جستجوی پیشرفته
بازدید
10443
آخرین بروزرسانی: 1400/09/07
خلاصه پرسش
با پدر ثروت‌مند و ثروتش چگونه باید برخود کرد؟ آیا می‌توان از ثروتش استفاده کرد؟
پرسش
برخورد من به عنوان یک طلبه با پدر ثروت‌مندم و ثروتش باید چگونه باشد؟ آیا می‌توانم از آن استفاده کنم؟
پاسخ اجمالی

رعایت حقوق پدر و مادر لازم است و انسان مى‌تواند در سایه‌ی آن به کمالات معنوى برسد. در خصوص استفاده از ثروت پدر و مادر دو نکته حائز اهمیت است:

الف) در صورتی که یقین دارید مال و ثروت پدر و مادر حرام است، نه خود حق استفاده از آن‌را دارید و نه می‌توانید به دیگران انفاق کنید.

ب) اما اگر ثروت آنها از راه حلال به دست آمده، می‌توانید از مال و ثروت پدر و مادر، در صورت رضایت ایشان با در نظر گرفتن شرایط زمانی و مکانی و تبعات اجتماعی و اخلاقی، بهره‌مند شوید.

پاسخ تفصیلی

یکى از مسائل مهم اخلاقى مورد توجه اسلام، رعایت حقوق پدر و مادر است که انسان می‌تواند در سایه‌ی آن به کمالات معنوى برسد، خدای متعال احترام به پدر و مادر و فرمان‌بردارى از دستورات مشروع آنان را در آیات متعددى از قرآن یادآورى کرده است.[1]، [2]

اما در خصوص استفاده از ثروت پدر و مادر چند نکته حائز اهمیت است:

  1. در صورتی که یقین داشته باشید مال و ثروت پدر و مادر حرام است، تکلیف بر شما روشن و واضح است؛ یعنی نه خود حق استفاده از آن‌را دارید و نه می‌توانید به دیگران انفاق کنید.
  2. اما اگر ثروت آنها از راه حلال به دست آمده باشد، تکلیف شما متفاوت است، و شما می‌توانید از مال و ثروت پدر و مادر، در صورت رضایت آنها و با رعایت نکات زیر بهره‌مند شوید:

2-1. مهم‌ترین سرمایه برای یک انسان به ویژه برای یک طلبه، عزت نفس و عدم وابستگی به دیگران، حتی به ثروت پدر و مادر است. کرامت و عزت نفس، آن نقطه از روح انسانی است که اسلام برای احیاء و کمال اخلاق انسانی، روی آن دست گذاشته است. خداوند می‌فرماید: «عزت منحصراً از آن خدا و برای پیامبر خدا و مؤمنان است».[3]

در همین راستا پیامبر اکرم(ص) فرمود: «حاجت‌های خود را بخواهید؛ اما عزت نفس را از دست ندهید».[4]

در زمینه کیفیت بهره‌مندی از عزت نفس و افراط و تفریط در آن، شهید مطهری در کتاب فلسفه اخلاق می‌گوید:

«بعضی هم ممکن است در حد افراط باشند که حتی اگر نیازی هم داشته باشند، به احدی نمی‌گویند. (در حالی که) پیغمبر اکرم فرمود: «اطلبوا الحوائج»، حاجت‌هایتان را بخواهید، ولی، «بعزة الانفس»، اما عزت نفس را از دست ندهید، آنجا که حاجت‌هایتان را با دوست و رفیقی (و یا پدر و مادر) بیان می‌کنید، تا آنجا که شرافتتان، عزت و کرامت نفستان پایمال نشده جلو بروید. آنجا که دارد بر کرامت و عزت نفستان خدشه وارد می‌آید، توقف کنید، نیازمندی و نداشتن بهتر است».[5]

2-2. در این مطلب تأمل کنید که پدر و مادر، دست شما را تا چه اندازه در تصرف اموال باز گذاشته‌اند، آیا تنها برای استفاده‌ی خودتان، یا می‌توانید از آن در راه خدا انفاق کنید و به مصارف دیگر نیز برسانید.

