جستجوی پیشرفته
بازدید
4352
آخرین بروزرسانی: 1402/05/12
حادث و قدیم
توضیحات

حادث، از ریشه "ح د ث" و به معنای نوپدید آمده است؛ قدیم نیز از ریشه "ق د م" گرفته شده، و به معنای کهنه و باسابقه است. بنابر این در لغت و کاربرد عرف، هرگاه زمانی که از پیدایش چیزی گذشته است بیشتر از زمان پیدایش چیز دیگری باشد ، اولی در مقایسه با دومی قدیم(کهنه) و دومی حادث(تازه) نامیده می‌شود.

اما در اصطلاح فلسفه و کلام، حدوث به معنای بودن شیء است پس از نبود آن و قِدَم مقابل آن است. به بیان دیگر، هر موجودی که وجودش متأخر از دیگری (مسبوق به غیر) یا وجودش پس از عدمش باشد، حادث می‌گویند؛ در مقابل آن، قدیم است که وجودش متأخر از دیگری یا مسبوق به عدم نباشد.

حادث و قدیم اقسامی دارد:

1.حادث و قدیم زمانی: حادثِ زمانی در جایی است که وجود شیء مسبوق به عدم آن در زمان باشد؛ یعنی شیء در زمانی وجود دارد و این وجودش مسبوق به نبودش در زمان دیگری است؛ قدیم زمانی مقابل آن است یعنی وجود شیء مسبوق به نبودش در زمان نیست؛ یعنی زمانی را نمی‌توان یافت که این شیء وجود نداشت.

2.حادث و قدیم ذاتی: حادث ذاتی عبارت است از این‌که وجود شیء مسبوق به عدم است، ولی نه عدم زمانی، بلکه مسبوق به عدم در حد ذات خود است؛ یعنی شیء ذاتی دارد که در آن ذات، وجود نیست؛ یعنی فی حد ذاته وجود ندارد و وقتی ذاتش را در نظر می‌گیریم وجود در آن خوابیده نیست و الآن که موجود است به سبب علت خارجی است که به آن وجود بخشیده است؛ لذا این وجود، از ناحیه‌ی علت است نه از ناحیه‌ی ذات خود.

قدیم ذاتی مقابل آن است؛ یعنی عدم در ذات او راه ندارد؛ زیرا وجود ذاتی او است و او در تحقق خود وامدار و محتاج کسی نیست. قدیم ذاتی یک مصداق بیشتر ندارد که همان وجود خداوند متعال است.

  1. حدوث و قدم دهری: حادث و قدیم دهری را حکیم میرداماد بر اقسام حدوث و قدم افزوده است. مراد از حدوث دهری این است که شیء وجودش مسبوق به عدم در مرتبه‌ای بالاتر باشد؛یعنی همین چیزی که الآن موجود است، در مرحله‌ی بالاتر نیست و معدوم است. این‌که می‌گویند وجود مراتب طولی دارد که از لایتناهی که خداوند است شروع می‌شود و به حدود عدم که هیولا است ختم می‌شود، لازمه‌اش این است که وجود دارای تشکیک و ذو مراتب باشد که هر مرتبه‌ای که به خداوند نزدیک‌تر است، از مرحله‌ی بعدی قوی‌تر است، و هر مرتبه‌ای که قوی‌تر است علت برای مرتبه‌ی نازله می‌باشد. روشن است وجودی که در مرتبه‌ی پایین‌تر است، دیگر در مرتبه‌ی بالاتر وجود ندارد. این را حدوث دهری می‌گویند؛ یعنی مسبوق است به نبودش در مرحله‌ی بالاتر. از این‌رو آنی که بالاتر است قدیم دهری می‌شود.

بر این اساس، عالم مثال بالاتر از عالم ماده است؛ از این‌رو عالم ماده حادث دهری و عالم مثال قدیم دهری می‌شود.

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    758463 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • معنای ذکر «لا حول ولا قوه الا بالله العلی العظیم» چیست و این ذکر چه آثار و برکاتی دارد؟
    738005 حدیث 1396/06/14
    «لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ»؛ یعنی هیچ نیرو و توانى جز از سوى خداوند بلندمرتبه و بزرگ نیست‏. واژه «حول» در لغت به معنای حرکت و جنبش،[1] و «قوّة» به معنای استطاعت و توانایی است.[2] بنابر ...
  • آیا خداوند به نفرینی که از دل شکسته باشد، توجه می کند؟ یا فقط دعاهای مثبت را اجابت می کند؟
    652285 Practical 1390/07/12
    نفرین در آموزه های دینی ما مسئله ای شناخته شده است، چنان که در آیات و روایات آمده است: "بریده باد هر دو دست ابو لهب"؛ "از نفرین مظلوم بترسید که نفرین مظلوم به آسمان می رود". و... . منتها همان گونه که دعا برای استجابت، نیازمند شرایط است، ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    647224 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    641913 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    581964 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...
  • فضیلت و آداب و شرایط نماز جمعه چیست؟ و به چه صورت خوانده می‌شود؟
    577252 نماز جمعه 1389/09/10
    در مورد جایگاه و فضیلتش نماز جمعه همین بس که سوره‌ای از قرآن به نامش می‌باشد.نماز جمعه یک از عباداتی است که به جماعت خوانده می‌شود. این نماز دو خطبه دارد که با حمد و ثنای الهی شروع می‌شود و امام جمعه در این خطبه‌ها باید مردم را به تقوای ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    560281 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
     دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری باز ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    560164 جن 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • می خواهم دعا کنم همسرم در زندگی مطیع من باشد آیا در این زمینه دعایی از اهل بیت (ع) به ما رسیده است؟
    551918 Practical 1389/02/22
    دعاها، لازم نیست حتماً به زبان عربى خوانده شوند؛ هرچند به عربی بهتر است، حتى دعا در نماز به زبان فارسى جایز است.نکته مهم تر این که انسان باید شرایط دیگر تأثیر گذاری دعا ...