جستجوی پیشرفته
بازدید
76162
آخرین بروزرسانی: 1391/05/10
 
کد سایت ar21694 کد بایگانی 25455 نمایه معنای اصبروا و صابروا و رابطوا در قرآن کریم
طبقه بندی موضوعی تفسیر
اصطلاحات صبر
گروه بندی اصطلاحات سرفصل‌های قرآنی
خلاصه پرسش
معنای «اصبروا» و «صابروا» و «رابطوا» در آیه: «یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا اصْبِرُوا وَ صابِرُوا وَ رابِطُوا وَ اتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ»؟ چیست؟
پرسش
دوست دارم شناخت و معرفت کاملی نسبت به معنا و فرق بین معانی زیر که در آیه قرآن نیز آمده است بفرمایید؟ خداوند در این آیه می فرماید: «یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا اصْبِرُوا وَ صابِرُوا وَ رابِطُوا وَ اتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ»، معنای «اصبروا» و «صابروا» و «رابطوا» چیست؟ آیا در روایات نیز توضیحی در رابطه با شروط مرابطه و صبر و درباره معیت با حجت خدا و امام معصوم وجود دارد؟
پاسخ اجمالی

بنابر دیدگاه برخی از مفسران، معنای «اصبروا»، صبر فردی بر سختی‌ها، مشکلات، ترک معصیت و  صبر در اطاعت از خدا است.

معنای «صابروا»، صبر اجتماعی و دست جمعی بر مشکلات و اذیت‌های دشمنان است. مراد از «رابطوا»، شکیبایی نمودن و متحد شدن تمام افراد، در تمام شئون زندگی چه در سختی و مشکلات چه در خوشی‌ها می‌باشد.

طبق  نظر برخی دیگر، «اصبروا»، صبر در مقاومت در برابر دشمن و مخالف -چه دشمن درونی و نفسانی شما باشد یا دشمنان دین و اسلام باشد- است

مراد از «صابروا»، که باب مفاعله و معنای دو طرف بودن را می‌رساند؛ این است که شما در جنگ با دشمنان دین شکیبا و بردبار باشید، همچنان که آنان در مقابل شما شکیبا و بردبار هستند.

مراد از «رابطوا»، یعنی جمعى از مؤمنان در مرزهای کشورهای اسلامى مرزداری کنند و راه حمله و نفوذ دشمن را ببندند؛ یعنی از راه بستن مرزها از کشور، مواظبت نمایند.

پاسخ تفصیلی

برای روشن شدن معنا و تفسیر آیۀ: «یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا اصْبِرُوا وَ صابِرُوا وَ رابِطُوا وَ اتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ»،[1] لازم است برخی از مفردات آیه، مورد بررسی قرار گیرد.

مفهوم شناسی

«صبر»، در لغت، یعنی جلوگیری کردن و حبس نمودن نفس، بر چیزی که عقل یا شرع یا هر دو اقتضا می‌کنند.[2]

صبر، واژه عامی است که اگر این حبس نفس در مصیبت باشد، به آن صبر گفته می‌شود که در مقابلش جزع و بی‌تابی است. اگر در جنگ باشد به آن شجاعت گفته می‌شود که در مقابلش(جبن) ترسویی است. اگر در بلا و پیشامد باشد، به آن وسعت و فراخی سینه می‌گویند که مقابلش(رحب الصدر) خستگی و آزرده شدن است. اگر صبر در خودداری از کلام باشد، به آن کتمان می‌گویند که در مقابلش(مذل) سستی و بی‌خیالی است.[3]

«ربط» در لغت به معنای بستن است.[4] و بعداً براى هر کسى که در حصارى پناه گیرد و در آن از دشمنان بیرون حصار دفاع کند، استعمال شده است.[5]

«رباط» مواظبت و مداومت بر چیزی برای انجام کاری.[6]

تفسیر آیه

این آیه جامعه اسلامی را به سه خصلت «صبر»، «مصابره» و «مرابطه»، سفارش فرموده، و رستگارى فرد و اجتماع را چه درباره نیازهای زندگى و چه از نظر فضیلت و تأمین سعادت اخروى، وابسته به اجرای آن سه خصلت نموده است، و با بکار بردن آن، رستگارى آنان امکان پذیر است، و با تخلّف از آن انتظار نجات و رستگارى، دور از عقل و خرد، است.

