جستجوی پیشرفته
بازدید
4183
آخرین بروزرسانی: 1399/10/12
 
کد سایت fa75598 کد بایگانی 92358 نمایه تفسیر «فَلا تَخْشَوْهُمْ وَ اخْشَوْنِ» در آیه 3 سوره مائده
طبقه بندی موضوعی تفسیر
خلاصه پرسش
با توجه به حوادث دردناکی که بعد از رحلت پیامبر اکرم(ص) رخ داد، چگونه قرآن این مژده را داده که دین کامل شده و دیگر جایی برای ترس و هراس نیست؟!
پرسش
در روز غدیر خداوند آیه‌ی سه سوره مائده را نازل کرد: «کافران امروز از آیین شما مأیوس شدند؛ بنابر این از آنها نترسید و از من بیم داشته باشید». اما بعد از آن‌روز پیامبر(ص) رحلت کرد، حضرت علی(ع) خلیفه نشد، حضرت فاطمه(س) و فرزندش محسن(ع) شهید شدند، و بعد هم واقعه‌ی عاشورا پیش آمد. منظور خداوند از نازل کردن این آیه چه بود؟!
پاسخ اجمالی

خدای متعال در فرازی از آیه 3 سوره مائده خطاب به مؤمنان می‌فرماید: کافران امروز از آیین شما مأیوس شدند؛ بنابر این از آنها نترسید و از من بیم داشته باشید، امروز دین شما را کامل و نعمت خود را بر شما تمام کردم و اسلام را دین شما برگزیدم: «الْیَوْمَ یَئِسَ الَّذینَ کَفَرُوا مِنْ دینِکُمْ فَلا تَخْشَوْهُمْ وَ اخْشَوْنِ الْیَوْمَ أَکْمَلْتُ لَکُمْ دینَکُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَیْکُمْ نِعْمَتی‏ وَ رَضیتُ لَکُمُ الْإِسْلامَ دینا».

این آیه نشانگر آن است که کفار قبل از نزول این آیه هنوز امیدوار بودند که بتوانند اسلام را از هر طریقى که شده از بین برده و آن را ریشه‌کن کنند، و در واقع نیز چنین خطری وجود داشت و این خطر آن‌قدر زیاد بود که جا داشت افراد باایمان از آن بهراسند.

لذا این‌که فرمود: «فَلا تَخْشَوْهُمْ وَ اخْشَوْنِ»، خواست از این جهت به مسلمانان امنیت خاطر دهد و بگوید بعد از امروز دیگر از بروز آن خطر نترسید.

بدیهی است که کفار آرزوى این سرنوشت بد را براى مسلمانان در سر نمی‌پروراندند، مگر به جهت دین آنان؛ چرا که دین اسلام در تضاد با منافع و هوا و هوسشان بود، و به شهوترانی‌هاى بی‌قید و شرطشان خاتمه می‌داد.

بنابر این آنچه در نظر کفار مورد نفرت و انزجار بود، دین مسلمانان بود، نه خود آنان؛ و به عبارتی دیگر آنها نمی‌‏خواستند مسلمانان از بین بروند، و چنین مردمى در دنیا نباشند، بلکه تنها می‌‏خواستند نور خدا را خاموش سازند، و ارکان شرک را که در حال تزلزل قرار گرفته و داشت فرو می‌‏ریخت، تحکیم بخشند، و مؤمنان را به کفر قبلى خود برگردانند، و این حقیقت در آیاتی چون آیات ذیل اعلام شده است:

«وَدَّ کَثیرٌ مِنْ أَهْلِ الْکِتابِ لَوْ یَرُدُّونَکُمْ مِنْ بَعْدِ إیمانِکُمْ کُفَّاراً حَسَدا».[1]

«یُرِیدُونَ لِیُطْفِؤُا نُورَ اللَّهِ بِأَفْواهِهِمْ».[2]

به این منظور، نخست این هدف را دنبال کردند که با تمام توان خود، تصمیم‌‏هاى رسول خدا(ص) را سست، و اهداف آن‌حضرت را غیر معقول جلوه دهند و یا از راه فتنه و نفاق و تفرقه در بین مؤمنان، این بنیان رفیع را سرنگون سازند.

