جستجوی پیشرفته
بازدید
3507
آخرین بروزرسانی: 1400/01/20
خلاصه پرسش
در روایات آمده است، نخواندن نمازها در اول وقت - به ویژه نماز عصر - بدان خواهد انجامید که فرد در بهشت از خانواده‌اش جدا باشد! با توجه به این‌که در بهشت، غم و اندوهی نیست، چگونه می‌توان این روایات را پذیرفت؟!
پرسش
با توجه به آیات و روایاتی که می‌گویند در بهشت غم و اندوه وجود ندارد، آیا می‌توان روایاتی را پذیرفت که ناظر به آن هستند که افرادی که نماز عصر و دیگر نمازها را در اول وقتش نمی‌خوانند، در بهشت تنها و به دور از افراد خانواده خود هستند؟!
پاسخ اجمالی

بر اساس آموزه‌های اسلام، نعمت‌های بهشت دائمی و همیشگی است. قرآن می‏فرماید: «إِنَّ الَّذینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ کانَتْ لَهُمْ جَنَّاتُ الْفِرْدَوْسِ نُزُلاً؛ خالِدینَ فیها لا یبْغُونَ عَنْها حِوَلاً»؛[1] افراد باایمان و نیکوکار در بهشت جاودانه خواهند بود و هرگز آرزوی انتقال از آن‌جا را نمی‌کنند.

به عبارت دیگر،‏ اهل بهشت طالب تحول نیستند و برای آنان بهشت خسته‌کننده نیست.

تعداد فراوانی از آیات نیز نشانگر آن است که در بهشت، حزن و اندوهی نیست که با جست‌وجوی ریشه‌ی «حزن» می‌توانید به برخی از آنها دست یابید.

با این وجود، اما از برخی روایات استفاده می‌شود که گروهی از افراد در بهشت تنها و جدا از افراد خانواده و بدون دارایی هستند! و در نتیجه، دچار اضطراب و نگرانی خواهند بود:

1. از امام صادق‌(ع) نقل شده است: «اگر در بعضی مسائل، تو را فریب داده‏اند، مواظب باش در نماز عصرت تو را فریب ندهند. نماز عصر را وقتی بخوان که نور خورشید کاملا سفید و روشن و درخشان باشد (مایل به زردی نباشد). همانا رسول خدا(ص) فرمود: بدون خانواده و بدون مال کسی است که نماز عصر را ضایع سازد. مجددا از آن‌حضرت(ص) پرسیدند: چه کسی بدون خانواده و بدون مال است؟! آن‌حضرت(ص) فرمود: کسی که در بهشت برای وی خانواده و مالی نباشد. پرسیدند: ضایع ساختن نماز عصر چگونه است؟ آن‌حضرت(ص) فرمود: وقتی است که نماز عصر را به تأخیر افکند تا آفتاب زرد شود یا غروب کند».[2]

2. حنان بن سدیر از طریق ابوسلام عبدی نقل می‌کند از امام صادق(ع) پرسیدند کسی که نماز عصر را از روی عمد به تأخیر می‏اندازد، چه وضعیتی دارد؟ حضرت‌شان(ع) فرمود: «در روز قیامت (تنهای تنها) و جدا از افراد خانواده و دارائیش محشور می‌شود. ابوسلام پرسید حتی اگر از اهل بهشت باشد؟ امام(ع) فرمود: حتی اگر از اهل بهشت باشد! ابوسلام پرسید: مقام و منزلت وی در بهشت چگونه خواهد بود؟ امام(ع) فرمود: در بهشت (تنهای تنها و) جدا از افراد خانواده و دارائیش بسر خواهد برد؛ (و در ادامه سخنان خود فرمود): ساکنان بهشت به عنوان میهمان (و نه صاحب خانه) از او پذیرایی می‌کنند؛ چرا که در بهشت جایگاه معینی ندارد».[3]

3. امام صادق(ع) فرمود: «هر کسی نماز عصر را بدون ‏آن‌که فراموش کند به تأخیر بیندازد و منجر به ترک آن شود، خداوند او را در روز رستاخیز بدون زن و فرزند و مال قرار می‌دهد».[4]

در برخی از روایات نیز به ترک نماز اشاره شده است؛ اما آن‌را منحصر به نماز عصر نکرده است.[5]

در تحلیل سندی این روایات باید گفت؛ این دسته از روایات دارای سند صحیح و متقنی نیستند؛ چراکه برای برخی از این روایات، سندی ذکر نشده است؛ و در سند برخی دیگر، افرادی حضور دارند که از نظر اندیشمندان دانش رجال‌ مورد تأیید نیستند؛ به عنوان نمونه در سند روایتی، «حنان بن سدیر» قرار دارد که وی از اصحاب امام صادق(ع)[6] و امام کاظم(ع) بود.[7] برخی از دانشمندان رجال‌، وی را ثقه و مورد اعتماد می‌دانند؛[8] اما برخی وی را واقفی می‌دانند.[9] به همین دلیل برخی در اعتماد به روایات وی تردید کرده‌اند.[10]

