جستجوی پیشرفته
بازدید
1076
آخرین بروزرسانی: 1402/08/14
خلاصه پرسش
چگونه استدلال خداناباوران به «برهان وحی‌های متناقض» در نفی خدا را پاسخ می‌دهید؟
پرسش
منظور از برهان وحی های متناقض چیست و رد آن چیست؟
پاسخ اجمالی

یکی از استدلال‌‌هایی که بعضی از خداناباوران برای نفی وجود خدا به کار می‌گیرند، «برهان وحی‌های متناقض» است. آنها در توضیح برهان خود می‌گویند:

  1. ادیان گوناگونی وجود دارند که آموزه‌های خود را مبتنی بر وحی از سوی خدا می‌دانند.
  2. وحی در ادیان، گاهی متناقض با هم هستند؛ مثلا در مسیحیت تثلیث پذیرفته شده است؛ اما در اسلام تثلیث قابل پذیرش نیست و مستلزم کفر است.
  3. وحی‌های متناقض نمی‌توانند همگی صحیح باشند.
  4. نتیجه این‌که وحی از سوی خدا نیست؛ یعنی خدایی وجود ندارد و گرنه این ‌همه اختلاف میان ادیان وجود نداشت.[1]

در رد این استدلال می‌گوییم:

 روح و حقیقت وحی در ادیان الهی یکی است و در آن بخش از کتاب‌های آسمانی که تحریف‌نشده، اختلاف تنها در بعضی از جزئیات است که این امر طبیعی است؛ زیرا هر دینی به اقتضای زمان و مکان، احکامی دارد که با تغییر شرایط، آن احکام نیز تغییر می‌کند و به این موضوع در قرآن کریم اشاره شده است. به عنوان نمونه از زبان حضرت عیسی(ع) می‌فرماید:

وَمُصَدِّقًا لِمَا بَیْنَ یَدَیَّ مِنَ التَّوْرَاةِ وَلِأُحِلَّ لَکُمْ بَعْضَ الَّذِی حُرِّمَ عَلَیْکُمْ ...

و من با آن‌که توراتی که در اختیارم است را راست می‌پندارم، ولی بعضی از آنچه بر شما حرام شده را (با اجازه پروردگار) بر شما حلال خواهم کرد.

در توضیح این مطلب باید گفت؛ هر چند منشأ ازلی ادیان و غایت نهایی آنها، چیزی جز ذات وحدانی خداوند نیست؛ اما در مقام بیان، بر اساس اقتضائات و قابلیت‌های بشری و نیاز به هدایت‌های نبوی، در گذر زمان شریعت‌های مختلفی از سوی پیامبران الهی شکل گرفت، تا آن‌گاه که کمال دین و شریعت در دین اسلام، و به وسیله‌ی پیامبر آخرالزمان آشکار شد.

انسان‌ها فطرت واحدی دارند و تفاوت‌های قومی، نژادی، زمانی، جغرافیائی و ... تنها تفاوت‌هایی ظاهری هستند. بنابراین، اگر انسان فطرت واحدی دارد، طبیعی است که راه رستگاری او نیز ارکان و اصولی ثابت و ازلی خواهد داشت.

این شریعت ثابت و ازلی که نزد خداوند است در ماورای تفاوت‌های برخاسته از محیط، تاریخ، نژاد و ... حقیقتی ثابت، و محقق بوده و کانون توجه تمام انبیای الهی نیز همین دیانت ازلی بود که منطبق بر فطرت الهی انسان است؛ اما آنچه مسلم است، این است که اقتضائات و نیازهای بشری، برای هدایت در مراتب تکاملی و در هر دوره‌ای، یکسان نیست، و تفاوت‌های موجود بین ادیان هم برخاسته از همین امر است.[2]

 آنچه در استدلال خداناباوران مطرح شده است که اختلاف به صورت تناقض در بعضی از ادیان مشاهده می‌شود، در پاسخ به آن باید گفت: منشأ چنین اختلافاتی، وحی و حقیقت دین نیست؛ بلکه منشأ آن انسانی است:

  1. گاهی انسان‌ها دست به تحریف لفظی آموزه‌های وحیانی زده و مطالبی را در آن وارد می‌کنند که از سوی خداوند نازل نشده است؛ از همین‌رو ما با آن‌که به تورات و انجیل احترام می‌گذاریم؛ اما تمام محتوای آن‌را برگرفته از وحی نمی‌دانیم.
  2. گاهی نیز برداشت‌‌های نادرست از پاره‌‌ای مفاهیم دینی -که برخی از آنها آگاهانه و ناشی از هواهای نفسانی است- در پیدایش چنین اختلافاتی میان ادیان دخالت دارد.

