جستجوی پیشرفته
بازدید
2337
آخرین بروزرسانی: 1400/05/10
خلاصه پرسش
نحوه‌ی پیوستن حجاج بن مسروق جعفی به سپاه امام حسین(ع) و شهادتشان در رکاب آن‌حضرت را بنویسید؟
پرسش
لطفاً زندگی‌نامه حجاج بن مسروق جعفی را که روز عاشورا در رکاب امام حسین(ع) به شهادت رسید، بیان نمایید.
پاسخ اجمالی

بر اساس گزارش منابع تاریخی فریقین(شیعه و سنی)، حجاج بن مسروق بن مالک بن کثیف بن عتبة بن کداع جعفی، یکی از افرادی بود که روز عاشورا و در کنار امام حسین(ع) به شرف شهادت رسید، و نام خود را در میان شهدای کربلا ثبت کرد.[1]

در برخی از کتاب‌های‌ متأخر ادعا شده است که حجّاج از شیعیان خالص بود و هنگام خلافت امام علی(ع) در کوفه همراه و در کنارشان بود، و زمانی که از حرکت امام حسین(ع) از مدینه به سمت مکه آگاه شد، وی نیز از کوفه برای ملاقات حضرتشان به مکه شتافت.[2]

به هر حال گزارش‌های معتبر حاکی از آن است که امام حسین(ع) در روز ورودش به سرزمین کربلا، از حجاج خواست تا برای نماز، اذان بگوید، او اذان گفت و سپس خود امام(ع) اقامه را گفت و به نماز مشغول شد.[3]

همچنین وقتی آن‌حضرت(ع) به منطقه ی «قصر بنی‌مقاتل» رسید، خیمه‌ای را مشاهده کرد و پرسید: این خیمه از آن کیست؟ گفتند: متعلق به عبیدالله بن حر جعفی از اهالی کوفه است! امام حسین(ع) به حجاج بن مسروق دستور داد تا نزد وی برود و او را به سمت حضرتشان دعوت نماید. حجاج نزد عبیدالله آمد و گفت: خداوند دولتی را به سمت تو فرستاد و موهبت و نعمتی را روزی تو کرده است؛ زیرا حسین بن علی(ع) فرزند رسول خدا(ص) با اهل‌بیت خود در این منطقه فرود آمد و تو را نیز دعوت نموده است. اگر به دعوت او پاسخ مثبت دهی و به کمکش بشتابی، ثواب بزرگی نصیبت خواهد شد، و اگر کشته شوی، در زمره‌ی شهدا به شمار خواهی آمد! عبیدالله گفت: من تنها بدین جهت از کوفه خارج شدم؛ چون نمی‌خواستم وقتی حسین بن علی(ع) به کوفه می‌آید، در آن‌جا باشم؛ زیرا نمی‌توانستم ایشان را یاری دهم؛ چراکه اهل کوفه تغییر عقیده داده و به سبب دوستی دنیا به عبیدالله بن زیاد پیوستند. تو هم برو و همین خبر را به امام بده! حجّاج نزد امام(ع) برگشت و خبر گفت‌وگوی خود را به اطلاع ایشان رساند. امام حسین(ع) برخاست و با گروهی از برادرانش به طرف خیمه‌ی عبیدالله حرکت کرد و بعد از گفت‌وگوهای فراوانی، سرانجام عبیدالله در فردای آن‌روز به سپاه امام پیوست.[4]

حجاج بعد از یزید بن مهاصر جعفی،[5] یا عمرو بن مطاع جعفی،[6] و قبل از سعید بن عبدالله حنفی[7] و یا زهیر بن قین بجلی[8] در حالی که این‌گونه اشعار حماسی می‌خواند به میدان رفت:

«أَقْدم حُسَیناً هَادِیاً مَهْدِیاً                                    فَالْیوْمَ تَلْقَی جَدَّک النَّبِیا

ثُمَّ أَبَاک ذَا النَّدَی عَلِیاً                                          ذَاک الَّذِی نَعْرِفُهُ وَصِیاً»؛[9]

ای حسین، در حالی که هدایت‌شده و هدایت‌کننده‌ای اقدام کن. امروز به دیدار پدربزرگت پیامبر(ص) خواهی شتافت. و سپس پدر بخشنده‌ات علی(ع) را! همان‌که ما او را به عنوان جانشین پیامبر(ص) شناخته‌‏ایم.

