إِنَّ صَلاَتَكَ سَكَنٌ لَهُمْ وَ اللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ»، [3] دلالت بر صدقه واجب دارد. برای کسب اطلاع از صدقه واجب و مصادیق آن سؤال شماره 2981، 4597 مطالعه فرمایید.

2. صدقه مستحب که امروزه هر گاه کسی لفظ صدقه را استعمال کند، صدقۀ مستحب به ذهن انسان خطور می کند، و مقصود سؤال کننده نیز همین صدقه مستحب است. برای اطلاع از مقدار ثواب صدقه مستحب و فرقش با قرض سؤال شماره  13033 مطالعه فرمایید.

قبل از پرداختن به اصل سؤال، به طور مختصر، آثار و فایده های صدقه را بیان می کنیم.

در روایات، برای صدقه آثار و فواید گوناگونی بیان شده است که می توان آنها را به دو بخش تقسیم کرد:

بخش اول، جلب خیرات و منفعت برای صدقه دهنده؛ مانند نزول رزق و روزی، زیاد شدن مال، برکت در مال، قرار گرفتن در رحمت پروردگار، شفای مریض و بازگشت صحت و سلامتی.

بخش دوم، دفع بدی ها و بلاها از صدقه دهنده؛ نظیر دفع غضب پروردگار، دفع نحوست روز و شب، دفع مرض، جلوگیری آتش سوزی، دفع از غرق شدن، پیش گیری از عارض شدن دیوانگی، دفع مردن به وضع بد و ناگوار. و خلاصه این که در روایات وارد شده است که صدقه، هفتاد نوع از انواع بلاها را از صدقه دهنده دفع می کند».[4]

در اکثر روایات وارده در بخش دوم، از آثار صدقه، از مادّۀ «دفع»، مانند: «یدفع»، «تدفع» و «ادفعوا» و... استفاده شده؛ از این رو برای جواب به سؤال مذکور لازم است معنای دفع در لغت بررسی شود.

دفع، در لغت به معنای «حمایت و پشتیبانی نمودن،[5] ازاله و برطرف کردن به قوت و قدرت،[6] و منع کردن آمده است».[7] بنا بر این، مراد از دفع بلا به سبب صدقه: «یعنی هر گاه بنده ای صدقه می دهد، و خداوند اراده می کند، بلاها و بدی هایی را که از آسمان به سوی زمین سرازیر می شوند از او دفع کند، خداوند با قدرت خویش، از نزول بلا جلو گیری می کند، و صدقه دهنده را از بلایا و بدی هایی که در آن روز می خواهد از آسمان به سوی زمین بر سر بنده نازل شود حفظ می کند و از بنده اش به جهت این که صدقه پرداخت کرده در برابر آن بلاها حمایت و پشتیبانی می کند». چنان که قریب به همین مضمون در روایت ابی ولاد از امام صادق(ع)[8] بیان شده است.

شایان توجه است که چون مدیریت و دستور عذاب و بلا از سوی پروردگار متعال است و او نیز بر همه کس و همه چیز علوّ و برتری و شرف مکانی و مرتبه ای دارد، از این جهت در روایات، تعبیر به نزول و سرازیر شدن بلا از آسمان، شده و آسمان هم کنایه از بلندی مرتبه است نه منظومۀ شمسی که اصطلاح امروزی است. مؤید این سخن آیاتی از قرآن است که می فرمایند: «آيا از اين ايمن هستيد كه در خشكى (با يك زلزله شديد) شما را در زمين فرو ببرد، يا طوفانى از سنگريزه بر شما بفرستد...».[9]

در آیه ای دیگر می فرمایند: «آيا خود را از عذاب كسى كه حاكم بر آسمان است در امان مى‏دانيد كه دستور دهد زمين بشكافد و شما را فرو برد و به لرزش خود ادامه دهد»؟[10]

با عنایت به این دو آیه و آیات دیگر قرآن کریم در این موضوع، استفاده می شود که بلاها گاهی آسمانی و گاهی زمینی هستند، اما مدیریت و دستور هر دو قسم از سوی پروردگار متعال است؛ از این جهت تعبیر به نزول و سرازیری بلا می شود.

