جستجوی پیشرفته
بازدید
2110
آخرین بروزرسانی: 1402/06/29
خلاصه پرسش
چرا آیه‌ی 61 سوره‌ی یونس و آیه‌ی 3 سوره‌ی سبأ با وجود شباهت زیادی که با هم دارند؛ اما اعرابشان متفاوت است؟
پرسش
چرا آیه‌ی 61 سوره‌ی یونس که می‌فرماید «وَ ما یعْزُبُ عَنْ رَبِّک مِنْ مِثْقالِ ذَرَّةٍ فِی الْأَرْضِ وَ لا فِی السَّماءِ وَ لا أَصْغَرَ مِنْ ذلِک وَ لا أَکبَرَ إِلاَّ فِی کتابٍ مُبِینٍ»، با آیه‌ی 3 سوره‌ی سبأ که می‌فرماید «لا یعْزُبُ عَنْهُ مِثْقالُ ذَرَّةٍ فِی السَّماواتِ وَ لا فِی الْأَرْضِ وَ لا أَصْغَرُ مِنْ ذلِک وَ لا أَکبَرُ إِلاَّ فِی کتابٍ مُبِینٍ»، با وجود شباهت زیادی که با هم دارند، اعراب آنها متفاوت است؟
پاسخ اجمالی

«...وما یعْزُبُ عَنْ رَبِّک مِنْ مِثْقالِ ذَرَّةٍ فِی الْأَرْضِ وَلا فِی السَّماءِ وَلا أَصْغَرَ مِنْ ذلِک وَلا أَکبَرَ إِلاَّ فِی کتابٍ مُبِینٍ»؛... و هیچ چیز در زمین و آسمان از پروردگار تو مخفی نمی‌ماند، به اندازه سنگینی ذره‌‏ای و نه کوچک‌تر از آن و نه بزرگ‌تر از آن، مگر این‌که (همه آنها) در کتاب آشکار (و لوح محفوظ علم خداوند) ثبت است.

در مورد اعراب این آیه باید گفت که «ما» نافیه است و کلمه «یعْزُبُ» فعل مضارع است و «عَنْ رَبِّک» جار و مجرور و متعلق به «یعزب» می‌باشد. کلمه «مِنْ» حرف جر زائد است و کلمه «مِثْقالِ» فاعل «ما یعزب» است که لفظا مجرور و محلا مرفوع است. کلمه «ذَرَّةٍ» مضاف‌إلیه و «فِی الْأَرْضِ» متعلق به محذوف است و نقش آن حال است. «وَ لا فِی السَّماءِ» معطوف بر «فی الأرض»است. «وَلا» واو حرف عطف و «لا» زائده است. کلمه «أَصْغَرَ» نیز بر کلمه «مثقال» عطف شده است؛ اما از آن‌جا که ممنوع التصرف است، فتحه آن در عوض کسره است. کلمه «مِنْ ذلِک» جار و مجرور است و متعلق به «أصغر» است. «وَ لا» واو از حروف عاطفه بوده و «لا» زائده است. «أَکبَرَ» بر «أصغر» عطف شده است. «إِلَّا» حرف استثناء است. «فِی کتابٍ» متعلق به خبر محذوف که تقدیر آن «هو» است.[1]

«لا یعْزُبُ عَنْهُ مِثْقالُ ذَرَّةٍ فِی السَّماواتِ وَلا فِی الْأَرْضِ وَلا أَصْغَرُ مِنْ ذلِک وَلا أَکبَرُ إِلاَّ فِی کتابٍ مُبِینٍ»؛ و به اندازه سنگینی ذره‌‏ای در آسمان‌ها و زمین از علم او دور نخواهد ماند، نه کوچک‌تر از آن و نه بزرگ‌تر، مگر این‌که در کتاب مبین ثبت است.

