جستجوی پیشرفته
بازدید
789
آخرین بروزرسانی: 1402/08/07
خلاصه پرسش
آیا این سخن امام علی(ع) که «دنیا را سه‌طلاقه کردم» مستند بوده و آیا تأیید کننده مبنای اهل‌سنت در طلاق نیست؟
پرسش
از امیرالمؤمنین(ع) نقل می‌کنند: «... یَا دُنْیَا لَا تَتَعَرَّضِینَ لِی وَ لَا تَتَشَوَّقِینَ وَ لَا تَغُرِّینِی فَقَدْ طَلَّقْتُکِ ثَلَاثاً لَا رَجْعَةَ لِی عَلَیْک». آیا این جمله از آن حضرت مستند است؟ با توجه به اینکه امام علی(ع) هیچ‌گاه به دنیاپرستی روی نیاورد، آیا این سخن، تأییدکننده مبنای اهل‌سنت نیست که سه طلاق در یک جلسه را جایز می‌دانند؟
پاسخ اجمالی

چگونگی برخورد امام علی(ع) با دنیا و سه‌طلاقه کردن آن، موضوعی است که در بسیاری از منابع معتبر حدیثی، -البته با اندکی اختلاف در متن- گزارش شده است:

«کَانَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ عَلِیُّ بْنُ أَبِی طَالِبٍ ع إِذَا أُتِیَ بِالْمَالِ أَدْخَلَهُ بَیْتَ مَالِ الْمُسْلِمِینَ ثُمَّ جَمَعَ الْمُسْتَحِقِّینَ ثُمَّ ضَرَبَ یَدَهُ فِی الْمَالِ فَنَثَرَهُ یَمْنَةً وَ یَسْرَةً وَ هُوَ یَقُولُ یَا صَفْرَاءُ یَا بَیْضَاءُ لَا تَغُرِّینِی غُرِّی غَیْرِی-

هَذَا جَنَایَ وَ خِیَارُهُ فِیهِ             إِذْ کُلُّ جَانٍ یَدُهُ إِلَى فِیهِ‏

 ثُمَّ لَا یَخْرُجُ حَتَّى یُفَرِّقَ مَا فِی بَیْتِ مَالِ الْمُسْلِمِینَ وَ یُؤْتِیَ کُلَّ ذِی حَقٍّ حَقَّهُ ثُمَّ یَأْمُر أَنْ یُکْنَسَ وَ یُرَشَّ ثُمَّ یُصَلِّی فِیهِ رَکْعَتَیْنِ ثُمَّ یُطَلِّقُ الدُّنْیَا ثَلَاثاً یَقُولُ بَعْدَ التَّسْلِیم‏ یَا دُنْیَا لَا تَتَعَرَّضِینَ لِی وَ لَا تَتَشَوَّقِینَ وَ لَا تَغُرِّینِی فَقَدْ طَلَّقْتُکِ ثَلَاثاً لَا رَجْعَةَ لِی عَلَیْک‏»؛[1]

اصبغ بن نباته نقل می‌کند: هرگاه مال خراجى براى علی بن ابی‌طالب(ع) می‌‏آوردند، حضرتشان آن‌را وارد بیت‌المال مسلمانان کرده سپس نیازمندان را گردآورده و با دست خود آن‌را به راست و چپ پهن می‌کرد و می‌فرمود: اى سکه‏‌هاى زرد و سفید! مرا فریب ندهید، دیگرى را فریب دهید!

این میوه‌هایی است که چیدم و خوب‌هایش در میان آن است (چیزی از آن برنداشتم)، با آن‌که هر کسی که میوه می‌چیند، ابتدا بخشی از آن‌را به دهان خود می‌گذارد!

امام(ع) بیرون نمی‌رفت تا هرچه در بیت المال مسلمانان بود را تقسیم کرده و دستور می‌داد تا آن‌جا را جارو کرده و آب بپاشند. سپس در آن‌جا دو رکعت نماز می‌خواند و بعد از سلام نماز، دنیا را با این سخنان سه‌طلاقه می‌کرد:

اى دنیا به من میاویز و مرا به خود تشویق مکن و فریب مده که من تو را سه‌طلاقه کردم؛ از این‌رو نمی‌توانم به تو رجوع کنم.

