1. دانیال نبی(ع) از پیامبرانی است که نامش در قرآن نیامده؛ اما روایات بسیاری در مورد او وجود دارد.[1]

بر اساس بیشتر روایات، آن‌حضرت معاصر با بخت‌النصر، پادشاه ستم‌کار بابِل بود، و به وسیله او مورد آزار و اذیت واقع می‌شد. همان‌گونه که در برخی منابع تاریخی بیان شده، بخت‌النصر نیز توسط کورش، پادشاه ایران شکست خورد و حکومتش سرنگون شد. در یکی از تفاسیر می‌خوانیم:

مشهورترین شهرهایى که (کورش) فتح کرد، یکى بابل بود که در سال 538 قبل از میلاد فتح شد و از آن پس امر به رجوع یهود نمود، در حالتى که مدت هفتاد سال در اسیرى بابل به‌سر برده بودند و از خزانه خاصه، مالى فراوان از براى تجدید آن بخشید و دانیال در این وقت در دیوان‌خانه کورش بود.[2]

با توجه به موارد اشاره شده، می‌توان گفت؛ دانیال نبی(ع)، حدود 2500 تا 2600 سال قبل زندگی می‌کرد. البته روایات تاریخی دیگر می‌گوید؛ زمان زندگی وی بعد از حضرت یحیی(ع)، یعنی حدود 2000 سال قبل بود که با توجه به عمر طولانی پیامبرانی مانند نوح(ع)، ممکن است دانیال نبی(ع) نیز عمری طولانی و چند صد ساله داشت و هر دو گروه از روایات اشاره شده، نیز صحیح باشند.[3]

2. در مورد نام والدین دانیال نبی(ع)، مانند بسیاری از پیامبران(ع) و شخصیت‌های تاریخی دیگر، و به دلیل این‌که این موضوع، جذابیت چندانی برای مورخان و وقایع‌نگاران نداشت، نمی‌توان نظر دقیقی ارائه کرد؛ اما آنچه مسلم است، این است که ایشان از پیامبران بنی‌اسرائیل و از نوادگان حضرت یعقوب(ع) بود.
3. به هر حال، هر چند این پیامبر الهی، شهرتی؛ مانند حضرات نوح، ابراهیم، موسی و عیسی(ع) ندارد؛ اما مشهور بودنش در کشور ایران، ممکن است به دلیل وجود مزاری منتسب به ایشان در شهری باشد که به نام او «شوش دانیال» نامیده شده است. دلیل دیگر شهرت ایشان نیز می‌تواند بروز وقابع تاریخی و پیروزی‌ها و شکست‌هایی برای قوم بنی‌اسرائیل در زمان زندگانی آن بزرگوار باشد که جریان مفصل آن در کتاب‌های تفسیری و روایی موجود است.[4]

[1]. ر. ک: مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج 14، ص 351، بیروت، مؤسسة الوفاء، 1404 ق.

[2]. بلاغی، سید عبدالحجة، حجة التفاسیر و بلاغ الإکسیر، ج 1، ص 204، قم، حکمت، 1386 ق، به نقل از کتاب دانیال، 6: 28.

[3]. مجلسی، محمد باقر، بحار الأنوار، ج 14، ص 355.

[4]. به عنوان نمونه، ر. ک: جزائری، سید نعمت الله، قصص الأنبیاء، ص 426، قم، کتابخانه آیت الله مرعشی، 1404ق.