جستجوی پیشرفته
بازدید
8303
آخرین بروزرسانی: 1402/06/17
خلاصه پرسش
چگونه حضرت عیسی(ع) در یکی از معجزاتش به خاک روح دمید؟ آیا دمیدن روح از ویژگی‌های خداوند نیست؟!
پرسش
«إِذْ قالَ اللَّهُ یا عیسَى ابْنَ مَرْیَمَ اذْکُرْ نِعْمَتی‏ عَلَیْکَ وَ عَلى‏ والِدَتِکَ إِذْ أَیَّدْتُکَ بِرُوحِ الْقُدُسِ ... وَ إِذْ تَخْلُقُ مِنَ الطِّینِ کَهَیْئَةِ الطَّیْرِ بِإِذْنی‏ فَتَنْفُخُ فیها فَتَکُونُ طَیْراً بِإِذْنی‏»، ماوردی در تفسیر النکت و العیون مطالبی آورده؛ مانند این‌که متولی نفخ روح چه کسی بوده، که در آن دو وجه است: یکی این‌که مسیح در جسمی که از خاک و به صورت پرنده در آورده شده، روح دمیده باشد، دوم این‌که جبرئیل در آن دمیده باشد. درباره «فَتَکُونُ طَیْراً بِإِذْنِی» یعنی خدا بعد از نفخ روح، خاک را تبدیل به گوشت و استخوان کرده و به آن جان داده و به اذن و امر خدا تبدیل به پرنده کرده، نه این‌که مسیح این کار را کرده باشد. سؤال من این است که چه طور عیسی به خاک روح دمیده است؟ آیا چنین کاری جایز است؟ آیا همان‌طور که ماوردی می‌گوید؛ اگر روح را در خاک دمیده باشد، معنایش این خواهد بود که خدا به مسیح روحی عطا می‌‌کرد که بعداً آن‌را به گِل می‌دمید؟ آیا بعد از این‌که مسیح روح را می‌دمید، آن ‌روح به واسطه‌ی فعل و کار و قدرت مسیح وارد آن خاک می‌شد، و نه به فعل و قدرت خدا؟ و خدا بعد از این‌که عیسی به آن‌روح می‌دمید، گل را تبدیل به گوشت و استخوان می‌کرد و به آن جان و حیات می‌داد؟ آیا مسیح در آفرینش پرندگان با خدا شریک بود؟! چرا خدا به عیسی روحی عطا کرد که آن‌را در گل بدمد؟ چرا خدا این کار را نکرد که فقط مسیح در آن بدمد به صورت ظاهری و یا به عنوان معجزه در مقابل مردم، و بعد خود خدا در آن گل روح بدمد؟ اما درباره بخش دوم از تفسیر، ماوردی می‌گوید که یا جبرئیل نفخ روح کرد... . سؤال من این است که آیا اگر بگوییم که جبرئیل نفخ روح کرد، آیا او فقط عمل دمیدن را انجام داد و فاعل حقیقی نفخ روح، خدا بود؟ یا این‌که جبرئیل فاعل حقیقی نفخ روح بود؟ یا این‌که جبرئیل به نیابت از خدا در جسد دمید و خدا آن گل را تبدیل به گوشت و استخوان کرد؟ من در این تفسیر «ماوردی» به مشکل برخوردم؟ یا این‌که ماوردی در تفسیر این آیات اشتباه کرده و باید آن‌را کنار بگذارم؟
پاسخ اجمالی

بر اساس آیات قرآن کریم، و روایات پیامبر اکرم(ص) و اهل‌بیت(ع) و دلایل عقل، مؤثر و فاعل تمام افعال و حرکات در جهان هستی، فقط خداوند متعال است: «لا حول و لا قوه الا بالله»؛(هیچ توان و نیرویی نیست مگر به واسطۀ خداوند).

البته این به معنای نفی واسطه‌ها نیست؛ بلکه به معنای نفی استقلال از غیر خداوند است؛ یعنی غیر خدا هرچه دارد از سوی خداوند به او اعطا شده است. 

در مورد آیه‌ی مورد سؤال(فتنفخ فیها)، ابتدا باید گفت؛ اگرچه نفخ در برخی آیات به معنای نفخ روح است: «...وَ نَفَخْتُ فیهِ مِنْ رُوحی...»،[1] اما نفخ در فراز «فتنفخ فیها» در آیه‌ی مورد نظر، صراحت در دمیدن روح ندارد، بلکه ظاهر آیه دمیدن هوا است؛ مشابه با دمیدن در شیپور که در قرآن از آن با عنوان نفخ صور یاد شده است.