اگر اجازه‌ی انفاق به دیگران را نیز دارید، و یا پدر و مادر از شما در جهت انفاق و کمک به دیگران یاری طلبیده‌اند، از یاری و مشاورت به ایشان دریغ نورزید، هم خودتان در حد شئونات و عرف از نعمت و ثروت خانواده بهره‌مند شوید، و هم پدر و مادر را در استفاده صحیح و مشروع از ثروت خدادادی و به کارگیری آن در امور عام المنفعه یاری کنید. در صورتی که تنها خودتان اجازه‌ی استفاده از سرمایه‌ی پدری را دارید. طبق شأن و زی طلبگی که امری عرفی است و بر حسب زمان و مکان، محیط زندگی و شرایط افراد از نظر سطح علمی و وابستگی‌های خانوادگی و سایر شرایط متفاوت است، می‌توانید از امکانات و ثروت خانوادگی‌تان بهره‌مند شوید.

2-3. در مال حلال نیز انسان باید توجه داشته باشد، به صرف آن‌که مال و ثروت حلال بود، جوازی برای مصرف آن به هر کیفیتی که خواست و میل انسان باشد نیست. از روایات استفاده می‌شود که در مال حرام عقاب و عذاب است و در مال حلال حساب و کتاب.[6] از این‌رو انسان باید بر آن باشد تا مال و ثروت حلالی که در اختیار دارد را به نحو صحیح و درست و در مسیر مشروع آن مصرف کند و این مطلب مسئولیتی است که بر دوش همگان خصوصاً عالمان دینی و کسانی که در جست‌وجوی معارف دینی بوده و طالب علم‌اند، بسا سنگین‌تر و تکلیف‌آورتر است.


[1]. "وَ قَضى رَبُّکَ اَلاّ تَعْبُدُوا اِلاّ اِیّاهُ وَ بِالْوالِدَیْنِ اِحْساناً ...، فـَلا تـَقـُلْ لَهـُما اُفٍّ وَ لا تَنْهَرْهُما وَ قُلْ لَهُما قَوْلاً کَریماً * وَاخْفِضْ لَهُما جَناحَ الذُّلِّ مِنَالرَّحْمَةِ وَ قُلْ رَبِّ ارْحَمْهُما کَما رَبَّیانى صَغیراً"، اسراء ، 23 ـ 24؛ "وَ وَصَّیْنَا الاْنْسانَ بِوالِدَیْهِ حُسْناً"؛ و انسان را به نیکى به پدر و مادرش سفارش کردیم؛ عنکبوت، 8.

[2]. نمایه مرتبط: اوامر والدین و تکلیف فرزندان، سؤال 522 (سایت: 584).

[3]. منافقون، 8. "ولله العزة و لرسوله والمؤمنین...".

[4]. «اطلبوا الحوائج بعزة الانفس»؛ پاینده، ابو القاسم‏، نهج الفصاحة( مجموعه کلمات قصار حضرت رسول صلى الله علیه و آله)، ص 218، ح 325، تهران، دنیاى دانش‏، چاپ چهارم، 1382ش.

[5]. مطهری، مرتضی، فقه و حقوق (مجموعه آثار)، ج ‏22، ص 399، قم، صدرا، چاپ اول، بی‌تا.

[6]. مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج 44، ص 138 – 139، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، چاپ دوم، 1403ق.