با توجه به معنای دفع، در لغت و روایات وارده در باب صدقه چنین نتیجه می گیریم که: اساساً بلا و شرّی از سوی خداوند رحیم، بر صدقه دهنده نازل نمی شود تا تصور شود که شاید آن بلاها به دریافت کنندۀ صدقه منتقل شود، به عبارت منطقی، سالبه به انتفاع موضوع است؛ یعنی صدقه جلوی نزول بلا را می گیرد.

از طرفی معنای دفع، چنان چه گذشت؛ حمایت کردن خداوند از شخص صدقه دهنده در برابر بلاها و منع نزول بلا و بدی است، نه ارسال و انتقال بلا به غیر. بنابر این، هیچ دلیل عقلی یا نقلی، مبنی بر انتقال بلای دفع شده، به دریافت کننده صدقه وجود ندارد.

 


[1]. مهيار، رضا، فرهنگ ابجدى عربى- فارسى، ص 551، واژه «صدق».

[2]. مصطفوى، حسن، التحقيق في كلمات القرآن الكريم، ج 6، ص 217، ج 12، ص 59، بنگاه ترجمه و نشر كتاب، تهران، 1360 ش.

[3]. «از اموال آنها صدقه‏اى (بعنوان زكات) بگير، تا بوسيله آن، آنها را پاك سازى و پرورش دهى! و (به هنگام گرفتن زكات،) به آنها دعا كن كه دعاى تو، مايه آرامش آنهاست و خداوند شنوا و داناست»؛ توبه، 103.

[4]. كلينى، محمد بن يعقوب بن اسحاق، الكافي، محقق، غفارى، على اكبر و آخوندى، محمد، ج 4، ص 3 - 10، دار الكتب الإسلامية، تهران‏، چاپ چهارم، 1407 ق.

[5]. راغب اصفهانى، حسين بن محمد، المفردات في غريب القرآن، تحقيق، داودی، صفوان عدنان، ص 316، دارالعلم الدار الشامية، دمشق، بيروت، چاپ اول، 1412 ق.

[6]. ابن منظور محمد بن مكرم، لسان العرب، ج 8، ص 87، دار صادر، بيروت،1414 ق.

[7].  فراهيدى، خليل بن احمد، كتاب العين، ج 2، ص 45، انتشارات هجرت، قم، چاپ دوم، 1410 ق.

[8]. الكافي، ج 4، ص 5.

[9]. «فَأَمِنْتُمْ أَنْ يَخْسِفَ بِكُمْ جانِبَ الْبَرِّ أَوْ يُرْسِلَ عَلَيْكُمْ حاصِباً...»، اسراء، 68.

[10]. «أَ أَمِنْتُمْ مَنْ فِي السَّماءِ أَنْ يَخْسِفَ بِكُمُ الْأَرْضَ فَإِذا هِيَ تَمُورُ»، ملک، 16.

 

