جستجوی پیشرفته
بازدید
16705
آخرین بروزرسانی: 1402/09/24
خلاصه پرسش
سیستم تحصیلی در مدارس دینی ایران چگونه است؟
پرسش
یکی از شنوندگان رادیو بنگلا خواسته است بداند سیستم تحصیلی در مدارس دینی ایران چگونه است؟
پاسخ اجمالی

امروزه شیوه تحصیل در حوزه های علمیه در ایران اینگونه است که دانش‏آموزان پس از تکمیل دوره اول یا دوم متوسطه (دیپلم) به حوزه ملحق می‌‏گردند و در دوران تحصیل خود، مراحل دروس مقدماتى (صرف و نحو زبان عربى، معانى و بیان و منطق)، سطح(اصول و فقه و فلسفه)، و دروس جنبى (عنوان عقاید، تفسیر، اقتصاد، ملل و نحل، علوم قرآن، اخلاق ،زبان های خارجی،آشنایی با کامپیوتر و ...)، خارج(اصول و فقه اجتهادی)، دروس تخصصى (تفسیر، کلام، تبلیغ و ...) را به ترتیب می گذرانند.

پاسخ تفصیلی

شیوه تحصیل در حوزه های علمیه ایران بعد از پیروزی انقلاب اسلامی و تشکیل نظام جمهوری اسلامی و افزایش چشمگیر شمار داوطلبان تحصیل در حوزه ها و مدارس دینی به این نحو است که دانش‏آموزان پس از تکمیل دوره اول یا دوم متوسطه (دیپلم) به حوزه ملحق می‌‏گردند.

 

با ورود به حوزه علمیه در دوران تحصیل خود، مراحل دروس مقدماتى، سطح، خارج، دروس تخصصى و دروس جنبى) را پشت‏سر می‌‏گذارد. ابتدا، این مراحل را به طور اجمال بیان می کنیم:

 

1) دروس مقدماتى:

 

شامل صرف و نحو زبان عربى، معانى و بیان و منطق است که هدف اصلى از این درس‏ها، تسلط طلاب به «زبان قرآن‏» می‌‏باشد و این مرحله در حکم کلید فهم معارف اسلام است، چرا که احادیث و سنت پیامبر اکرم (ص) و ائمه اطهار (ع) به همین زبان است.1 این دوره بین سه تا چهار سال به طول مى‏انجامد.

 

2) دروس سطح:

 

شامل علم اصول و فقه است. در اصول معمولاً کتاب‏هاى معالم، اصول الفقه، رسائل و کفایه و در فقه کتاب‏هاى لمعه و مکاسب مورد توجه قرار گرفته است.

 

البته در بعضى از حوزه‌‏ها کتاب‏هاى دیگرى نیز براى تدریس استفاده می‌‏شود. هدف عمده در این مرحله، آشنایى طلبه با فقه و اصول و متون مربوط به آنهاست که با مطالعه متون فقهى و اصولى علماى پیشین، اولاً: از نظرها و ابتکارهاى آنان و شیوه استدلال فقهى و اصولى و مبانى ایشان اطلاع می‌‏یابد، ثانیاً: خود را براى استنباط از احادیث و آیات در درس خارج آماده می‌‏کند. این دوره معمولاً 5 تا 7 سال طول مى‏کشد.

 

3) درس خارج فقه و اصول:

 

در این مرحله، استاد و شاگرد براى منظم شدن سیر بحث، یک متن فقهى مثل شرایع، تحریر الوسیله، عروة الوثقى یا یک متن اصولى مثل کفایة الاصول را انتخاب می‌‏کنند و بر اساس آن، بحث را ادامه و نظرات و اقوال صاحب نظران در آن علم را به دقت مورد نقد و بررسی قرار می دهند و استاد با بررسى دلایل و شواهد هر مطلب، نظر نهایى خود را ارائه می‌‏کند و شاگردان در پذیرش یا رد نظر استاد، مختار هستند.