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

  • قضا و قدر الهی را به زبانی ساده و روان توضیح دهید؟
    15804 قضا و قدر 1400/05/12
    «قضا» یعنی حکم، قطع و حتمیت. در نظام آفرینش، ‌موجودات مادی از چندین راه ممکن است به وجود بیایند، به عنوان مثال اگر به خانه‌ی شما از چند کوچه راه باشد، ورود به خانه‌ی شما از چند راه ممکن است. حال اگر از میان چندین ...
  • آداب و احکام قبل و بعد از مردن چیست؟
    265998 احتضار 1392/02/30
    آدابى که در این باره مطرح است، دو بخش دارد؛ بخشى مربوط به قبل از مرگ است که با عنوان «احکام محتضر» از آن یاد مى‌شود و از جمله آنها، این است که باید شخص را در هنگام مردن به پشت بخوابانند به طورى که کف پاهایش به ...
  • این که می گویند خدا فلان بنده اش را به خودش وا گذاشته است، معنایش چیست؟
    22794 تفسیر 1389/11/04
    این یک مفهوم قرآنی است. خداوند متعال در قرآن می فرماید:"نَسُوا اللَّهَ فَنَسِیَهُمْ "؛ خدا را فراموش کردند، و خدا (نیز) آنها را فراموش کرد. این معنایش این است که چون برخی از انسان ها در دنیا خدا را ...
  • آیا حقیقت حضرت علی (ع) ازلی است؟
    16128 دانش، مقام و توانایی های معصومان 1388/02/12
    معنای ازلی بودن این است که موجودی در گذشته، سابقه عدم (نبود) نداشته باشد؛[1] یعنی همیشه وجود داشته است. منظور از حقیقت حضرت علی (ع)، اگر وجود مادی ایشان باشد روشن است که وجود مادی ایشان ازلی نیست ولی اگر منظور از حقیقت، ...
  • آیا روزه بدون خواندن نماز صحیح و قبول است؟
    114384 Laws and Jurisprudence 1390/05/26
    مطابق با آموزه‌های دینی، نماز اولین فعل عبادی در میان اعمال دینی ما است؛ یعنی پس از اصول اعتقادی (اصول دین)، در مرحله عمل (که از آن به فروع دین تعبیر می‌شود)، اولین چیزی که موضوعیت دارد، نماز است که از آن به ستون و عمود دین تعبیر شده ...
  • منظور از فراز «فاقد کل مفقود» در برخی دعاها چیست؟
    5223 حدیث 1397/06/18
    در مورد معنای جمله «وَ فاقِدَ کُلِ‏ مَفْقُود»[1] که در توقیعی از سوی امام زمان(عج) در دعای ماه رجب، وارد شده است، احتمالاتی وجود دارد: 1. واژه «فقدان» از ریشه «فقد» به معنای عدم و نیستی است،[2] و «فَقَدَهُ»؛ یعنی‌ ...
  • آیا زبان عربی بر باقی زبان‌ها برتری دارد؟
    14381 علوم قرآنی 1392/01/14
    در ابتدا باید به این نکته توجه داشت، که الزامی نیست تا وحی الهی با کامل‌ترین زبان نازل شود، همان‌گونه که شاهدیم برخی از کتاب‌های آسمانی با زبانی غیر از زبان عربی نازل شده‌اند. از سوی دیگر بررسی دقیق ساختار یک زبان و مقایسه آن با دیگر ...
  • آیا فروشنده و راهنمایی کننده روش مصرف قرص "سقط جنین" مباشر سقط محسوب می‌گردد؟ این گناه حق الناس دارد؟
    11771 سقط جنین 1393/02/22
    مباشر سقط به کسی گفته می‌شود که عمل سقط را انجام می‌دهد مانند زنی که قرص می‌خورد یا کسی که آمپول تزریق می‌کند، اما فروشنده قرص یا آموزش دهنده سقط، مباشر محسوب نمی‌شود. ولى به هر حال فروش این‌گونه محصولات و یا راهنمایى (در حدى که مصداق کمک ...
  • خلاصه‌ای از زندگی ام سلمه همسر پیامبر اسلام(ص) را بیان کنید؟
    10795 تاريخ بزرگان 1399/09/05
    نام و نسب ام سلمهام سلمه، کنیه‌ی یکی از امهات المؤمنین از همسران گرامی پیامبر اسلام(ص) است که نامش قبل از اسلام، هند، یا رمله بود.[1] پدرش سهیل[2] و یا حذیفه با کنیه‌ی ابی‌مغیره، ملقب به زاد الرکب،[3] ...
  • چه قیام‌ها و شورش‌هایی در زمان امامت امام هادی(ع) اتفاق افتاد؟
    8615 تاریخ 1393/10/18
    در دوران امامت امام هادی(ع) که با حکومت چندین خلیفه عباسی همزمان بود، برخوردهای اعتقادی، مناقشه‌های علمی، تبعیض‌های قومی، فشارهای اقتصادی و سیاسی؛ جنبش‌های مختلفی را با انگیزه‌های دینی یا غیر دینی برانگیخت که برخی از آنها مانند حرکت کولی‌ها را نمی‌توان به هیچ وجه، قیامی اسلامی دانست، ...

پربازدیدترین ها