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

  • چرا باید نماز را به زبان عربی بخوانیم؟
    89600 نماز 1385/11/24
    برای روشن شدن پاسخ، ابتدا باید منظور از سؤال روشن شود، اگر منظور این است که به جای عربی زبان دیگری جایگزین شود، این سؤال برای افراد بی‌گانۀ از آن زبان نیز مطرح است! و اگر منظور این است که چرا باید نماز را فقط به زبان عربی ...
  • آیا در کتب اربعه شیعی، حدیثی در ارتباط با حفظ قرآن وجود دارد؟!
    17262 حدیث 1394/07/21
    در نزد شیعه، چهار کتاب اصلی وجود دارد که به آنها کتب اربعه گفته می‌شود. این چهار کتاب، سه مؤلف دارد؛ یعنی دو کتاب از این چهار کتاب، توسط یک نفر جمع‌‌آوری شده است. با توجه به این‌که سه کتاب از این چهار کتاب بیشتر شامل روایات فقهی ...
  • آیا در میان اندیشمندان دینی نوعی فردوسی ستیزی وجود دارد؟
    7927 نقش اندیشمندان دینی 1393/01/20
    در مورد شاعران مسلمانی که در ادبیات فارسی نقش چشمگیری داشته‌­اند، نه باید راه افراط را پیموده و نه از سر تفریط قدم برداشت. در این زمینه، نمایه «مولوی اعتقادات و انتقادات»، سؤال 6419 مطالعه شود. فردوسی نیز استثنایی از این کلیت نیست. واضح است که او ...
  • هرمنوتیک چیست و چه ارتباطی با نسبی گرایی دارد؟
    67924 هرمنوتیک 1387/02/14
    واژه هرمنوتیک داراى دو اصطلاح است:أ- اصطلاح عام: در این اصطلاح، این واژه هر گونه تحقیقى را که در باره تفسیر متن صورت بگیرد، شامل می‌‏شود، از این رو هرمنوتیک، تمام نحله‌‏ها را در این زمینه در بر می‌گیرد و ...
  • اگر به نذر عمل نشود، وظیفه‌ چیست؟
    31325 عهد، نذر و سوگند 1395/09/15
    چنانچه نذر مذکور، مطلق بوده و زمانی برای آن تعیین نشده‌ است، به نحوی که اگر الان آن‌را انجام دهد، مخالفت با نذر به شمار نمی‌آید، باید طبق نذر عمل کند و چیز دیگری بر عهده وی نیست. اما اگر نذر، زمان خاصی داشته و از روی عمد ...
  • چرا در آیه «یا أَیَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ» و نیز سه آیه بعد از آن، کلماتی که با «نفس» مرتبطند، تماماً مؤنث‌اند؟
    23043 صرف و نحو 1394/04/23
    «یا أَیَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ؛ ارْجِعی‏ إِلى‏ رَبِّکِ راضِیَةً مَرْضِیَّةً؛ فَادْخُلی‏ فی‏ عِبادی‏؛وَ ادْخُلی‏ جَنَّتی‏».[1] همانگونه که در پرسش مطرح شد، تمام کلمات مرتبط با واژگان «نفس»، کلماتی مؤنث‌اند. «أیتها»، «المطمئنة»، «ارجعی»، «ربّکِ»، «راضیة»، «مرضیة»، «فادخلی» و «ادخلی». دلیل برخورد با واژه‌هایی چون «نفس» به ...
  • برادران حضرت یوسف(ع) دچار چه نوع ضعف‌هاى اخلاقى بودند؟
    21034 تفسیر 1392/07/16
    از مهم‌ترین رذایل و ضعف‌های اخلاقی برادران یوسف(ع) حسادت، تکبّر، تهمت و دروغ آنان بود. منشأ این رذائل و ضعف‌های اخلاقی برادران یوسف، نقصان شخصیتی آنها بود و آنان برای توجیه رفتار ناشایستشان به فرافکنی پرداخته و پدر را مقصّر می‌شمارند. برادران یوسف بجای این‌که دلیل محبت بیشتر ...
  • چرا در آیه وضو، «مرافق» به صورت جمع آمده، اما «کعبین» به صورت تثنیه است؟
    25239 تفسیر 1392/10/23
    آیه وضو که بیان کننده کیفیت وضو ساختن است، در آیه ششم سوره مائده آمده است که در آن خداوند می‌فرماید: «اى کسانى که ایمان آورده‌‌اید! هنگامى که به نماز می‌‌ایستید، صورت و دست‌‌ها را تا آرنج‌‌ها بشویید! و سر و پاها را تا مفصل‌‌ها [برآمدگى پشت پا] ...
  • حکم مایع لزجی که گاهی در خواب از شخص خارج می گردد چیست؟
    20076 Laws and Jurisprudence 1388/08/07
    در خصوص حکم خود ارضایی و راه های نجات از آن می توانید به نمایه های: استمنا و راه نجات از آن سؤال شماره 326 (سایت: 1887)، راه نجات از استمناء سؤال شماره 1028 (سایت: 1083)،
  • زندگی‌نامه‌ی برید بن معاویه عجلی را بیان نمایید.
    2771 تاريخ بزرگان 1399/09/12
    برید بن معاویه عجلی،[1] عربی،[2] از اصحاب امام باقر(ع)[3] و امام صادق‌(ع)[4] است. کنیه وی اباالقاسم بود[5] و به همراه زرارة بن اعین، معروف ابن خربوذ مکی، ابوبصیر اسدی، فضیل بن یسار و محمد بن مسلم ...

پربازدیدترین ها