جستجوی پیشرفته
بازدید
2404
آخرین بروزرسانی: 1401/05/03
خلاصه پرسش
این مقامِ بالاتر است که قدرت امر و نهی را دارد و واضح است که مقام انسان از خداوند پایین‌تر است، پس چرا انسان در دعاهای خود با صیغه‌های امر و نهی، خداوند را مخاطب خویش قرار می‌دهد؟!
پرسش
در قرآن از فعل امری مانند «اهدنا الصراط المستقیم» برای ارتباط انسان با خدایش استفاده می‌شود. دلیل استفاده از فعل دستوری در جایی که انسان، خدایش را مخاطب قرار می‌دهد چیست؟
پاسخ اجمالی

دانشمندان علم اصول در مبحث امر و نهی بر این باورند که طلب و خواستن چیزی از دیگری به چندگونه متصور است:

الف) طلب عالى از دانى: یعنی مقام و جایگاه طلب‌کننده برتر و والاتر از جایگاه طلب‌شونده باشد که در این صورت، طلب و خواستن او را «امر» می‌نامند.

ب) طلب دانى از عالی: یعنی بر عکس مورد قبل، جایگاه طلب‌کننده پایین‌تر از جایگاه طلب‌شونده باشد که در این صورت، چنین درخواستی را «استدعا» می‌گویند.[1]

البته دو فردی که جایگاهی مساوی و مشابه دارند، می‌توانند از یکدیگر درخواست‌هایی داشته باشند.

در زبان فارسی می‌توان گفت که واژه‌هایی؛ مانند «فرمان» و «دستور»، معادل واژه «امر» در اصطلاح علم اصول است و  واژه‌هایی؛ مانند درخواست و خواهش معادل «استدعا» و «التماس» است.

آنچه در زبان عربی با نام فعل امر و نهی شناخته می‌شود، اختصاصی به فرمان و دستور نداشته و در استدعا و التماس نیز از آن بهره گرفته می‌شود که بر حسب قرائن و شواهد می‌توان تفاوت آنها را تشخیص داد.

به همین دلیل ما در مقام دعا و خواهش نیز از صیغه‌های امر و نهی استفاده می‌کنیم و این اختصاص به زبان عربی ندارد. به عنوان نمونه در زبان فارسی نیز یک فرد فقیر و یا بیمار می‌تواند از دیگران درخواست کند که به من کمک کنید و یا مرا درمان کنید و از این قبیل.

دلیل مطلب این است که در ارتکازات عرفی تفاوت بین فرمان و دعا روشن است، هرچند الفاظ و هیئت الفاظ برای این دو مشترک باشد.


[1]. ر. ک: مظفر، محمدرضا، اصول الفقه، ج 1، ص 67– 70، قم، مکتب الاعلام الاسلامى، چاپ چهارم، 1373ش؛ سبحانی، شیخ جعفر، الموجز فی أصول الفقه، ج 1، ص 50 و 51، قم، مؤسسة الإمام الصادق(ع)، چاپ دوم، 1420ق.

البته در کتاب اصول فقه برای طلب قسم سومی نیز ذکر کرده و آن طلب مساوى از مساوی که آن‌را «التماس» نامیده است؛ ولی در زبان فارسی نمی‌توان برای استدعا و التماس واژه‌های جداگانه یافت؛ بلکه واژه مانند درخواست و خواهش از واژه‌هایی هستند که برای هر دو به کار می‌روند.

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها