لطفا صبرکنید
572
«شنبههای امّ البنین» مراسمی است که گفته میشود خاستگاه آن از میان شیعیان عراق بوده و در سالهای اخیر در میان برخی ایرانیان نیز رواج یافته است.
این مراسم که روزهای شنبه به نام حضرت ام البنین(س) برگزار میشود؛ معمولاً با قرائت قرآن، زیارت، روضه، توسل و اطعام همراه است.
اما در مورد سند و منبع این مراسم باید گفت، اصل برگزاری چنین مراسم و آداب برگزاری آن، ریشهای در منابع روایی و حتی گزارشی در کتابهای تاریخی موجود از ابتدای اسلام تا سده اخیر ندارد. به نظر میرسد این سنت، خاستگاه مردمی و آیینیِ معاصر دارد و در دهههای اخیر با نیت توسّل و ترویج الگوی مادریِ فداکار، ابتدا با پیشنهاد افرادی آن هم در منطقهای خاص شکل گرفت و سپس به مناطق دیگر گسترش یافت. و تعیین «شنبه» نیز بیشتر جنبهی قراردادی و برنامهریزی هفتگی دارد، نه آنکه توصیهای از ائمه(ع) در مورد آن وجود داشته باشد.
در ادامه و در مورد درستی و مطلوب بودن چنین مراسمی باید گفت:
حضرت ام البنین(س)، همسر امام علی(ع) و مادر چهار شهید کربلا، به ویژه حضرت عباس(ع) و نیز شخصیتی شناخته شده در میان افرادی است که در جریان حماسه کربلا بیشترین آسیب را دیدهاند.[1] برگزاری مراسم برای یادبود و بزرگداشت ایشان را میتوان از تعظیم شعائر الهی دانست که اجر و پاداش خواهد داشت. ضمن آنکه برگزاری مجلس ذکر، قرائت قرآن، صلوات، اطعام و توسّل به اولیای الهی، به خودی خود از اعمال مستحب است.
اما نباید ادعا شود که چنین مراسمی باید به همراه آدابی خاص باشد؛ مانند اینکه باید در فلان ساعت از فلان روز و یا با نوع خاصی از پذیرایی انجام شود و ... همچنین نباید ادعا شود که در این مراسم، برکاتی وجود دارد و حاجتهایی روا میشود که در مراسمهای مشابه وجود ندارد و ...؛ زیرا چنین رویکردی میتواند به پیدایش یک بدعت در دین منجر شود که باید از آن اجتناب کرد.[2]
بر این اساس، با آنکه برگزاری بزرگداشت برای حضرت ام البنین(ع) و دیگر شخصیتیهای اسلامی را تأیید میکنیم؛ اما مراسم «شنبههای امّ البنینی» ریشهای در روایات ندارد؛ و اگر به صورت نوعی بدعت درآید باید از آن اجتناب کرد؛ و اگر فردی تصمیم به بزرگداشت این بانوی بزرگوار را دارد، بهتر است در طول ایام هفته این کار را انجام دهد، بدون آنکه خود را ملتزم به نوعی آداب غیر مستند نماید.
[1]. ر. ک: «زندگینامه حضرت ام البنین(س)».