خلاصه این‌که روایت معتبری وجود ندارد که نفخ عیسی در خاک را به نفخ روح تفسیر کرده باشد، و هم‌چنین مفسران معروفی که معتقد به این قضیه باشند یافت نشد.

هر چند تفسیر این فراز به (نفخ روح) نیز از نظر عقلی مشکلی ندارد؛ زیرا منعی وجود ندارد که خداوند متعال به حضرت عیسی(ع) چنین قدرتی اعطاء کند. البته تأکید می‌کنیم حتی در صورتی که حضرت عیسی دارای چنین قدرتی باشد، در حقیقت مؤثر و فاعل حقیقی خداوند متعال است، و حضرت عیسی واسطه‌ای بیش نیست؛ چنانچه خداوند در مورد پیامبر اسلام(ص) می‌فرماید: «فَلَمْ تَقْتُلُوهُمْ وَ لکِنَّ اللَّهَ قَتَلَهُمْ وَ ما رَمَیْتَ إِذْ رَمَیْتَ وَ لکِنَّ اللَّهَ رَمى...»؛[2]

این شما نبودید که آنها را کشتید؛ بلکه خداوند آنها را کشت! و این تو نبودى (اى پیامبر که خاک و سنگ به صورت آنها) انداختى، بلکه خدا انداخت! 

البته درک این مطلب که چگونه می‌توان با اعتقاد به انحصار فاعلیت و تأثیرگذاری خداوند، در عین حال فاعلیت و تأثیر وسائط را نیز پذیرفت، نیاز به تأمل و مطالعه‌ی کتاب‌های فلسفی بویژه حکمت صدرایی و عرفانی دارد.[3]

خلاصه این‌که خداوند در این آیه چهار مرتبه تأکید می‌کند که خلق، حیات و شفای کور مادر زاد و... به اذن او بود، نه غیر او، و خدا آنها را به دست حضرت عیسی(ع) انجام داد تا دلیلی باشد بر صدق نبوتش.[4] و نیز اجابت دعا و خواسته‌ی عیسی(ع).[5]

 


[1]. حجرات، 29؛ صاد، 72.

[2]. انفال، 17.

[3]. ر. ک: «دلایل شرعی وحدت وجود و چالش‌های آن»، 67201؛ «عین الربط بودن مخلوقات بر اساس آیه 7 سوره مجادله»، 104337.

[4]. مغنیه، محمد جواد، تفسیر الکاشف، ج 3، ص 144، تهران، دار الکتب الإسلامیة، تهران، چاپ اول، 1424ق.

[5]. ابوالفتوح رازی، حسین بن علی، روض الجنان و روح الجنان فی تفسیرالقرآن، تحقیق، یاحقی، محمد جعفر، ناصح، محمد مهدی، ج‏7، ص 203، مشهد، بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی، 1408ق.