همچنین در سند روایت دیگر «حسن‏ بن‏ علی‏ بن‏ فضال» قرار دارد که با وجود این‌که برخی از اندیشمندان دانش رجال، وی را ثقه و مورد اعتماد می‌دانند؛[11] و برخی نیز معتقدند که فطحی مذهب بود و در اواخر عمر از عقیده خود برگشت.[12]

اما در ارتباط با محتوای این روایات باید گفت:

با توجه به این‌که قرآن بارها صریحا می‌فرماید که اهل بهشت از هر حزن و نگرانی و اندوهی دورند؛ لذا بر فرض این‌که فردی در بهشت باشد و همزمان نگران غذا و جای خود باشد، مورد پذیرش نخواهد بود، حتی اگر در روایتی ذکر شده باشد، چون مخالف صریح قرآن است.

بر این اساس، این روایت و دیگر روایات موجود در این زمینه را  با فرض پذیرش - باید به نوعی توجیه نمود. به عنوان نمونه، آنان در واقع دوزخی بوده و بعد از شفاعت و عفو، از دوزخ رهایی یافته و در مراحل اوّلیه ورود به بهشت این‌گونه هستند؛ یعنی هنوز رسما از اهل بهشت نشده‌اند وگرنه با ثبت نامشان در میان بهشتیان دیگر نباید هیچ دغدغه‌‌ای داشته باشند.

علاوه بر آن‌که این احتمال وجود دارد که با توجه به درجات بهشتیان، برخی افراد در مرتبه پایین از آن قرار بگیرند، افراد خانواده وی در درجات بالاتری از بهشت قرار بگیرند و طبیعی است که نتوانند برای دیدار خانواده خود به درجات بالاتر بروند، اگرچه آنان می‌توانند برای بازدید او بیایند.


[1]. کهف، 107-108.

[2]. شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، محقق، مصحح، غفاری، علی اکبر، ج 1، ص 218، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ دوم، 1413ق.

[3]. شیخ صدوق، ثواب الاعمال و عقاب الأعمال، ص 231، قم، دار الشریف الرضی للنشر، چاپ دوم، 1406ق.

[4]. برقی، ابو جعفر احمد بن محمد بن خالد، المحاسن، محقق، مصحح، محدث، جلال الدین،‏ ج 1، ص 83، قم، دار الکتب الإسلامیة، چاپ دوم، 1371ق؛ ثواب الاعمال و عقاب الأعمال، ص 231.

[5]. المحاسن، ج ‏1، ص 83.

[6]. کشی، محمد بن عمر، اختیار معرفة الرجال، محقق، مصحح، شیخ طوسی، محمد بن حسن، مصطفوی، حسن،‏ ص 555، مؤسسه نشر دانشگاه مشهد، چاپ اول، 1409ق.

[7]. نجاشی، احمد بن علی، فهرست أسماء مصنفی الشیعة(رجال نجاشی)، ص 146، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ ششم، 1365ش.

[8]. شیخ طوسی، محمد بن حسن، الابواب(رجال طوسی)، محقق، مصحح، قیومی اصفهانی، جواد، ص 164، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ سوم، 1427ق.

[9]. اختیار معرفة الرجال، ص 555؛ رجال الطوسی، ص 334.

[10]. علامه حلی، حسن بن یوسف‏، رجال العلامة الحلی‏، ص 218، نجف اشرف، دار الذخائر، چاپ دوم، 1411ق.

[11]. رجال الطوسی، ص 354.

[12]. حلی، حسن بن علی بن داود، الرجال( لابن داود)، محقق، مصحح، بحرالعلوم، محمدصادق‏، ص 441 – 442، تهران، دانشگاه تهران‏، چاپ اول، 1342ش؛ ر. ک: «بررسی وثاقت حسن بن علی بن ابی حمزه بطائنی»، 26531؛ «بررسی احادیث مربوط به عزب ماندن»، 101393؛ «شخصیت‌های مهم فرقه فطحیه»، 66993.

