جستجوی پیشرفته
بازدید
1598
آخرین بروزرسانی: 1402/06/29
خلاصه پرسش
قرآن در توصیف شیوه راه‌رفتن دختر شعیب(ع) از آن با عنوان «راه رفتن با استحیاء» یاد کرده است. کمی در این مورد توضیح دهید؟
پرسش
منظور از «استحیاء» در مورد راه‌رفتن دختر شعیب(ع) در آیه 25 سوره قصص چیست؟
پاسخ اجمالی

حضرت موسی(ع) پس از آن‌که در حمایت فردی از بنی‌‌اسرائیل با مأمور فرعون درگیر شد و در نهایت به کشته‌شدن آن مأمور انجامید،[1] برای در امان ماندن از تعرض فرعون از مصر مهاجرت کرد، به سمت مدین روانه شد و در آن‌جا به دختران شعیب نبی(ع) کمک کرد تا گوسفندانشان را آب دهند. شعیب(ع) نیز برای جبران این خدمت، یکی از دخترانش را فرستاد تا موسی(ع) را نزد او آورد.

خداوند در آیه‌ای از قرآن به نحوه انتقال پیام می‌پردازد:

«فَجاءَتْهُ إِحْداهُما تَمْشی‏ عَلَى اسْتِحْیاءٍ قالَتْ إِنَّ أَبی‏ یَدْعُوکَ لِیَجْزِیَکَ أَجْرَ ما سَقَیْتَ لَنا...»؛[2]

پس یکى از دو دختر شعیب که شرم و حیا در راه‌رفتن او مشاهده می‌شد، نزد موسی آمد و به او گفت: پدرم از تو می‌خواهد تا نزد او رفته و او مزد کاری که برای ما انجام دادی را بپردازد.

در ادامه شعیب به موسی پناه داده و به او اطمینان داد که دیگر خطر فرعون او را تهدید نمی‌کند.

اما در مورد این‌که «راه رفتن با استحیاء» که در این آیه و در توصیف شیوه راه‌رفتن دختر شعیب مطرح شده است،‌ چه نوع راه‌رفتنی است؟ باید گفت؛ در خود قرآن، توضیح بیشتری در این مورد داده نشده است؛ از این‌رو آیه، شامل هر نوع راه‌رفتنی خواهد بود که عرف مردم، آن‌را همراه با حیا ارزیابی نمایند و این با توجه به زمان‌ها و مکان‌های مختلف، می‌تواند متفاوت باشد.  به هرحال، رفتار او مانند رفتار زنان بدزبان، سلیطه و فحاشی نبود که حتی مردان نیز از آنان در هراس‌اند!

همچنین گفته شده است که قرآن برای رساندن عظمت چنین حالتی، از «استحیاء» به صورت نکره، و بدون الف و لام استفاده کرده است و معنایش آن است که دختر شعیب(ع) به‌گونه‌ای بزرگوارانه نزد موسی(ع) آمد که عفّت و شرم و حیا از طرز راه رفتنش پیدا بود.[3] و برخی گفته‌اند او هنگام رساندن پیام، صورتش را با آستین پیراهنش پوشانده بود.[4]

برخی مفسران اهل‌سنت نیز رعایت حیاء در ادامه مسیر حرکت آن دو را این‌گونه توصیف می‌کنند:

دختر شعیب(ع) که برای بردن موسی(ع) نزد پدرش آمده بود، ابتدا در جلو حرکت کرده و موسى(ع) در پی او می‌رفت تا آن‌که در مسیر و به دلیل وزیدن باد، لباس دختر به بدنش چسبید. آن‌جا بود که موسی(ع) پیشنهاد کرد تا خودش جلوتر حرکت کرده و او از پشت سر به راهنمایی بپردازد.[5]

عمر بن خطاب نیز در این زمینه روایت می‌کند:

موسی برخاست و دختر از پیش رو حرکت می‌کرد، بادی وزید و پیراهنش بالا رفت، موسى گفت من از نسل ابراهیم(ع) هستم! شما از پشت سر من بیا تا آنچه را که نباید ببینم نبینم![6]

اما همان‌گونه که در ابتدا گفته شد، جز اصل رعایت حیا و عفت در راه‌رفتن،‌ آیه به بیان آن نمی‌پردازد که دختر شعیب با چه روشی، از خود حیا نشان می‌داده است.


[1]. ر. ک: 99924.

[2]. قصص، 25.

[3]. ر. ک: طباطبائی، سید محمد حسین‏، المیزان فی تفسیر القرآن، ج ‏16، ص 26، قم، دفتر انتشارات اسلامی‏، چاپ پنجم‏، 1417ق؛ طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، مقدمه، بلاغی‏، محمد جواد، ج ‏7، ص 388، تهران، ناصر خسرو، چاپ سوم، 1372ش.

[4]. ‏ابن جوزی، ابوالفرج عبدالرحمن بن علی، زاد المسیر فی علم التفسیر، تحقیق، المهدی‏، عبدالرزاق، ج ‏3، ص 380،‏ بیروت، دار الکتاب العربی، چاپ اول، 1422ق؛ آلوسی، سید محمود، روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم، تحقیق، عطیة، علی عبدالباری، ج ‏10، ص 273، بیروت، دارالکتب العلمیة، چاپ اول، 1415ق.

[5]. ثعلبی نیشابوری، ابو اسحاق احمد بن ابراهیم، الکشف و البیان عن تفسیر القرآن، ج ‏7، ص 245، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، چاپ اول، 1422ق؛ نیشابوری، نظام الدین حسن بن محمد، تفسیر غرائب القرآن و رغائب الفرقان، تحقیق، عمیرات، شیخ زکریا، ج ‏5، ص 339، بیروت، دار الکتب العلمیة، چاپ اول، 1416ق؛ بغوی، حسین بن مسعود، معالم التنزیل فی تفسیر القرآن، تحقیق، المهدی‏، عبدالرزاق، ج ‏3، ص 530، بیروت، داراحیاء التراث العربی، چاپ اول، 1420ق.