همان‌گونه که مکرر بیان شد،[7] قرآن دارای معنای ظاهری و باطنی است، این آیه نیز از آن قاعده مستثنا نبوده و مفسران آن را، هم بر معنای ظاهری لفظ تفسیر کردند و هم برخی معنای عمیق‌تر و باطنی آن را در نظر گرفتند و تفسیر کردند، بنابراین منافاتی بین دو دیدگاه وجود ندارد.

معنای عمومی و ظاهر آیه

برخی از مفسران می‌گویند امرهایى که در این آیه آمده است؛ یعنى «اصبروا»، «صابروا»، «رابطوا» و «اتقوا»، همه مطلق و بدون قید است، در نتیجه صبرش، هم شامل صبر بر سختی‌ها و مشکلات مى‏شود، و هم شامل صبر در اطاعت خدا، و همچنین صبر بر ترک معصیت. به هر حال، منظور از آن صبر تک تک افراد است؛ چون دنبالش همین صبر را به صیغۀ «صابروا» آورده که از باب مفاعله است، و در مواردى استعمال مى‏شود که ماده فعل، بین دو طرف تحقق مى‏یابد.

«مصابره»، عبارت است از: «این‌که جمعیتى به اتفاق یکدیگر اذیت‌ها را تحمل کنند و هر یک صبر خود را به صبر دیگرى تکیه دهد و در نتیجه برکاتى که در صفت صبر است دست به دست هم دهد و تأثیر صبر بیشتر گردد.» این معنا امرى است که هم در فرد -اگر نسبت به حال شخصى او در نظر گرفته شود- محسوس است و هم در اجتماع -اگر نسبت به حال اجتماع و تعاون او در نظر گرفته شود-؛ چون باعث مى‏شود که تک تک افراد نیروى یکدیگر را به هم وصل کنند و همۀ نیروها یکى شود.

«رابِطُوا»، از مادۀ «ربط»، است‌که به باب مفاعله برده شده و مصدرش مرابطه، از نظر معنا اعم از مصابره است؛ زیرا مصابره عبارت بود از: وصل کردن نیروى مقاومت افراد جامعه در برابر سختی‌ها و مشکلات. اما مرابطه عبارت از: همین وصل کردن نیروها است، اما نه تنها نیروى مقاومت در برابر شدائد و سختی‌ها، بلکه همه نیروها و کارها، در جمیع شئون زندگى دینى، چه در حال شدت و سختی، چه در حال آسایش و خوشى؛ چون مراد از مرابطه این است که جامعه به سعادت حقیقى دنیا و آخرت خود برسد، نه به برخی از سعادت و خوشبختی، به همین جهت بعد از سه جمله: «اصْبِرُوا»، «صابِرُوا» وَ «رابِطُوا»، جمله «وَ اتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ» را آورده است. البته منظور از این فلاح و رستگاری نیز، فلاح و رستگاری تام حقیقى است.[8]

البته، برخی دیگر از مفسران می گویند؛ مراد از صبر، در این آیه، صبر در مقاومت در برابر دشمن و مخالف است که از آن، تعبیر به شجاعت و قوّت قلب، می‌شود که این هم دو قسم است:

الف. صبر در برابر خواسته‌ها و هواهای نفسانی و زیبایی‌های دنیوی است که به آن جهاد اکبر گفته می شود.

ب: صبر در برابر دشمنان دین از کفار و مشرکان که به آن جهاد اصغر می‌گویند.

«مصابره»، مصدر باب مفاعله است و باب مفاعله بین دو طرف و دو فرد است؛ یعنی شما در جنگ با دشمنان دین شکیبا و بردبار باشید، همچنان که آنان در مقابل شما شکیبا و بردبار هستند.