 

هدف اصلى در این مرحله، تمرین و پرورش قوه استنباط و اجتهاد طلاب است، تا آنان در علم فقه، صاحب نظر شوند و بتوانند هر مسئله جدید فقهى را با توجه به منابع چهارگانه احکام: کتاب، سنت، عقل و اجماع حل کنند و به اصطلاح، رد فروع بر اصول و اجتهاد نمایند. در این دوره دروس فقه و اصول در حد عالى تدریس می‌‏گردد و از آنجا که در این دوره استاد هنگام تدریس به متن یک کتاب خاص بسنده نمی کند و نظریات خود را با استفاده از مجموعه ادله ای که گاه در کتب و منابع مختلف و متعدد پراکنده اند اثبات می کند به درس خارج شهرت یافته است. شاگرد در این مرحله برای تکمیل دروس سطح و عالى و بسته به طرز تفکر خود، قسمت‏هاى خارج فلسفه و عرفان و دیگر دروس را بحث و تحقیق و بعضى اوقات تألیف و تدریس می‌‏نماید. و شاگردان ممتاز تقریرات استاد را با مراجعه به منابع و تحقیق کافى به رشته تحریر در آورده و تایید استاد را از نوشته‏هاى خود به دست مى‏آورند. دوره خارج معمولاً بین هشت تا ده سال بر مبناى استعداد شاگرد و تبحر استاد طولانى خواهد بود و جلسات تدریس بین یک تا دو ساعت ادامه دارد. و بعضى از شاگردان در حلقات درس اساتید مختلف حاضر مى‏گردند. و هم در این مرحله است که طلاب با استعداد و فاضل حوزه‌‏ها به درجه اجتهاد که آخرین مراحل تکامل علوم حوزوى است دست‏ می یابند.

 

طلاب دینى معمولاً بیش از یک دوره به درس خارج حاضر می‌‏گردند و بر حسب کوشش و هوشمندى خود بعضاً به مقام شامخ اجتهاد نائل می‌‏گردند.

 

4) دروس تخصصى:

 

هدف از این دروس - که تحت عنوان رشته‌‏هاى تفسیر، کلام، تبلیغ، تاریخ و ... شروع شده است - پرورش متخصص، در رشته‌‏هاى خاص مورد نیاز حوزه و جامعه است. این کار پر ارزش باعث می‌‏شود که شخص علاوه بر اجتهاد در فقه و اصول، در یکى از رشته‌‏هاى علوم اسلامى متبحر شود، تا بتواند منشأ خدمات مفیدى در حوزه و جامعه شود.

 

5) دروس جنبى یا عمومى:

 

در حوزه علمیه قم و در بعضى شهرستانها، همزمان با دوره مقدمات و سطح، درسهایى تحت عنوان عقاید، تفسیر، اقتصاد، ملل و نحل، علوم قرآن، اخلاق و زبا ن های خارجی مبانی کامپیوتر و... تعلیم داده می‌‏شود که در رشد فکرى طلاب، استفاده از منبع و گسترش اطلاعات علمى آنها موثر است. این درس‏ها هر چند لازم است، ولى مرحله مستقلى در درس‏هاى حوزه محسوب نمی‌‏شود و معمولاً در کنار یکی از دیگر مراحل درسی تدریس می شود.[1]

 

 

 [1]برگرفته از پایگاه حوزه hawzah.net به نقل از روزنامه جمهورى اسلامى، ش3645، ص12و ش 3567،ص12. شیوه‏‌هاى تحصیل و تدریس در حوزه‌هاى علمیه صفحه 27 با اندکی تصرف.