[6]. فخرالدین رازی، ابوعبدالله محمد بن عمر، مفاتیح الغیب، ج ‏24، ص 590، بیروت، دار احیاء التراث العربی، چاپ سوم، 1420ق.

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

  • قضا و قدر الهی را به زبانی ساده و روان توضیح دهید؟
    15804 قضا و قدر 1400/05/12
    «قضا» یعنی حکم، قطع و حتمیت. در نظام آفرینش، ‌موجودات مادی از چندین راه ممکن است به وجود بیایند، به عنوان مثال اگر به خانه‌ی شما از چند کوچه راه باشد، ورود به خانه‌ی شما از چند راه ممکن است. حال اگر از میان چندین ...
  • آداب و احکام قبل و بعد از مردن چیست؟
    265998 احتضار 1392/02/30
    آدابى که در این باره مطرح است، دو بخش دارد؛ بخشى مربوط به قبل از مرگ است که با عنوان «احکام محتضر» از آن یاد مى‌شود و از جمله آنها، این است که باید شخص را در هنگام مردن به پشت بخوابانند به طورى که کف پاهایش به ...
  • این که می گویند خدا فلان بنده اش را به خودش وا گذاشته است، معنایش چیست؟
    22794 تفسیر 1389/11/04
    این یک مفهوم قرآنی است. خداوند متعال در قرآن می فرماید:"نَسُوا اللَّهَ فَنَسِیَهُمْ "؛ خدا را فراموش کردند، و خدا (نیز) آنها را فراموش کرد. این معنایش این است که چون برخی از انسان ها در دنیا خدا را ...
  • آیا حقیقت حضرت علی (ع) ازلی است؟
    16128 دانش، مقام و توانایی های معصومان 1388/02/12
    معنای ازلی بودن این است که موجودی در گذشته، سابقه عدم (نبود) نداشته باشد؛[1] یعنی همیشه وجود داشته است. منظور از حقیقت حضرت علی (ع)، اگر وجود مادی ایشان باشد روشن است که وجود مادی ایشان ازلی نیست ولی اگر منظور از حقیقت، ...
  • آیا روزه بدون خواندن نماز صحیح و قبول است؟
    114384 Laws and Jurisprudence 1390/05/26
    مطابق با آموزه‌های دینی، نماز اولین فعل عبادی در میان اعمال دینی ما است؛ یعنی پس از اصول اعتقادی (اصول دین)، در مرحله عمل (که از آن به فروع دین تعبیر می‌شود)، اولین چیزی که موضوعیت دارد، نماز است که از آن به ستون و عمود دین تعبیر شده ...
  • منظور از فراز «فاقد کل مفقود» در برخی دعاها چیست؟
    5223 حدیث 1397/06/18
    در مورد معنای جمله «وَ فاقِدَ کُلِ‏ مَفْقُود»[1] که در توقیعی از سوی امام زمان(عج) در دعای ماه رجب، وارد شده است، احتمالاتی وجود دارد: 1. واژه «فقدان» از ریشه «فقد» به معنای عدم و نیستی است،[2] و «فَقَدَهُ»؛ یعنی‌ ...
  • آیا زبان عربی بر باقی زبان‌ها برتری دارد؟
    14381 علوم قرآنی 1392/01/14
    در ابتدا باید به این نکته توجه داشت، که الزامی نیست تا وحی الهی با کامل‌ترین زبان نازل شود، همان‌گونه که شاهدیم برخی از کتاب‌های آسمانی با زبانی غیر از زبان عربی نازل شده‌اند. از سوی دیگر بررسی دقیق ساختار یک زبان و مقایسه آن با دیگر ...
  • آیا فروشنده و راهنمایی کننده روش مصرف قرص "سقط جنین" مباشر سقط محسوب می‌گردد؟ این گناه حق الناس دارد؟
    11771 سقط جنین 1393/02/22
    مباشر سقط به کسی گفته می‌شود که عمل سقط را انجام می‌دهد مانند زنی که قرص می‌خورد یا کسی که آمپول تزریق می‌کند، اما فروشنده قرص یا آموزش دهنده سقط، مباشر محسوب نمی‌شود. ولى به هر حال فروش این‌گونه محصولات و یا راهنمایى (در حدى که مصداق کمک ...
  • خلاصه‌ای از زندگی ام سلمه همسر پیامبر اسلام(ص) را بیان کنید؟
    10795 تاريخ بزرگان 1399/09/05
    نام و نسب ام سلمهام سلمه، کنیه‌ی یکی از امهات المؤمنین از همسران گرامی پیامبر اسلام(ص) است که نامش قبل از اسلام، هند، یا رمله بود.[1] پدرش سهیل[2] و یا حذیفه با کنیه‌ی ابی‌مغیره، ملقب به زاد الرکب،[3] ...
  • چه قیام‌ها و شورش‌هایی در زمان امامت امام هادی(ع) اتفاق افتاد؟
    8615 تاریخ 1393/10/18
    در دوران امامت امام هادی(ع) که با حکومت چندین خلیفه عباسی همزمان بود، برخوردهای اعتقادی، مناقشه‌های علمی، تبعیض‌های قومی، فشارهای اقتصادی و سیاسی؛ جنبش‌های مختلفی را با انگیزه‌های دینی یا غیر دینی برانگیخت که برخی از آنها مانند حرکت کولی‌ها را نمی‌توان به هیچ وجه، قیامی اسلامی دانست، ...

پربازدیدترین ها