جستجوی پیشرفته
بازدید
11873
آخرین بروزرسانی: 1396/01/26
خلاصه پرسش
تفاوت بین «اکمال» و «اتمام» در آیاتی مانند آیه غدیر در چیست؟
پرسش
تفاوت بین «اکمال» و «اتمام» چیست؟ و چرا در آیه غدیر، برای دین «اکمال»، و برای نعمت «اتمام» به‌کار برده شده است؟
پاسخ اجمالی
در آیه اکمال دین می‌خوانیم: «الْیَوْمَ أَکْمَلْتُ لَکُمْ دِینَکُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَیْکُمْ نِعْمَتِی وَ رَضِیتُ لَکُمُ الْإِسْلامَ دِیناً».[1]
کلمات «اکمال» و «اتمام» معنایى نزدیک به هم دارند؛ کمال هر چیزى تحقق یافتن هدف آن است.[2] و «تام» به معنای آن است که یک فرد یا یک چیز به حدى برسد که دیگر احتیاج به چیزى خارج از خود نداشته باشد، بر خلاف ناقص که محتاج به چیزى خارج از ذات خویش است تا او را تمام کند.[3]
اما می‌توان از راهى دیگر فرق این دو کلمه را تشخیص داد، و آن این است که آثار موجودات دو نوع است:
الف. برخی چیزها هنگامی اثربخشند که همه اجزاى آنها جمع باشد؛ مثلاً اگر یکى از اجزای معجون و دارویی وجود نداشته باشد، آن معجون و دارو اثر خود را نمی‌بخشد، و مانند روزه که مرکّب است از امورى که اگر یکى از آنها نباشد روزه، روزه نمی‌شود؛ یعنی اگر کسى در همه اجزاى روز از خوردن و سایر محرّمات امساک کند، ولى در وسط روز در یک ثانیه دست از امساک بر دارد، و آب بیاشامد، روزه‌اش روزه نیست. از جمع شدن اجزای این‌گونه امور تعبیر می‌کنند به «تمامیت»؛ چنان‌که در قرآن کریم می‌فرماید: «ثُمَّ أَتِمُّوا الصِّیامَ إِلَى اللَّیْلِ»،[4] و یا «وَ تَمَّتْ کَلِمَةُ رَبِّکَ صِدْقاً وَ عَدْلًا».[5]
ب. چیزهای دیگری هم وجود دارند که اثربخشی آنها نیازمند به جمع بودن همه اجزا نیست، بلکه هر جزئى که موجود شود اثرش هم مترتب می‌شود (البته اثرى به مقدار خود آن جزء) و اگر همه اجزا جمع شود همه اثر مطلوب حاصل می‌شود؛ مانند روزه که اگر یک روز روزه بگیرىم، اثر یک روز را دارد، و اگر سى روز بگیرىم اثر سى روز را دارد، تمامیت را در این قسم «کمال» می‌گویند؛[6] همان‌طور که در قرآن کریم فرمود: «فَمَنْ لَمْ یَجِدْ فَصِیامُ ثَلاثَةِ أَیَّامٍ فِی الْحَجِّ وَ سَبْعَةٍ إِذا رَجَعْتُمْ تِلْکَ عَشَرَةٌ کامِلَةٌ».[7]
همچنین در گفت‌وگوهاى روزانه خود می‌گوییم امر فلانى تمام و عقل او کامل شد، ولی نمی‌گوییم عقل فلانى تمام و امر او کامل شد.
به دیگر سخن؛ «تمام» در جایی گفته می‌شود که چیزی اجرایش باید پشت سر یکدیگر بیاید؛ تا وقتی که هنوز همه اجزایش مرتب نشده می‌گوییم ناقص است؛ و وقتی آخرین جزئش آمد می‌گوییم تمام شد. اما در مسئله «اکمال» این طور نیست که شیء غیر کامل جزء ناقص دارد، بلکه ممکن است هیچ جزء ناقص و ناتمامی نداشته باشد ولی هنوز کامل نباشد. در واقع اختلاف اکمال و تمام با یکدیگر اختلاف کیفی و کمی است. قرآن از یک طرف می‌گوید: «در این روز دین شما را به حد کمال رساندم» و از طرف دیگر می‌گوید: «نعمت خودم را هم به حد اتمام رساندم»؛ و مقصود این است که چون اکنون اسلام به حد کمال و حد تمام رسید این همان دین مرضی الهی است.[8]
 

[1]. «امروز، دین شما را کامل کردم و نعمت خود را بر شما تمام نمودم و اسلام را به عنوان آیین [جاودان] شما پذیرفتم»؛ مائده، 3.
[2]. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، ص 726، دمشق، بیروت، دارالقلم‏، الدار الشامیة، چاپ اول، 1412ق.
[3]. همان، ص 168.
[4]. بقره، 187.
[5]. انعام، 115.
[6]. طباطبائی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج ‏5، ص 179، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ پنجم، 1417ق.
[7]. «پس هر که [قربانی] نیافت، سه روز در ایام حج، و هفت روز هنگامى که باز می‌گردید، روزه بدارد! این، ده روز کامل است»؛ بقره، 196.
[8]. مطهری، مرتضی، مجموعه‏آثار، ج ‏4، ص 755، تهران، صدرا، 1380ش.
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    755356 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • معنای ذکر «لا حول ولا قوه الا بالله العلی العظیم» چیست و این ذکر چه آثار و برکاتی دارد؟
    734872 حدیث 1396/06/14
    «لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ»؛ یعنی هیچ نیرو و توانى جز از سوى خداوند بلندمرتبه و بزرگ نیست‏. واژه «حول» در لغت به معنای حرکت و جنبش،[1] و «قوّة» به معنای استطاعت و توانایی است.[2] بنابر ...
  • آیا خداوند به نفرینی که از دل شکسته باشد، توجه می کند؟ یا فقط دعاهای مثبت را اجابت می کند؟
    648165 Practical 1390/07/12
    نفرین در آموزه های دینی ما مسئله ای شناخته شده است، چنان که در آیات و روایات آمده است: "بریده باد هر دو دست ابو لهب"؛ "از نفرین مظلوم بترسید که نفرین مظلوم به آسمان می رود". و... . منتها همان گونه که دعا برای استجابت، نیازمند شرایط است، ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    645408 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    640625 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    579356 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...
  • فضیلت و آداب و شرایط نماز جمعه چیست؟ و به چه صورت خوانده می‌شود؟
    576971 نماز جمعه 1389/09/10
    در مورد جایگاه و فضیلتش نماز جمعه همین بس که سوره‌ای از قرآن به نامش می‌باشد.نماز جمعه یک از عباداتی است که به جماعت خوانده می‌شود. این نماز دو خطبه دارد که با حمد و ثنای الهی شروع می‌شود و امام جمعه در این خطبه‌ها باید مردم را به تقوای ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    559732 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
     دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری باز ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    559543 جن 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • می خواهم دعا کنم همسرم در زندگی مطیع من باشد آیا در این زمینه دعایی از اهل بیت (ع) به ما رسیده است؟
    548755 Practical 1389/02/22
    دعاها، لازم نیست حتماً به زبان عربى خوانده شوند؛ هرچند به عربی بهتر است، حتى دعا در نماز به زبان فارسى جایز است.نکته مهم تر این که انسان باید شرایط دیگر تأثیر گذاری دعا ...