البته منظور امام از سه‌طلاقه کردن دنیا، و حرمت بازگشت به آن، ترک کار و تلاش برای گذران زندگی، و یا ترک خوردن و خوابیدن و دیگر لذت‌های حلال نیست؛ بلکه منظور، ترک حب جاه و مقام، به دست آوردن مال دنیا از راه غیر مشروع، تجاوز به حقوق دیگران و ... است.

گفتنی است؛ شاید این پرسش مطرح شود که طبق مبنای شیعه در سه‌طلاقه کردن لازم است دو بار رجعت و برگشت رخ دهد تا در طلاق سوم دیگر برگشتی امکان‌پذیر نباشد. از سوی دیگر می‌دانیم که امام علی(ع) هیچ‌گاه برگشتی به دنیا نداشت؛ از این‌رو سخن امام(ع) باید ناظر به مبنای اهل‌سنت باشد که سه طلاق در یک مجلس را جایز می‌دانند؟!

در پاسخ باید گفت؛ به یقین مراد امام(ع) آن نیست که من سه بار صیغه طلاق را جاری کردم؛ بلکه این سخن در مورد سه‌طلاقه کردن دنیا تنها تعبیری کنایی از «دوری غیر قابل برگشت» است. و می‌دانیم که در کنایه نیازی نیست که اطراف آن در همه موارد با هم مشابه باشند، و گرنه باید بگوییم اگر ثروتی که امام(ع) در اختیار دیگران قرار داده بود، در چنگ دنیاطلبان افتاد، و حضرتشان می‌توانست دوباره به دنیا رجوع کند؛ زیرا فردی که همسرش را سه‌طلاقه کرده و فرد دیگری با او ازدواج نموده و سپس طلاق داده باشد، حتی بر اساس مبنای اهل‌سنت، همسر اولش می‌تواند دوباره به او مراجعت کند!


[1]. ر. ک. مانند: شیخ صدوق، امالی، ص 283، بیروت، اعلمی، چاپ پنجم، 1400ق؛ شریف الرضی، محمد بن حسین، خصائص الأئمة(ع) (خصائص أمیر المؤمنین ع)، محقق، مصحح، امینی، محمد هادی‏، ص 71، مشهد، آستان قدس رضوی، چاپ اول، 1406ق؛ سید رضی، محمد بن حسین، نهج البلاغة، محقق، صبحی صالح، ص 481، قم، هجرت، چاپ اول، 1414ق.