«مرابطه» یعنی هر قدر و به هر شکل که دشمنان دین براى جنگ با شما لشکر و مرکب آماده می‌کنند شما نیز براى جنگ با ایشان فراهم نمایید.(و از مرزهای خود مواظبت و محافظت کنید).[9]

برخی دیگر می گویند: «رابِطُوا» از ماده «ربط» است که به باب مفاعله رفته، اما معنای دو طرف و بین دو نفر را ندارد، بلکه نظیر کلمه: سافر(مسافرت کرد) و «ضاعف»(دو برابر کرد) و امثال آنها است.[10] ربط هم به معنای بستن است، پس مرابطه یعنی جمعى از مؤمنان در مرزهای کشورهای اسلامى مرزداری کنند و راه حمله و نفوذ دشمن را ببندند؛ یعنی از راه بستن مرزها از کشور، مواظبت نمایند.[11]

معنای باطنی آیه

در روایات زیادى «مرابطه» را در بودن و معیت با امامان معصوم(ع) تفسیر کرده‌اند، و در برخی از اخبار، امام منتظر(عج) ذکر شده است که[12] در این فرصت برای نمونه، دو روایت را ذکر می کنیم.

۱. امام باقر(ع)‏ در معناى: «یا أیها الذین آمنوا اصبروا و صابروا و رابطوا»،[13] فرمودند: مراد خداوند متعال، از «اصبروا»، شکیبایی بر انجام واجبات و مرادش از «صابروا»، صبر و شکیبایی در برابر دشمنان، و مراد از «رابطوا»، مراقبت و محافظت از امام منتظر است.

۲. امام صادق(ع) فرمود‏: «اصبروا و صابروا و رابطوا»،[14] مراد از «اصبروا»، شکیبایی در انجام واجبات و مراد از «صابروا» شکیبایی برمصیبت‌ها و پیشامدهای ناگوار، و مراد از «رابطوا»، مراقبت و محافظت از امامان معصوم(ع) و در تحت فرمان آنان بودن است.

بنابراین معنای آیه چنین می‌شود: صبر پیشه کنید بر انجام واجبات الاهی و همگی در مقابل دشمنان خود و در مصیبت‌ها شکیبا باشید و همیشه با امامان معصوم(ع)، و امام زمان خود که در انتظارش هستید باشید و از او مراقبت نمایید.[15] یعنى باید از امام(ع) در برابر دشمنان محافظت نمود و از فرمایشات او اطاعت کرد و از مخالفت با آن پرهیز نمود. اگر چه این هم بیان مصداق است، و در حقیقت، حفظ دین و قرآن، مورد عنایت حضرت حق می باشد. چون حفظ امام، حفظ دین اسلام و قرآن است.[16]

 


[1]. «اى کسانى که ایمان آورده‏اید! (در برابر مشکلات و هوسها،) استقامت کنید! و در برابر دشمنان (نیز)، پایدار باشید و از مرزهاى خود، مراقبت کنید و از خدا بپرهیزید، شاید رستگار شوید»؛ آل عمران، 200.

[2]. راغب اصفهانى، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، تحقیق، داودی، صفوان عدنان، ص 474، دارالعلم الدار الشامیة، دمشق، بیروت، چاپ اول، 1412 ق.

[3]. المفردات فی غریب القرآن، ص 474.

[4]. قرشى، سید على اکبر،  قاموس قرآن، ج 3، ص 47، دار الکتب الإسلامیة، تهران، 1371 ش؛ المفردات فی غریب القرآن، ص 338.

[5]. طبرسى، فضل بن حسن، مجمع البیان فى تفسیر القرآن، ج 2، ص 918، ناصر خسرو، تهران، 1372 ش.

[6]. ابن منظور، لسان العرب، ج ۷، ص ۳۰۲، واژه «ربط»؛ خلیلی فراهیدی، کتاب العین، ج ۷، ص ۴۲۲- ۴۲۳، واژه «ربط».