این اشعار حماسی نیز در ادامه ذکر شده است:

«و الحسن الخیر الرضی الولیا                             و ذا الجناحین الفتی الکمیا

و أسد الله الشهید الحیا»؛[10]

و با امام حسن(ع) که نیکوکار و پسندیده و ولی است، و با جعفر طیار که جوان‌مردی شجاع بود و با حمزه که شیر خدا و از شهدای زنده است.

وی در نبرد روز عاشورا 25 نفر از سپاه اموی را به قتل رساند و سپس به شهادت رسید.[11]

در زیارت شهدای روز عاشورا نیز این‌گونه از وی تجلیل شده است:

«السَّلَامُ عَلَی الْحَجَّاجِ بْنَ مَسْرُوقٍ الْجُعْفِی‏»؛[12] سلام بر حجاج بن مسروق جعفی.

 


[1]. بلاذری، احمد بن یحیی، انساب الاشراف، تحقیق، زکار، سهیل، زرکلی، ج 3، ص 199، ریاض، بیروت، دار الفکر، چاپ اول، 1417ق؛ ابن شهر آشوب مازندرانی، مناقب آل أبی طالب(ع)، ج 4، ص 103، قم، علامه، چاپ اول، 1379ق.

[2]. سماوی، شیخ محمد بن طاهر، ابصار العین فی أنصار الحسین(ع)‏، ص 151، قم، دانشگاه شهید محلاتی‏، چاپ اول، 1419ق. (در صورت برخورد با این گزارش، در منابع کهن، این پاسخ ویرایش خواهد شد).

[3]. طبری، أبو جعفر محمد بن جریر، تاریخ الامم و الملوک(تاریخ طبری)، تحقیق، ابراهیم، محمد أبو الفضل، ج 5، ص 401، بیروت، دار التراث، چاپ دوم، 1387ق؛ ابو مخنف کوفی، لوط بن یحیی، وقعة الطف، محقق، مصحح، یوسفی غروی، محمد هادی‏، ص 169، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ سوم، 1417ق؛ ابن کثیر دمشقی‏، اسماعیل بن عمر، البدایة و النهایة، ج 8، ص 172، بیروت، دار الفکر، 1407ق.

[4]. ابن اعثم کوفی، احمد بن اعثم، الفتوح، تحقیق، شیری، علی، ج 5، ص 73-75، بیروت، دار الاضواء، 1411ق.

[5]. مناقب آل أبی طالب(ع)، ج 4، ص 103.

[6]. مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج 45، ص 25، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، چاپ دوم، 1403ق.

[7]. مناقب آل أبی طالب(ع)، ج 4، ص 103.

[8]. کرکی حائری‏، سید محمد، تسلیة المجالس و زینة المجالس‏، ج 2، ص 295، قم، مؤسسة المعارف الإسلامیة، چاپ اوّل‏، 1418ق.

[9]. مناقب آل أبی طالب(ع)، ج 4، ص 103.

[10]. بحار الانوار، ج 45، ص 25.

[11]. مناقب آل أبی طالب(ع)، ج 4، ص 103.

[12]. سید ابن طاووس، رضی الدین علی، الاقبال بالاعمال الحسنة، ج 2، ص 576، تهران، دار الکتب الإسلامیة، تهران، چاپ دوم، 1409ق.