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

  • اجرای قصاص در افغانستان چگونه انجام می شود؟
    15803 Laws and Jurisprudence 1387/04/09
    افغانستان کشوری اسلامی است، قصاص به عنوان یکی از مجازات های اسلامی مورد توجه بوده و با شرایط و معیارهای موجود در فقه حنفی اجرا می شود.براساس قوانین این کشور، تمام احکام قطعی دادگاها لازم الاجرا است؛ مگر احکام مربوط به ...
  • ارتباط میان روح و بدن چگونه است؟
    71134 Islamic Philosophy 1387/11/05
    در مورد رابطه روح و بدن باید گفت بدن مرتبه ای از مراتب نفس و روح است و به همین دلیل در حقیقت، بدن در نفس و روح است نه این که روح در بدن موجود باشد؛ زیرا براساس حکمت متعالیه نفس به دلیل جامعیت و قوت وجودی دارای مراتبی ...
  • حقیقت گناه چیست؟ و چه اثرى بر روح و روان انسان دارد؟
    58760 گناه 1386/03/23
    پرسش مطرح شده در چهار بخش قابل بررسی است:حقیقت گناه: گناه که در عربى به آن «اثم» و «عصیان» گفته مى‏شود، به معناى سرپیچى از امر مولا و خطا و لغزش است. انسان گناه کار به جاى اطاعت از عقل، از شهوت و غضب پیروی مى‏کند، ...
  • پیشینه نگارش مقتل‌نویسی شهدای کربلا از چه زمانی آغاز شد؟
    8103 تاریخ 1392/11/20
    تک‌نگاری حادثه‌ها، یک گونه از نوشته‌های تاریخی است که مسلمانان در قرون نخستین برای ثبت وقایع مهم از آن بهره جسته‌اند. چنین نوشته‌هایی اغلب پیرامون روزهای پُر حادثه‌ای است که سرنوشت تاریخی مسلمانان را دچار تحوّل می‌کند.[1] یکی از تلاش‌های جدّی مورّخان در تدوین ...
  • آیا رفتاری که قبعثری در مقابل تهدید حجاج بن یوسف انجام داد، می‌تواند الگویی باشد که سخن دیگران را حمل بر صحّت کنیم؟
    4541 تاريخ بزرگان 1397/08/01
    ابتدا باید گفت؛ «حمل به صحّت» و «بازی با کلمات برای نجات خود» دو موضوع جدا از هم می‌باشند و آنچه در داستان قبعثری آمده از نوع دوم است. با ذکر این نکته به گزارش این داستان می‌پردازیم. حجّاج بن یوسف ثقفی[1] قبعثری و ...
  • ازدواج شغار، از دیدگاه اسلام چه حکمی دارد؟
    15099 ازدواج 1392/04/13
    در عصر جاهلیت به واسطۀ این که حرمتى براى زن قائل نبودند مهریه را که حق مسلّم زن بود اولیاى او مى‌گرفتند و حتى در پاره‌اى از موارد مهریۀ یک زن را ازدواج زن دیگرى قرار مى‌دادند - مثلاً برادرى خواهر خود را به ازدواج شخصى در ...
  • از چه راه‌هایی چشم‌زخم دفع می‌شود؟
    151954 تفسیر 1386/08/13
    چشم‌زخم از تأثیرات نفسانی است که دلیلی بر نفی آن وجود ندارد، بلکه حوادث بسیاری دیده شده است که با چشم‌زدن منطبق است.شیخ عباس قمی(ره) در تعویذات چشم‌زخم، خواندن آیه‌ی 51 سوره‌ی مبارکه‌ی قلم را سفارش کرده است. این آیه با توجه به شأن نزول آن ...
  • تفسیر «منهج الصادقین» ملا فتح الله کاشانی دارای چه امتیازاتی هست؟
    16320 علوم قرآنی 1392/05/14
    تفسیر «منهج الصادقین فی تفسیر القرآن المبین و إلزام المخالفین‏»[1] نوشته ملا فتح اللّه کاشانى از علمای شیعه بوده که در قرن دهم (متوفی 988 یا 997 یا هـ.ق) می‌زیست.[2] این تفسیر، از تفاسیر ارزشمند شیعى است که به ...
  • بهترین راه شناخت و پی‌بردن به اوصاف خدای کریم کدام است؟
    24395 صفات الهی 1391/09/22
    اوصاف خداوند را از سه راه می‌توان شناخت: 1. عقل: راه اول راه عقلی است؛ چنان‌که در کتاب‌های کلامی و فلسفی از این‌راه استفاده می‌کنند. برای اطلاع بیشتر رجوع شود به کتاب‌هایی؛ مانند شرح تجرید الاعتقاد خواجه نصیر طوسی، بدایة الحکمه و نهایة الحکمه علامه ...
  • آیا اسلام زندگی در شهرهای بزرگ را بهتر از سکونت در روستاها و شهرهای کوچک می‌داند؟!
    28405 حدیث 1393/09/08
    در متون حدیثی، روایاتی از پیامبر اسلام(ص) و امام علی(ع) وجود دارد که در آنها توصیه شده است در شهرها، بویژه شهرهای بزرگ زندگی کنید و از روستاها گریزان باشید؛ مانند: 1. «أَوْصَى النَّبِیُّ (ص) لِعَلِیٍّ (ع) یَا عَلِیُّ لَا تَسْکُنِ الرُّسْتَاقَ فَإِنَّ شُیُوخَهُمْ جَهَلَةٌ وَ شَبَابَهُمْ عَرَمَةٌ ...

پربازدیدترین ها