بعد از نومیدى و نرسیدن به اهداف شومى که داشتند، آخرین امیدى که به زوال دین و از بین رفتن دعوت آن بستند، این بود که به زودى رسول خدا(ص) از دنیا می‌رود، و پسری هم که اهدافش را تعقیب کند ندارد و گویا آنان می‌پنداشتند دعوت دینى هم نوعی پادشاهى است که در لباس نبوت و رسالت عرضه شده است، پس اگر او بمیرد یا کشته شود، یاد و نام و آموزه‌هایش از دل‌ها می‌رود!

بنابر این، دستور نهراسیدن در مقام نهی ارشادى است، نه مولوى، و معنایش این است، دیگر جایى براى ترسیدن شما باقى نمانده؛ و کفار چون از ریشه‌کنی اسلام ناامید شدند، دیگر به دنبال نابود کردن اسلام از اساس نیستند، چون می‌دانند که زحماتشان به هدر خواهد رفت.[3]

خلاصه این‌که: معنای این فراز از آیه آن است که شرایط امروز به گونه‌ای است که کافران از دینتان مأیوس شدند؛ یعنی به این نتیجه رسیدند که اسلام دین استواری شده و از طرف خداوند و با روش‌های گوناگون مورد پشتیبانی قرار می‌گیرد و از این رو آنان هیچ امیدی ندارند که بتوانند اصل اسلام را ریشه‌کن کرده و اثری از این دین باقی نگذارند و دوباره بت‌پرستی و کفر را ترویج دهند تا آنجا که دیگر مردم به یادشان نباشد که دینی به نام اسلام و کتابی به نام قرآن وجود داشته و تعالیمش چه بوده و دیگر فردی نتواند اظهار مسلمانی کند و ...

البته با وجود این ناامیدی، بدخواهان هیچ گاه آرام نخواهند نشست و به دنبال راه‌کارهایی خواهند بود که با نام اسلام و با ظاهرسازی و رفتن زیر پوشش اسلام و خود را مسلمان جلوه دادن، دین را از محتوا تهی کنند.

افرادی که فاجعه عاشورا را رقم زدند، توان ریشه‌کنی اساس اسلام را نداشتند، بلکه با نام مسلمانی و با صدای تکبیر، بزرگ‌مردی که به دنبال اصلاح انحرافات بود را به شهادت رساندند.

امامان دیگر نیز همواره آماده بودند تا در صورت خطر ریشه‌کنی اسلام، همان اقدامی را انجام دهند که امام حسین(ع) انجام داد.

از این‌رو، آنچه در پرسش آمده، منافاتی با آیه سوم سوره مائده نخواهد داشت.

 

[1]. بقره، 109.

[2]. صف، 8.

[3]. ر. ک: طباطبائی، سید محمد حسین‏، المیزان فی تفسیر القرآن، ج ‏5، ص 174- 178، قم، دفتر انتشارات اسلامی‏، چاپ پنجم‏، 1417ق؛ المیزان فی تفسیر القرآن، ترجمه، موسوی همدانی، سید محمد باقر، ج 5، ص 282- 288، قم، دفتر انتشارات اسلامی، قم، چاپ پنجم، 1374ش.