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

  • اجرای قصاص در افغانستان چگونه انجام می شود؟
    15803 Laws and Jurisprudence 1387/04/09
    افغانستان کشوری اسلامی است، قصاص به عنوان یکی از مجازات های اسلامی مورد توجه بوده و با شرایط و معیارهای موجود در فقه حنفی اجرا می شود.براساس قوانین این کشور، تمام احکام قطعی دادگاها لازم الاجرا است؛ مگر احکام مربوط به ...
  • ارتباط میان روح و بدن چگونه است؟
    71134 Islamic Philosophy 1387/11/05
    در مورد رابطه روح و بدن باید گفت بدن مرتبه ای از مراتب نفس و روح است و به همین دلیل در حقیقت، بدن در نفس و روح است نه این که روح در بدن موجود باشد؛ زیرا براساس حکمت متعالیه نفس به دلیل جامعیت و قوت وجودی دارای مراتبی ...
  • حقیقت گناه چیست؟ و چه اثرى بر روح و روان انسان دارد؟
    58760 گناه 1386/03/23
    پرسش مطرح شده در چهار بخش قابل بررسی است:حقیقت گناه: گناه که در عربى به آن «اثم» و «عصیان» گفته مى‏شود، به معناى سرپیچى از امر مولا و خطا و لغزش است. انسان گناه کار به جاى اطاعت از عقل، از شهوت و غضب پیروی مى‏کند، ...
  • پیشینه نگارش مقتل‌نویسی شهدای کربلا از چه زمانی آغاز شد؟
    8103 تاریخ 1392/11/20
    تک‌نگاری حادثه‌ها، یک گونه از نوشته‌های تاریخی است که مسلمانان در قرون نخستین برای ثبت وقایع مهم از آن بهره جسته‌اند. چنین نوشته‌هایی اغلب پیرامون روزهای پُر حادثه‌ای است که سرنوشت تاریخی مسلمانان را دچار تحوّل می‌کند.[1] یکی از تلاش‌های جدّی مورّخان در تدوین ...
  • آیا رفتاری که قبعثری در مقابل تهدید حجاج بن یوسف انجام داد، می‌تواند الگویی باشد که سخن دیگران را حمل بر صحّت کنیم؟
    4541 تاريخ بزرگان 1397/08/01
    ابتدا باید گفت؛ «حمل به صحّت» و «بازی با کلمات برای نجات خود» دو موضوع جدا از هم می‌باشند و آنچه در داستان قبعثری آمده از نوع دوم است. با ذکر این نکته به گزارش این داستان می‌پردازیم. حجّاج بن یوسف ثقفی[1] قبعثری و ...
  • ازدواج شغار، از دیدگاه اسلام چه حکمی دارد؟
    15099 ازدواج 1392/04/13
    در عصر جاهلیت به واسطۀ این که حرمتى براى زن قائل نبودند مهریه را که حق مسلّم زن بود اولیاى او مى‌گرفتند و حتى در پاره‌اى از موارد مهریۀ یک زن را ازدواج زن دیگرى قرار مى‌دادند - مثلاً برادرى خواهر خود را به ازدواج شخصى در ...
  • از چه راه‌هایی چشم‌زخم دفع می‌شود؟
    151954 تفسیر 1386/08/13
    چشم‌زخم از تأثیرات نفسانی است که دلیلی بر نفی آن وجود ندارد، بلکه حوادث بسیاری دیده شده است که با چشم‌زدن منطبق است.شیخ عباس قمی(ره) در تعویذات چشم‌زخم، خواندن آیه‌ی 51 سوره‌ی مبارکه‌ی قلم را سفارش کرده است. این آیه با توجه به شأن نزول آن ...
  • تفسیر «منهج الصادقین» ملا فتح الله کاشانی دارای چه امتیازاتی هست؟
    16320 علوم قرآنی 1392/05/14
    تفسیر «منهج الصادقین فی تفسیر القرآن المبین و إلزام المخالفین‏»[1] نوشته ملا فتح اللّه کاشانى از علمای شیعه بوده که در قرن دهم (متوفی 988 یا 997 یا هـ.ق) می‌زیست.[2] این تفسیر، از تفاسیر ارزشمند شیعى است که به ...
  • بهترین راه شناخت و پی‌بردن به اوصاف خدای کریم کدام است؟
    24395 صفات الهی 1391/09/22
    اوصاف خداوند را از سه راه می‌توان شناخت: 1. عقل: راه اول راه عقلی است؛ چنان‌که در کتاب‌های کلامی و فلسفی از این‌راه استفاده می‌کنند. برای اطلاع بیشتر رجوع شود به کتاب‌هایی؛ مانند شرح تجرید الاعتقاد خواجه نصیر طوسی، بدایة الحکمه و نهایة الحکمه علامه ...
  • آیا اسلام زندگی در شهرهای بزرگ را بهتر از سکونت در روستاها و شهرهای کوچک می‌داند؟!
    28405 حدیث 1393/09/08
    در متون حدیثی، روایاتی از پیامبر اسلام(ص) و امام علی(ع) وجود دارد که در آنها توصیه شده است در شهرها، بویژه شهرهای بزرگ زندگی کنید و از روستاها گریزان باشید؛ مانند: 1. «أَوْصَى النَّبِیُّ (ص) لِعَلِیٍّ (ع) یَا عَلِیُّ لَا تَسْکُنِ الرُّسْتَاقَ فَإِنَّ شُیُوخَهُمْ جَهَلَةٌ وَ شَبَابَهُمْ عَرَمَةٌ ...

پربازدیدترین ها