[8]. طباطبایى، سید محمد حسین، المیزان فى تفسیر القرآن،ج 4، ص 91 و 92، دفتر انتشارات اسلامى، قم، 1417 ق.

[9]. مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج‏2، ص 919.

[10]. نجفى خمینى، محمد جواد، تفسیر آسان، ج 3، ص 119، انتشارات اسلامیه، تهران، چاپ اول، 1398 ق.

[11]. طیب، سید عبد الحسین، اطیب البیان فی تفسیر القرآن، ج 3، ص 470، انتشارات اسلام، تهران، چاپ دوم، 1378ش.

[12]. شیخ حر عاملى، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، محقق، مصحح، مؤسسة آل البیت(ع)، ج 15، ص 259، مؤسسة آل البیت(ع)، قم‏، چاپ اول، 1409ق‏؛ کلینى، محمد بن یعقوب، الکافی، محقق، غفارى، على اکبر و آخوندى، محمد، ج 2، ص 81، دار                                    الکتب الإسلامیة، تهران‏، چاپ چهارم، 1407 ق؛ مجلسى، محمدتقى بن مقصود على، روضة المتقین فی شرح من لا یحضره الفقیه، محقق، مصحح، موسوى کرمانى، حسین، اشتهاردى، على پناه، ج 12، ص 75،‏ مؤسسه فرهنگى اسلامى کوشانبور، قم، چاپ دوّم، 1406 ق؛ ابن أبی زینب، محمد بن ابراهیم‏، الغیبة( للنعمانی)، محقق، مصحح، غفارى، على اکبر، ص 27، نشر صدوق، تهران، چاپ اول، 1397 ق.

[13]. «اصبروا على أداء الفرائض‏ و صابروا عدوکم‏ و رابطوا إمامکم المنتظر ابن أبی زینب، محمد بن ابراهیم‏، الغیبة( للنعمانی)، محقق، مصحح، غفارى، على اکبر، ص 27، نشر صدوق، تهران، چاپ اول، 1397 ق.

[14]. «قال اصبروا على الفرائض و صابروا على المصائب و رابطوا على الأئمة(ع)»، الکافی، ج ‏2، ص 81.

[15]. حسینى استرآبادى، سید شرف الدین، على، تأویل الآیات الظاهرة ،ص 133، دفتر انتشارات اسلامى، قم، چاپ اول، 1409 ق.

[16]. أطیب البیان فی تفسیر القرآن، ج ‏3، ص 471.

 