در مورد اعراب این آیه باید گفت؛ کلمه «لا یعْزُبُ» لا حرف نفی و «یعزب» فعل مضارع است و «عَنْهُ» جار و مجرور متعلق به یعزب است. کلمه «مِثْقالُ» فاعل و «ذَرَّةٍ» مضاف إلیه آن است. کلمه «فِی السَّماواتِ» جار و مجرور متعلق به حال محذوف است. «وَ لا فِی الْأَرْضِ» بر «فی السماوات» عطف شده است. «وَ لا» واو حرف عطف بوده و «لا» حرف نفی است. کلمه «أَصْغَرُ» مبتدأ است.[2] البته برخی نیز آن‌را بر کلمه «مِثْقالُ» که فاعل «لا یعْزُبُ» و مرفوع است، عطف دانستند.[3] «مِنْ ذلِک» جار و مجرور خبر آن «وَ لا أَکبَرُ» بر «أَصْغَرُ» عطف شده است. «إِلَّا» از کلمات حصر به شمار می‌آید و «فِی کتابٍ» متعلق به محذوف است و حال است. «مُبِینٍ» نیز صفت به شمار می‌آید.[4]

با توجه به ترکیب اَدبی ذکر شده، تفاوت اعراب کلمه «و لا أصغر» در دو آیه مشخص می‌شود.


[1]. دعاس، حمیدان، قاسم، اعراب القرآن الکریم، ج‏ 2، ص 33، دمشق، دارالمنیر و دارالفارابی، چاپ اول، 1425ق.

[2]. همان، ج‏ 3، ص 62.

[3]. نحاس، ابوجعفر احمد بن محمد، اعراب القرآن، ج 3، ص 228، بیروت، منشورات محمدعلی بیضون، دارالکتب العلمیة، چاپ اول، 1421ق.

[4]. إعراب القرآن الکریم، ج ‏3، ص 62.

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    755356 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • معنای ذکر «لا حول ولا قوه الا بالله العلی العظیم» چیست و این ذکر چه آثار و برکاتی دارد؟
    734872 حدیث 1396/06/14
    «لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ»؛ یعنی هیچ نیرو و توانى جز از سوى خداوند بلندمرتبه و بزرگ نیست‏. واژه «حول» در لغت به معنای حرکت و جنبش،[1] و «قوّة» به معنای استطاعت و توانایی است.[2] بنابر ...
  • آیا خداوند به نفرینی که از دل شکسته باشد، توجه می کند؟ یا فقط دعاهای مثبت را اجابت می کند؟
    648165 Practical 1390/07/12
    نفرین در آموزه های دینی ما مسئله ای شناخته شده است، چنان که در آیات و روایات آمده است: "بریده باد هر دو دست ابو لهب"؛ "از نفرین مظلوم بترسید که نفرین مظلوم به آسمان می رود". و... . منتها همان گونه که دعا برای استجابت، نیازمند شرایط است، ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    645408 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    640625 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    579356 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...
  • فضیلت و آداب و شرایط نماز جمعه چیست؟ و به چه صورت خوانده می‌شود؟
    576971 نماز جمعه 1389/09/10
    در مورد جایگاه و فضیلتش نماز جمعه همین بس که سوره‌ای از قرآن به نامش می‌باشد.نماز جمعه یک از عباداتی است که به جماعت خوانده می‌شود. این نماز دو خطبه دارد که با حمد و ثنای الهی شروع می‌شود و امام جمعه در این خطبه‌ها باید مردم را به تقوای ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    559732 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
     دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری باز ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    559543 جن 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • می خواهم دعا کنم همسرم در زندگی مطیع من باشد آیا در این زمینه دعایی از اهل بیت (ع) به ما رسیده است؟
    548755 Practical 1389/02/22
    دعاها، لازم نیست حتماً به زبان عربى خوانده شوند؛ هرچند به عربی بهتر است، حتى دعا در نماز به زبان فارسى جایز است.نکته مهم تر این که انسان باید شرایط دیگر تأثیر گذاری دعا ...