جستجوی پیشرفته
بازدید
2280
آخرین بروزرسانی: 1400/01/08
خلاصه پرسش
تفاوت تلازم تکوینی و تلازم جعلی در چیست؟ و آیا در قرآن و سخن معصومان(ع) به این موضوع اشاره شده است؟!
پرسش
تلازم تکوینی و جعلی به چه معنا است و مثال‌های برای آن ذکر نمایید؟ آیا در سخنان اهل‌بیت(ع) مثال‌هایی از این دلالت وجود دارد؟
پاسخ اجمالی

«تلازم» در لغت به معنای وابسته به هم و همراه هم بودن و عدم انفکاک و جدایی است.[1] تلازم را از یک نگاه و دیدگاه می‌توان به دو نوع تلازم تکوینی و تلازم جعلی تقسیم کرد:

الف) تلازم تکوینی؛ یعنی آن دو و یا چند چیزی که وابستگی و همراهی‌ آنها با یکدیگر در ذاتشان وجود داشته، و هیچ عامل خارجی، دخالت در تحقق این وابستگی ندارد؛ مانند: تلازم بین آتش و حرارت، آب و رطوبت و ...

ب) تلازم جعلی؛ تلازم و همراهی قراردادی دو یا چند چیز با یکدیگر است که با دخالت عامل خارجی ایجاد می‌شود. البته این تلازم بسته به آن است که جاعل و قراردادکننده چه کسی یا چه چیزی باشد، و بر همین اساس، اقسام متعددی دارد؛ مانند تلازم شرعی میان آب و پاک‌کنندگی که تنها با جعل شارع چنین تلازمی به وجود می‌آید؛ یا تلازم عرفی و اتفاقی، مانند: تلازم میان اتفاق نظر رئیس و زیردستان وی.[2]

گفتنی است که در ارتباط با موضوعات عقلی که دانش منطق با استفاده از واقعیات خارجی بدان پرداخته و مورد تأیید عقل نیز می‌باشد، نیازی به ارائه شاهد از قرآن کریم و یا سخن پیامبر(ص) و اهل‌‌بیت(ع) نیست، اگرچه تقریبا تمام تلازم‌های شرعی از سخن پیشوایان دینی برداشت شده و آن‌حضرات برای تبیین آموزه‌های دینی، تلازم‌های تکوینی را نیز به عنوان شاهد مطرح فرموده‌اند، مانند این سخن امام علی(ع):

«قَلِیلُ الْحَقِّ یَدْفَعُ کَثِیرَ الْبَاطِلِ کَمَا أَنَّ الْقَلِیلَ مِنَ النَّارِ یُحْرِقُ کَثِیرَ الْحَطَبِ».[3]

حق حتی اگر به میزان اندکی باشد، مقدار بسیاری از باطل را نابود می‌کند، چنانچه اندک‌ آتشی می‌تواند هیزم فراوانی را بسوزاند.


[1]. ر. ک: فرهنگ معین؛ تهانوی، محمد علی بن علی، کشاف اصطلاحات العلوم و الفنون، دحروج علی، ج 2، ص 1380، بیروت، ناشرون، چاپ اول، 1996م.

[2]. حیدری، سید رائد، المقرّر فی توضیح منطق المظفّر، ج 1، ص 83 – 86، قم، منشورات ذوی القربی، چاپ اول، 1422ق؛ صلیبا، جمیل، صانعی دره بیدی، منوچهر، فرهنگ فلسفی، ص 544، تهران، حکمت، چاپ اول، 1366ش.

[3]. تمیمی آمدی، عبد الواحد، تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ص 68، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، چاپ اول، 1366.

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    755424 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • معنای ذکر «لا حول ولا قوه الا بالله العلی العظیم» چیست و این ذکر چه آثار و برکاتی دارد؟
    734951 حدیث 1396/06/14
    «لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ»؛ یعنی هیچ نیرو و توانى جز از سوى خداوند بلندمرتبه و بزرگ نیست‏. واژه «حول» در لغت به معنای حرکت و جنبش،[1] و «قوّة» به معنای استطاعت و توانایی است.[2] بنابر ...
  • آیا خداوند به نفرینی که از دل شکسته باشد، توجه می کند؟ یا فقط دعاهای مثبت را اجابت می کند؟
    648314 Practical 1390/07/12
    نفرین در آموزه های دینی ما مسئله ای شناخته شده است، چنان که در آیات و روایات آمده است: "بریده باد هر دو دست ابو لهب"؛ "از نفرین مظلوم بترسید که نفرین مظلوم به آسمان می رود". و... . منتها همان گونه که دعا برای استجابت، نیازمند شرایط است، ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    645459 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    640660 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    579425 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...
  • فضیلت و آداب و شرایط نماز جمعه چیست؟ و به چه صورت خوانده می‌شود؟
    576981 نماز جمعه 1389/09/10
    در مورد جایگاه و فضیلتش نماز جمعه همین بس که سوره‌ای از قرآن به نامش می‌باشد.نماز جمعه یک از عباداتی است که به جماعت خوانده می‌شود. این نماز دو خطبه دارد که با حمد و ثنای الهی شروع می‌شود و امام جمعه در این خطبه‌ها باید مردم را به تقوای ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    559740 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
     دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری باز ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    559560 جن 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • می خواهم دعا کنم همسرم در زندگی مطیع من باشد آیا در این زمینه دعایی از اهل بیت (ع) به ما رسیده است؟
    548885 Practical 1389/02/22
    دعاها، لازم نیست حتماً به زبان عربى خوانده شوند؛ هرچند به عربی بهتر است، حتى دعا در نماز به زبان فارسى جایز است.نکته مهم تر این که انسان باید شرایط دیگر تأثیر گذاری دعا ...