به بیان دیگر، اصل وجود اختلاف در میان جوامع بشری امری طبیعی بوده و حتی گاه وجود عقل و طبیعت بشری نیز چنین امری را اقتضا می‌کند؛ اما گاه اختلاف تنها اثر تخریبی در پی داشته و مورد نکوهش عقل و شرع واقع می‌شود. از جمله‌ی این نوع اختلاف، جدایی از حق و حقیقت، به جهت منافع شخصی و امیال نفسانی است. وجود بسیاری از اختلافات دینی نیز در زمره‌ی همین نوع اختلاف قرار می‌گیرد.

قرآن در آیه‌‌ای علت شیوع اختلاف و جدایی در میان پیروان ادیان آسمانی -که همگی منشأ واحدی داشته و به دین واحدی ختم می‌شوند- را این‌‌گونه بیان می‌کند:

 «وَ ما تَفَرَّقُوا إِلاَّ مِنْ بَعْدِ ما جاءَهُمُ الْعِلْمُ بَغْیاً بَینَهُمْ وَ لَوْ لا کَلِمَةٌ سَبَقَتْ مِنْ رَبِّکَ إِلى‏ أَجَلٍ مُسَمًّى لَقُضِی بَینَهُمْ وَ إِنَّ الَّذینَ أُورِثُوا الْکِتابَ مِنْ بَعْدِهِمْ لَفی‏ شَکٍّ مِنْهُ مُریب»؛[3] 

آنان پراکنده نشدند مگر بعد از آن‌‌که به حقیقت آگاه بودند، و این تفرقه‌جویى آنان به دلیل انحراف از حق (و عداوت و حسد) بود و اگر فرمانى از سوى پروردگارت صادر نشده بود که تا سرآمد معیّنى باشند، در میان آنها داورى می‌شد و کسانى که بعد از آنها وارثان کتاب شدند نسبت به آن در شک و تردیدند، شکى همراه با بدبینی.[4]

این آیه، پندار نادرست در مورد منشأ اختلاف بودن دین، در جوامع بشری را نفی کرده‌ است و بیان می‌‌کند که دنیادوستی، حسادت و ظلم منشأ ایجاد اختلاف در ادیان الهی و پیروان آنها بوده است.[5]

چنین اختلافاتی حتی در میان پیروان یک دین که همگی به یک منبع وحیانی معتقدند نیز رخ می‌دهد و وجود فرقه‌های مختلف مسیحی و مذاهب گوناگون اسلامی گواهی بر این حقیقت است و این اختلاف ناشی از آن نیست که «وحی‌های متناقض» وجود دارد، بلکه ناشی از برداشت‌های مختلف از یک آموزه وحیانی است.

 


[1]. ر. ک: https://fa.wikipedia.org/wiki/

[2]. ر. ک: اسلام کامل ترین دین الهی

[3]. شوری، 14.

[4]. ر. ک: علت تفرقه و اختلاف در دین از نگاه قرآن

[5]. ر. ک: مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج 20، ص 381، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ اول، 1374ش.