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

پرسش های اتفاقی

  • توصیف خداوند در قرآن و عهد عتیق و جدید(تورات و انجیل)، چه شباهت‌ها و تفاوت‌هایی با یکدیگر دارند؟
    21555 صفات الهی 1394/03/30
    همان‌گونه که می‌دانید مخاطبان این کتاب‌ها یکسان نیستند؛ چرا که تورات قرن‌ها قبل از قرآن نازل شده؛ به همین دلیل، برخی تفاوت‌های آنها طبیعی بوده و برخی دیگر نیز از جنبه مکمل ‌بودن قرآن قابل توجیه است. علاوه بر این، مدت نگارش عهد قدیم، چند قرن طول کشید ...
  • وقتی که یزید لشکریانش را به آتش زدن کعبه دستور داد، چرا آنان مانند اصحاب فیل، دچار عذاب نشدند؟
    39318 تاريخ کلام 1389/11/09
    در زمان کوتاه حکومت یزید سه جرم کریه و زشتی انجام شد که اوّلش کشتن امام حسین (ع) است، دوم واقعه حرّه، سومش هم به آتش کشاندن کعبه. زمانی که به تاریخ این ستمکاران نگاه می کنیم می بینیم که در دنیا نیز عذاب الاهی بر آنان نازل شد، اما ...
  • آیا امکان خود آگاهی در رویا وجود دارد ؟ دلیل تحقق یافتن برخی رویاها چیست؟
    31815 Theoretical 1389/01/14
    به عقیده حکما خواب حالتی است که در آن حواس ظاهری به تدریج از عالم خارج منقطع می گردد، اما حواس باطنی همچنان فعال است. نفس انسان در موقع خواب در اثر فراغت از پرداختن به عالم خارج و اشتغالات مختلف، توجه به عالم ملکوت  پیدا می کند و هر ...
  • خوردن آن دسته از محصولات کشاورزی که به صورت غیر قانونی آبیاری می‌شوند، چه حکمی دارد؟
    7000 گوناگون 1393/07/03
    شخص به دلیل تخلف از قوانین مربوطه مرتکب معصیت شده است و نسبت به آب مصرفی ضامن است ولی استفاده از سبزیجات مورد نظر اشکال ندارد. ضمائم: پاسخ مراجع عظام تقلید نسبت به این سؤال، چنین است:[1] حضرت آیت الله العظمی خامنه‌ای (مد ظله ...
  • آیا نظریه «دین و قدرت» و یا «اقتدارگرایی پیامبر(ص)» قابل پذیرش است؟
    428 1402/08/18
    در پاسخ به پرسش مطرح شده، نخست می‌گوییم، آیاتی که مورد استناد قرار گرفته، هرکدام می‌تواند در جایگاه خودش مورد بررسی بیشتری قرار گیرد؛ اما با توجه به این‌که آیات قرآن، همدیگر را تفسیر می‌کنند، باید گفت؛ آیه هشتم سوره ممتحنه، به تنهایی می‌تواند اعلام کننده این واقعیت ...
  • چرا مقام امامت در آیین ما به صورت نسل به نسل از پدر به پسر منتقل شده است؟
    38338 مشروعیت الاهی یا مردمی؟ 1387/06/26
    مقام امامت تنها به کسانی اعطا می گردد که شرایطی همچون عصمت و علم فراوان و... را دارا باشند و از این شرایط کسی جز خداوند اطلاع و آگاهی ندارد. از این رو حتی قبل از خلقت امامان نام و مشخصات آنان از طرف خداوند معلوم ...
  • واژه «زفیر» در قرآن به چه معنا است؟
    561 تفسیر 1402/10/12
    در کتاب‌های لغوی و تفسیری، برای «زفیر» از ریشه‌ی «زفر» معانی مختلفی بیان شده است؛ مانند:نفس کشیدن پى در پى، به گونه‌ای که قفسه‌ی سینه بالا بیاید.[1]ناله‌ی شدید و صدای بد، نظیر صداى الاغ هنگام شروع آن.[2]ناله، آه و حسرت، و گریه ممتد.[3]ناله و ...
  • رابطه میان عرفان و اخلاق عرفانی چیست؟
    7210 عرفان و اخلاق 1395/08/20
    درباره ارتباط میان عرفان و اخلاق عرفانی باید گفت: پژوهشگران علوم دینى پس از مطالعه آثار موجود در تمدن اسلامى که به ارزش‌هاى الهى و کمالات انسانى پرداخته‌اند، با دو گونه آثار نظام‌مند مواجه شدند: یکى آثار عرفانى که آینه علم سلوک هستند و دیگرى آثار اخلاقى که ...
  • منظور از شیطان انس چیست؟
    27090 ابلیس و شیطان 1386/08/23
    "شیطان" اسم عام است برای هر موجود طغیان‌گر، سرکش و منحرف کننده. خواه از نوع انسان باشد، یا از جن و یا هر نوع دیگر. در قرآن کریم شیطان به موجود خاص اطلاق نشده، بلکه حتی به انسان‌های شرور، فتنه‌گر و مفسد هم شیطان گفته شده است.
  • معنا و مدرک قاعده «درء» چیست؟
    83063 General Terms 1393/06/17
    در فقه؛ از قاعده‌ای بحث می‌شود که مشهور به قاعده «درء» است. نام این قاعده از روایت یا روایاتی گرفته شده که ماده «درء = منع» در آن به‌کار رفته است. و معنای کلی‌اش این است: «از افرادی که متهم به خطا و عصیانی هستند که موجب حَدّ(قصاص ...

پربازدیدترین ها