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

  • قضا و قدر الهی را به زبانی ساده و روان توضیح دهید؟
    15804 قضا و قدر 1400/05/12
    «قضا» یعنی حکم، قطع و حتمیت. در نظام آفرینش، ‌موجودات مادی از چندین راه ممکن است به وجود بیایند، به عنوان مثال اگر به خانه‌ی شما از چند کوچه راه باشد، ورود به خانه‌ی شما از چند راه ممکن است. حال اگر از میان چندین ...
  • آداب و احکام قبل و بعد از مردن چیست؟
    265998 احتضار 1392/02/30
    آدابى که در این باره مطرح است، دو بخش دارد؛ بخشى مربوط به قبل از مرگ است که با عنوان «احکام محتضر» از آن یاد مى‌شود و از جمله آنها، این است که باید شخص را در هنگام مردن به پشت بخوابانند به طورى که کف پاهایش به ...
  • این که می گویند خدا فلان بنده اش را به خودش وا گذاشته است، معنایش چیست؟
    22794 تفسیر 1389/11/04
    این یک مفهوم قرآنی است. خداوند متعال در قرآن می فرماید:"نَسُوا اللَّهَ فَنَسِیَهُمْ "؛ خدا را فراموش کردند، و خدا (نیز) آنها را فراموش کرد. این معنایش این است که چون برخی از انسان ها در دنیا خدا را ...
  • آیا حقیقت حضرت علی (ع) ازلی است؟
    16128 دانش، مقام و توانایی های معصومان 1388/02/12
    معنای ازلی بودن این است که موجودی در گذشته، سابقه عدم (نبود) نداشته باشد؛[1] یعنی همیشه وجود داشته است. منظور از حقیقت حضرت علی (ع)، اگر وجود مادی ایشان باشد روشن است که وجود مادی ایشان ازلی نیست ولی اگر منظور از حقیقت، ...
  • آیا روزه بدون خواندن نماز صحیح و قبول است؟
    114384 Laws and Jurisprudence 1390/05/26
    مطابق با آموزه‌های دینی، نماز اولین فعل عبادی در میان اعمال دینی ما است؛ یعنی پس از اصول اعتقادی (اصول دین)، در مرحله عمل (که از آن به فروع دین تعبیر می‌شود)، اولین چیزی که موضوعیت دارد، نماز است که از آن به ستون و عمود دین تعبیر شده ...
  • منظور از فراز «فاقد کل مفقود» در برخی دعاها چیست؟
    5223 حدیث 1397/06/18
    در مورد معنای جمله «وَ فاقِدَ کُلِ‏ مَفْقُود»[1] که در توقیعی از سوی امام زمان(عج) در دعای ماه رجب، وارد شده است، احتمالاتی وجود دارد: 1. واژه «فقدان» از ریشه «فقد» به معنای عدم و نیستی است،[2] و «فَقَدَهُ»؛ یعنی‌ ...
  • آیا زبان عربی بر باقی زبان‌ها برتری دارد؟
    14381 علوم قرآنی 1392/01/14
    در ابتدا باید به این نکته توجه داشت، که الزامی نیست تا وحی الهی با کامل‌ترین زبان نازل شود، همان‌گونه که شاهدیم برخی از کتاب‌های آسمانی با زبانی غیر از زبان عربی نازل شده‌اند. از سوی دیگر بررسی دقیق ساختار یک زبان و مقایسه آن با دیگر ...
  • آیا فروشنده و راهنمایی کننده روش مصرف قرص "سقط جنین" مباشر سقط محسوب می‌گردد؟ این گناه حق الناس دارد؟
    11771 سقط جنین 1393/02/22
    مباشر سقط به کسی گفته می‌شود که عمل سقط را انجام می‌دهد مانند زنی که قرص می‌خورد یا کسی که آمپول تزریق می‌کند، اما فروشنده قرص یا آموزش دهنده سقط، مباشر محسوب نمی‌شود. ولى به هر حال فروش این‌گونه محصولات و یا راهنمایى (در حدى که مصداق کمک ...
  • خلاصه‌ای از زندگی ام سلمه همسر پیامبر اسلام(ص) را بیان کنید؟
    10795 تاريخ بزرگان 1399/09/05
    نام و نسب ام سلمهام سلمه، کنیه‌ی یکی از امهات المؤمنین از همسران گرامی پیامبر اسلام(ص) است که نامش قبل از اسلام، هند، یا رمله بود.[1] پدرش سهیل[2] و یا حذیفه با کنیه‌ی ابی‌مغیره، ملقب به زاد الرکب،[3] ...
  • چه قیام‌ها و شورش‌هایی در زمان امامت امام هادی(ع) اتفاق افتاد؟
    8615 تاریخ 1393/10/18
    در دوران امامت امام هادی(ع) که با حکومت چندین خلیفه عباسی همزمان بود، برخوردهای اعتقادی، مناقشه‌های علمی، تبعیض‌های قومی، فشارهای اقتصادی و سیاسی؛ جنبش‌های مختلفی را با انگیزه‌های دینی یا غیر دینی برانگیخت که برخی از آنها مانند حرکت کولی‌ها را نمی‌توان به هیچ وجه، قیامی اسلامی دانست، ...

پربازدیدترین ها