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

  • اجرای قصاص در افغانستان چگونه انجام می شود؟
    15803 Laws and Jurisprudence 1387/04/09
    افغانستان کشوری اسلامی است، قصاص به عنوان یکی از مجازات های اسلامی مورد توجه بوده و با شرایط و معیارهای موجود در فقه حنفی اجرا می شود.براساس قوانین این کشور، تمام احکام قطعی دادگاها لازم الاجرا است؛ مگر احکام مربوط به ...
  • ارتباط میان روح و بدن چگونه است؟
    71134 Islamic Philosophy 1387/11/05
    در مورد رابطه روح و بدن باید گفت بدن مرتبه ای از مراتب نفس و روح است و به همین دلیل در حقیقت، بدن در نفس و روح است نه این که روح در بدن موجود باشد؛ زیرا براساس حکمت متعالیه نفس به دلیل جامعیت و قوت وجودی دارای مراتبی ...
  • حقیقت گناه چیست؟ و چه اثرى بر روح و روان انسان دارد؟
    58760 گناه 1386/03/23
    پرسش مطرح شده در چهار بخش قابل بررسی است:حقیقت گناه: گناه که در عربى به آن «اثم» و «عصیان» گفته مى‏شود، به معناى سرپیچى از امر مولا و خطا و لغزش است. انسان گناه کار به جاى اطاعت از عقل، از شهوت و غضب پیروی مى‏کند، ...
  • پیشینه نگارش مقتل‌نویسی شهدای کربلا از چه زمانی آغاز شد؟
    8103 تاریخ 1392/11/20
    تک‌نگاری حادثه‌ها، یک گونه از نوشته‌های تاریخی است که مسلمانان در قرون نخستین برای ثبت وقایع مهم از آن بهره جسته‌اند. چنین نوشته‌هایی اغلب پیرامون روزهای پُر حادثه‌ای است که سرنوشت تاریخی مسلمانان را دچار تحوّل می‌کند.[1] یکی از تلاش‌های جدّی مورّخان در تدوین ...
  • آیا رفتاری که قبعثری در مقابل تهدید حجاج بن یوسف انجام داد، می‌تواند الگویی باشد که سخن دیگران را حمل بر صحّت کنیم؟
    4541 تاريخ بزرگان 1397/08/01
    ابتدا باید گفت؛ «حمل به صحّت» و «بازی با کلمات برای نجات خود» دو موضوع جدا از هم می‌باشند و آنچه در داستان قبعثری آمده از نوع دوم است. با ذکر این نکته به گزارش این داستان می‌پردازیم. حجّاج بن یوسف ثقفی[1] قبعثری و ...
  • ازدواج شغار، از دیدگاه اسلام چه حکمی دارد؟
    15099 ازدواج 1392/04/13
    در عصر جاهلیت به واسطۀ این که حرمتى براى زن قائل نبودند مهریه را که حق مسلّم زن بود اولیاى او مى‌گرفتند و حتى در پاره‌اى از موارد مهریۀ یک زن را ازدواج زن دیگرى قرار مى‌دادند - مثلاً برادرى خواهر خود را به ازدواج شخصى در ...
  • از چه راه‌هایی چشم‌زخم دفع می‌شود؟
    151954 تفسیر 1386/08/13
    چشم‌زخم از تأثیرات نفسانی است که دلیلی بر نفی آن وجود ندارد، بلکه حوادث بسیاری دیده شده است که با چشم‌زدن منطبق است.شیخ عباس قمی(ره) در تعویذات چشم‌زخم، خواندن آیه‌ی 51 سوره‌ی مبارکه‌ی قلم را سفارش کرده است. این آیه با توجه به شأن نزول آن ...
  • تفسیر «منهج الصادقین» ملا فتح الله کاشانی دارای چه امتیازاتی هست؟
    16320 علوم قرآنی 1392/05/14
    تفسیر «منهج الصادقین فی تفسیر القرآن المبین و إلزام المخالفین‏»[1] نوشته ملا فتح اللّه کاشانى از علمای شیعه بوده که در قرن دهم (متوفی 988 یا 997 یا هـ.ق) می‌زیست.[2] این تفسیر، از تفاسیر ارزشمند شیعى است که به ...
  • بهترین راه شناخت و پی‌بردن به اوصاف خدای کریم کدام است؟
    24395 صفات الهی 1391/09/22
    اوصاف خداوند را از سه راه می‌توان شناخت: 1. عقل: راه اول راه عقلی است؛ چنان‌که در کتاب‌های کلامی و فلسفی از این‌راه استفاده می‌کنند. برای اطلاع بیشتر رجوع شود به کتاب‌هایی؛ مانند شرح تجرید الاعتقاد خواجه نصیر طوسی، بدایة الحکمه و نهایة الحکمه علامه ...
  • آیا اسلام زندگی در شهرهای بزرگ را بهتر از سکونت در روستاها و شهرهای کوچک می‌داند؟!
    28405 حدیث 1393/09/08
    در متون حدیثی، روایاتی از پیامبر اسلام(ص) و امام علی(ع) وجود دارد که در آنها توصیه شده است در شهرها، بویژه شهرهای بزرگ زندگی کنید و از روستاها گریزان باشید؛ مانند: 1. «أَوْصَى النَّبِیُّ (ص) لِعَلِیٍّ (ع) یَا عَلِیُّ لَا تَسْکُنِ الرُّسْتَاقَ فَإِنَّ شُیُوخَهُمْ جَهَلَةٌ وَ شَبَابَهُمْ عَرَمَةٌ ...

پربازدیدترین ها