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

  • چرا باید نماز را به زبان عربی بخوانیم؟
    89600 نماز 1385/11/24
    برای روشن شدن پاسخ، ابتدا باید منظور از سؤال روشن شود، اگر منظور این است که به جای عربی زبان دیگری جایگزین شود، این سؤال برای افراد بی‌گانۀ از آن زبان نیز مطرح است! و اگر منظور این است که چرا باید نماز را فقط به زبان عربی ...
  • آیا در کتب اربعه شیعی، حدیثی در ارتباط با حفظ قرآن وجود دارد؟!
    17262 حدیث 1394/07/21
    در نزد شیعه، چهار کتاب اصلی وجود دارد که به آنها کتب اربعه گفته می‌شود. این چهار کتاب، سه مؤلف دارد؛ یعنی دو کتاب از این چهار کتاب، توسط یک نفر جمع‌‌آوری شده است. با توجه به این‌که سه کتاب از این چهار کتاب بیشتر شامل روایات فقهی ...
  • آیا در میان اندیشمندان دینی نوعی فردوسی ستیزی وجود دارد؟
    7927 نقش اندیشمندان دینی 1393/01/20
    در مورد شاعران مسلمانی که در ادبیات فارسی نقش چشمگیری داشته‌­اند، نه باید راه افراط را پیموده و نه از سر تفریط قدم برداشت. در این زمینه، نمایه «مولوی اعتقادات و انتقادات»، سؤال 6419 مطالعه شود. فردوسی نیز استثنایی از این کلیت نیست. واضح است که او ...
  • هرمنوتیک چیست و چه ارتباطی با نسبی گرایی دارد؟
    67924 هرمنوتیک 1387/02/14
    واژه هرمنوتیک داراى دو اصطلاح است:أ- اصطلاح عام: در این اصطلاح، این واژه هر گونه تحقیقى را که در باره تفسیر متن صورت بگیرد، شامل می‌‏شود، از این رو هرمنوتیک، تمام نحله‌‏ها را در این زمینه در بر می‌گیرد و ...
  • اگر به نذر عمل نشود، وظیفه‌ چیست؟
    31325 عهد، نذر و سوگند 1395/09/15
    چنانچه نذر مذکور، مطلق بوده و زمانی برای آن تعیین نشده‌ است، به نحوی که اگر الان آن‌را انجام دهد، مخالفت با نذر به شمار نمی‌آید، باید طبق نذر عمل کند و چیز دیگری بر عهده وی نیست. اما اگر نذر، زمان خاصی داشته و از روی عمد ...
  • چرا در آیه «یا أَیَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ» و نیز سه آیه بعد از آن، کلماتی که با «نفس» مرتبطند، تماماً مؤنث‌اند؟
    23043 صرف و نحو 1394/04/23
    «یا أَیَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ؛ ارْجِعی‏ إِلى‏ رَبِّکِ راضِیَةً مَرْضِیَّةً؛ فَادْخُلی‏ فی‏ عِبادی‏؛وَ ادْخُلی‏ جَنَّتی‏».[1] همانگونه که در پرسش مطرح شد، تمام کلمات مرتبط با واژگان «نفس»، کلماتی مؤنث‌اند. «أیتها»، «المطمئنة»، «ارجعی»، «ربّکِ»، «راضیة»، «مرضیة»، «فادخلی» و «ادخلی». دلیل برخورد با واژه‌هایی چون «نفس» به ...
  • برادران حضرت یوسف(ع) دچار چه نوع ضعف‌هاى اخلاقى بودند؟
    21034 تفسیر 1392/07/16
    از مهم‌ترین رذایل و ضعف‌های اخلاقی برادران یوسف(ع) حسادت، تکبّر، تهمت و دروغ آنان بود. منشأ این رذائل و ضعف‌های اخلاقی برادران یوسف، نقصان شخصیتی آنها بود و آنان برای توجیه رفتار ناشایستشان به فرافکنی پرداخته و پدر را مقصّر می‌شمارند. برادران یوسف بجای این‌که دلیل محبت بیشتر ...
  • چرا در آیه وضو، «مرافق» به صورت جمع آمده، اما «کعبین» به صورت تثنیه است؟
    25239 تفسیر 1392/10/23
    آیه وضو که بیان کننده کیفیت وضو ساختن است، در آیه ششم سوره مائده آمده است که در آن خداوند می‌فرماید: «اى کسانى که ایمان آورده‌‌اید! هنگامى که به نماز می‌‌ایستید، صورت و دست‌‌ها را تا آرنج‌‌ها بشویید! و سر و پاها را تا مفصل‌‌ها [برآمدگى پشت پا] ...
  • حکم مایع لزجی که گاهی در خواب از شخص خارج می گردد چیست؟
    20076 Laws and Jurisprudence 1388/08/07
    در خصوص حکم خود ارضایی و راه های نجات از آن می توانید به نمایه های: استمنا و راه نجات از آن سؤال شماره 326 (سایت: 1887)، راه نجات از استمناء سؤال شماره 1028 (سایت: 1083)،
  • زندگی‌نامه‌ی برید بن معاویه عجلی را بیان نمایید.
    2771 تاريخ بزرگان 1399/09/12
    برید بن معاویه عجلی،[1] عربی،[2] از اصحاب امام باقر(ع)[3] و امام صادق‌(ع)[4] است. کنیه وی اباالقاسم بود[5] و به همراه زرارة بن اعین، معروف ابن خربوذ مکی، ابوبصیر اسدی، فضیل بن یسار و محمد بن مسلم ...

پربازدیدترین ها