جستجوی پیشرفته
بازدید
16394
آخرین بروزرسانی: 1392/11/21
 
کد سایت th21496 کد بایگانی 50775 نمایه علت آوردن صیغه نفى قبل از اقرار و اثبات، در شهادت (اشهد ان لا اله الا الله)
طبقه بندی موضوعی ادله نقلی
اصطلاحات توحید
گروه بندی اصطلاحات سرفصل‌های قرآنی
خلاصه پرسش
در جمله شهادت(اشهد ان لا اله الا الله)، آوردن صیغه نفى قبل از اقرار و اثبات (بر یگانگى پروردگار) چه وجهى دارد؟
پرسش
در شهادت اول اذان، آوردن صیغه نفى قبل از اقرار و اثبات (بر یگانگى پروردگار) چه وجهى دارد؟
پاسخ اجمالی
شهادتین مرکب از دو شهادت است که شهادت اول( اشهد ان لا اله الّا الله) برای اقرار و اثبات توحید و یگانگی و اختصاص الوهیت به پروردگار جهان است، و شهادت دوم(اشهد انّ محمداً رسولُ اللّه)، فقط برای اقرار و اثبات رسالت پیامبر اسلام(ص) است نه اختصاص رسالت به آن‌حضرت؛ از این‌رو چون در شهادت اول، که حصر و اختصاص مورد نظر بوده، با «لای نفی جنس» آغاز می‌‌شود تا کلمه «اله» که نکره است در سیاق این نفی، افاده عموم نماید و تمام خدایان و الاهه‌ها را که مشرکان در الوهیت، با پروردگار مشترک می‌دانستند نفی کند و با الّای حصریه الوهیت را حصر در الله نماید، تا هیچ شریکی برای پروردگار باقی نماند، و در حقیقت با جمله اثباتیه «الّا الله» توحید محض را یاد آوری و اثبات می‌نماید و اعلام می‌نماید که غیر خدا استحقاق پرستش و عبادت را ندارند. اما در شهادت دوم؛ چون هدف، فقط اثبات رسالت پیامبر اسلام(ص) بوده، نه اختصاص رسالت به آن‌حضرت، از نفی و اثبات استفاده نشده و فقط از جمله اثباتیه استفاده شده است تا رسالت را برای پیامبر اسلام، ثابت نماید.
 