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

  • اجرای قصاص در افغانستان چگونه انجام می شود؟
    15803 Laws and Jurisprudence 1387/04/09
    افغانستان کشوری اسلامی است، قصاص به عنوان یکی از مجازات های اسلامی مورد توجه بوده و با شرایط و معیارهای موجود در فقه حنفی اجرا می شود.براساس قوانین این کشور، تمام احکام قطعی دادگاها لازم الاجرا است؛ مگر احکام مربوط به ...
  • ارتباط میان روح و بدن چگونه است؟
    71134 Islamic Philosophy 1387/11/05
    در مورد رابطه روح و بدن باید گفت بدن مرتبه ای از مراتب نفس و روح است و به همین دلیل در حقیقت، بدن در نفس و روح است نه این که روح در بدن موجود باشد؛ زیرا براساس حکمت متعالیه نفس به دلیل جامعیت و قوت وجودی دارای مراتبی ...
  • حقیقت گناه چیست؟ و چه اثرى بر روح و روان انسان دارد؟
    58760 گناه 1386/03/23
    پرسش مطرح شده در چهار بخش قابل بررسی است:حقیقت گناه: گناه که در عربى به آن «اثم» و «عصیان» گفته مى‏شود، به معناى سرپیچى از امر مولا و خطا و لغزش است. انسان گناه کار به جاى اطاعت از عقل، از شهوت و غضب پیروی مى‏کند، ...
  • پیشینه نگارش مقتل‌نویسی شهدای کربلا از چه زمانی آغاز شد؟
    8103 تاریخ 1392/11/20
    تک‌نگاری حادثه‌ها، یک گونه از نوشته‌های تاریخی است که مسلمانان در قرون نخستین برای ثبت وقایع مهم از آن بهره جسته‌اند. چنین نوشته‌هایی اغلب پیرامون روزهای پُر حادثه‌ای است که سرنوشت تاریخی مسلمانان را دچار تحوّل می‌کند.[1] یکی از تلاش‌های جدّی مورّخان در تدوین ...
  • آیا رفتاری که قبعثری در مقابل تهدید حجاج بن یوسف انجام داد، می‌تواند الگویی باشد که سخن دیگران را حمل بر صحّت کنیم؟
    4541 تاريخ بزرگان 1397/08/01
    ابتدا باید گفت؛ «حمل به صحّت» و «بازی با کلمات برای نجات خود» دو موضوع جدا از هم می‌باشند و آنچه در داستان قبعثری آمده از نوع دوم است. با ذکر این نکته به گزارش این داستان می‌پردازیم. حجّاج بن یوسف ثقفی[1] قبعثری و ...
  • ازدواج شغار، از دیدگاه اسلام چه حکمی دارد؟
    15099 ازدواج 1392/04/13
    در عصر جاهلیت به واسطۀ این که حرمتى براى زن قائل نبودند مهریه را که حق مسلّم زن بود اولیاى او مى‌گرفتند و حتى در پاره‌اى از موارد مهریۀ یک زن را ازدواج زن دیگرى قرار مى‌دادند - مثلاً برادرى خواهر خود را به ازدواج شخصى در ...
  • از چه راه‌هایی چشم‌زخم دفع می‌شود؟
    151954 تفسیر 1386/08/13
    چشم‌زخم از تأثیرات نفسانی است که دلیلی بر نفی آن وجود ندارد، بلکه حوادث بسیاری دیده شده است که با چشم‌زدن منطبق است.شیخ عباس قمی(ره) در تعویذات چشم‌زخم، خواندن آیه‌ی 51 سوره‌ی مبارکه‌ی قلم را سفارش کرده است. این آیه با توجه به شأن نزول آن ...
  • تفسیر «منهج الصادقین» ملا فتح الله کاشانی دارای چه امتیازاتی هست؟
    16320 علوم قرآنی 1392/05/14
    تفسیر «منهج الصادقین فی تفسیر القرآن المبین و إلزام المخالفین‏»[1] نوشته ملا فتح اللّه کاشانى از علمای شیعه بوده که در قرن دهم (متوفی 988 یا 997 یا هـ.ق) می‌زیست.[2] این تفسیر، از تفاسیر ارزشمند شیعى است که به ...
  • بهترین راه شناخت و پی‌بردن به اوصاف خدای کریم کدام است؟
    24395 صفات الهی 1391/09/22
    اوصاف خداوند را از سه راه می‌توان شناخت: 1. عقل: راه اول راه عقلی است؛ چنان‌که در کتاب‌های کلامی و فلسفی از این‌راه استفاده می‌کنند. برای اطلاع بیشتر رجوع شود به کتاب‌هایی؛ مانند شرح تجرید الاعتقاد خواجه نصیر طوسی، بدایة الحکمه و نهایة الحکمه علامه ...
  • آیا اسلام زندگی در شهرهای بزرگ را بهتر از سکونت در روستاها و شهرهای کوچک می‌داند؟!
    28405 حدیث 1393/09/08
    در متون حدیثی، روایاتی از پیامبر اسلام(ص) و امام علی(ع) وجود دارد که در آنها توصیه شده است در شهرها، بویژه شهرهای بزرگ زندگی کنید و از روستاها گریزان باشید؛ مانند: 1. «أَوْصَى النَّبِیُّ (ص) لِعَلِیٍّ (ع) یَا عَلِیُّ لَا تَسْکُنِ الرُّسْتَاقَ فَإِنَّ شُیُوخَهُمْ جَهَلَةٌ وَ شَبَابَهُمْ عَرَمَةٌ ...

پربازدیدترین ها