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

  • چرا باید نماز را به زبان عربی بخوانیم؟
    89600 نماز 1385/11/24
    برای روشن شدن پاسخ، ابتدا باید منظور از سؤال روشن شود، اگر منظور این است که به جای عربی زبان دیگری جایگزین شود، این سؤال برای افراد بی‌گانۀ از آن زبان نیز مطرح است! و اگر منظور این است که چرا باید نماز را فقط به زبان عربی ...
  • آیا در کتب اربعه شیعی، حدیثی در ارتباط با حفظ قرآن وجود دارد؟!
    17262 حدیث 1394/07/21
    در نزد شیعه، چهار کتاب اصلی وجود دارد که به آنها کتب اربعه گفته می‌شود. این چهار کتاب، سه مؤلف دارد؛ یعنی دو کتاب از این چهار کتاب، توسط یک نفر جمع‌‌آوری شده است. با توجه به این‌که سه کتاب از این چهار کتاب بیشتر شامل روایات فقهی ...
  • آیا در میان اندیشمندان دینی نوعی فردوسی ستیزی وجود دارد؟
    7927 نقش اندیشمندان دینی 1393/01/20
    در مورد شاعران مسلمانی که در ادبیات فارسی نقش چشمگیری داشته‌­اند، نه باید راه افراط را پیموده و نه از سر تفریط قدم برداشت. در این زمینه، نمایه «مولوی اعتقادات و انتقادات»، سؤال 6419 مطالعه شود. فردوسی نیز استثنایی از این کلیت نیست. واضح است که او ...
  • هرمنوتیک چیست و چه ارتباطی با نسبی گرایی دارد؟
    67924 هرمنوتیک 1387/02/14
    واژه هرمنوتیک داراى دو اصطلاح است:أ- اصطلاح عام: در این اصطلاح، این واژه هر گونه تحقیقى را که در باره تفسیر متن صورت بگیرد، شامل می‌‏شود، از این رو هرمنوتیک، تمام نحله‌‏ها را در این زمینه در بر می‌گیرد و ...
  • اگر به نذر عمل نشود، وظیفه‌ چیست؟
    31325 عهد، نذر و سوگند 1395/09/15
    چنانچه نذر مذکور، مطلق بوده و زمانی برای آن تعیین نشده‌ است، به نحوی که اگر الان آن‌را انجام دهد، مخالفت با نذر به شمار نمی‌آید، باید طبق نذر عمل کند و چیز دیگری بر عهده وی نیست. اما اگر نذر، زمان خاصی داشته و از روی عمد ...
  • چرا در آیه «یا أَیَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ» و نیز سه آیه بعد از آن، کلماتی که با «نفس» مرتبطند، تماماً مؤنث‌اند؟
    23043 صرف و نحو 1394/04/23
    «یا أَیَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ؛ ارْجِعی‏ إِلى‏ رَبِّکِ راضِیَةً مَرْضِیَّةً؛ فَادْخُلی‏ فی‏ عِبادی‏؛وَ ادْخُلی‏ جَنَّتی‏».[1] همانگونه که در پرسش مطرح شد، تمام کلمات مرتبط با واژگان «نفس»، کلماتی مؤنث‌اند. «أیتها»، «المطمئنة»، «ارجعی»، «ربّکِ»، «راضیة»، «مرضیة»، «فادخلی» و «ادخلی». دلیل برخورد با واژه‌هایی چون «نفس» به ...
  • برادران حضرت یوسف(ع) دچار چه نوع ضعف‌هاى اخلاقى بودند؟
    21034 تفسیر 1392/07/16
    از مهم‌ترین رذایل و ضعف‌های اخلاقی برادران یوسف(ع) حسادت، تکبّر، تهمت و دروغ آنان بود. منشأ این رذائل و ضعف‌های اخلاقی برادران یوسف، نقصان شخصیتی آنها بود و آنان برای توجیه رفتار ناشایستشان به فرافکنی پرداخته و پدر را مقصّر می‌شمارند. برادران یوسف بجای این‌که دلیل محبت بیشتر ...
  • چرا در آیه وضو، «مرافق» به صورت جمع آمده، اما «کعبین» به صورت تثنیه است؟
    25239 تفسیر 1392/10/23
    آیه وضو که بیان کننده کیفیت وضو ساختن است، در آیه ششم سوره مائده آمده است که در آن خداوند می‌فرماید: «اى کسانى که ایمان آورده‌‌اید! هنگامى که به نماز می‌‌ایستید، صورت و دست‌‌ها را تا آرنج‌‌ها بشویید! و سر و پاها را تا مفصل‌‌ها [برآمدگى پشت پا] ...
  • حکم مایع لزجی که گاهی در خواب از شخص خارج می گردد چیست؟
    20076 Laws and Jurisprudence 1388/08/07
    در خصوص حکم خود ارضایی و راه های نجات از آن می توانید به نمایه های: استمنا و راه نجات از آن سؤال شماره 326 (سایت: 1887)، راه نجات از استمناء سؤال شماره 1028 (سایت: 1083)،
  • زندگی‌نامه‌ی برید بن معاویه عجلی را بیان نمایید.
    2771 تاريخ بزرگان 1399/09/12
    برید بن معاویه عجلی،[1] عربی،[2] از اصحاب امام باقر(ع)[3] و امام صادق‌(ع)[4] است. کنیه وی اباالقاسم بود[5] و به همراه زرارة بن اعین، معروف ابن خربوذ مکی، ابوبصیر اسدی، فضیل بن یسار و محمد بن مسلم ...

پربازدیدترین ها