پاسخ تفصیلی
شهادتین مرکب از دو شهادت است[1] که شهادت اول[2] برای اقرار و اثبات توحید و یگانگی و اختصاص الوهیت به پروردگار جهان است، و شهادت دوم[3] فقط برای اقرار و اثبات رسالت پیامبر اسلام(ص) می‌باشد، نه اختصاص رسالت به آن‌حضرت؛ از این‌رو چون در شهادت اول، که حصر و اختصاص مورد نظر بوده،[4] با «لای نفی جنس» آغاز می‌شود تا کلمه «اله» که نکره است در سیاق این نفی، افاده عموم نماید و تمام خدایان و الاهه‌ها را که مشرکان در الوهیت، با پروردگار مشترک می‌دانستند نفی کند و با «الّای حصریه»[5] الوهیت را حصر در «الله» نماید، تا هیچ شریکی برای پروردگار باقی نماند، و در حقیقت با جمله اثباتیه «الّا الله» توحید محض را یاد آوری و اثبات می‌نماید و اعلام می‌دارد که غیر خدا استحقاق پرستش و عبادت را ندارند.[6] اما در شهادت دوم(اشهد انّ محمداً رسولُ اللّه) چون هدف، فقط اثبات رسالت پیامبر اسلام بوده، نه اختصاص رسالت به آن‌حضرت[7]، از نفی و اثبات استفاده نشده و فقط از جمله اثباتیه استفاده شده است تا رسالت را برای آن‌حضرت نیز همانند رسولان دیگر ثابت نماید.
کلمه شریف «لا اله الّا الله»، سر آغاز و سرلوحه دعوت تمامی انبیای الاهی بوده، حتی پیامبر اسلام(ص) نیز در اولین مرحله‌ای که مأمور به آشکار نمودن دعوت خویش شده بودند، مردم را با این کلمه شریف، دعوت به توحید و یکتاپرستی نموده و فرموده‌اند: «قولوا لا اله‏ الّا اللَّه‏ تفلحوا»؛ بگویید خدایی جز خدای یگانه نیست تا رستگار شوید.
ذكر شريف لا اله‏ الا اللَّه دارای سه دلالت است: 1. دلالت مطابقى بر توحيد در عبادت و نفی تمامی خدایان، غیر از الله، 2. دلالت التزامى بر ساير اقسام توحيد؛ مانند توحید ذاتى، صفاتى، افعالى و نظرى، 3. دلالت اقتضايى بر تصديق به آنچه را پیامبر آورده است؛ یعنی، پس از اقرار به انحصار الوهيت در خداوند، بايد به تمام سخنان او از ارسال رسل، انزال كتب و نصب جانشین براى حفظ دين و تشریع احكام معتقد بود. [8]
هر انسان مسلمان باید به مضمون و مفاد تمام این سه دلالت، اعتقاد و التزام قلبی و عملی داشته باشد، تا برای او اخلاص در جمیع مراتب توحید حاصل شود.[9]
ممکن است در ذهن انسان سؤالی مطرح شود و آن این‌که دعوت به توحید و یکتاپرستی، فرع بر اثبات اصل وجود پروردگار است؛ یعنی اول باید ثابت شود این جهان دارای خدا و پروردگاری است، سپس یگانگی او اثبات شود؛ چرا انبیای الاهی قبل از اثبات پروردگار برای مردم، آنان را دعوت به پذیرش یگانگی چیزی نموده‌اند که هنوز وجودش را برای مردم اثبات نکرده‌اند؟ در جواب این اشکال و سؤال می‌گوییم: «اصل وجود پروردگار، امر فطرى است که در نهاد هر بشر خردمند قرار داده شده و محتاج به تعليم و دعوت انبیا نيست، حتی اساس تصدیق و پذیرش دعوت انبیا بر توحيد و یگانگی صانع و آفريدگار جهان و نفى كثرت و تعدد از ساحت مقدس او همین فطری بودن اصل وجود خدا در بشر می‌باشد.[10] و اگر این فطری بودن وجود خدا در بشر نبود انبیای الاهی نه تنها دچار مشکلات و سختی‌های بی‌شماری در ایفای رسالت خویش می‌شدند، بلکه پیشرفت چندانی نیز در رسالت خویش بدست نمی‌آوردند».
پروردگار حکیم نیز در قرآن کریم به فطری بودن خداجویی برای انسان اشاره می‌کند و به پیامبر اسلام(ص) می‌فرماید: «فَأَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ حَنيفاً فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتي‏ فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْها لا تَبْديلَ لِخَلْقِ اللَّهِ ذلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لا يَعْلَمُونَ»؛[11] پس روى خود را متوجّه آيين خالص پروردگار كن! اين فطرتى است كه خداوند، انسان‌ها را بر آن آفريده، دگرگونى در آفرينش الهى نيست، اين است آيين استوار ولى اكثر مردم نمى‌‏دانند.
فطرت، اسم مصدر است، و در این‌جا به معناى نهفته بودن و قرار دادن خداشناسى به طور اجمال در روح و روان انسان است كه شرح و تفصيل آن از لحاظ اصول اعتقادى، اخلاقى، قلبی و عملى، در دین حنیف آمده که همان اسلام است؛ از این‌رو، پروردگار متعال نسبت به ملازمت و التزام به اصول اعتقادى و برنامه دين اسلام و مكتب قرآن تأکید فرموده‌‌اند و به پیامبر نیز امر نموده‌‌اند که به امت و پیروانش یادآور شود به سوی دین حنیف که اسلام است روی آورند، تا این فطرت اقتضایی بشر از طريق پيروى از برنامه مكتب قرآن و  توجه كامل به اصول اعتقادى و وظايف دينى به صورت فعليت درآيد و انسان به حقیقت انسانیت برسد و سعادتى كه در انتظار بشر و غرض از خلقت او است، بدان نائل شود.[12]
 

[1]. أَشْهَدُ أَنْ‏ لَا إِلَهَ‏ إِلَّا اللَّهُ - أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّه‏.
[2] . أَشْهَدُ أَنْ‏ لَا إِلَهَ‏ إِلَّا اللَّهُ‏ُ‏.
[3]. أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّه‏.
[4]. لَا إِلَهَ‏.
[5]. دعاس، حميدان، قاسم، اعراب القرآن الكريم، ج 3، ص 20، دارالمنير و دارالفارابى، دمشق، چاپ اول، 1425ق.
[6]. شريف لاهيجى، محمد بن على، تفسير شريف لاهيجى، محقق، حسینی ارموی، مير جلال الدين، ج 4، ص 172، دفتر نشر داد، تهران، چاپ اول، 1373 ش؛ طوسى، محمد بن حسن، التبيان فى تفسير القرآن، محقق، قصير عاملى، احمد، ج 9، ص 300، دار احياء التراث العربى، بيروت، بی‌تا؛ البحر المديد فى تفسير القرآن المجيد، تحقيق، احمد عبدالله، قرشى رسلان، ج 5، ص 279، حسن عباس زكى، قاهره، 1419ق.
[7]. زیرا پیامبران دیگر مانند حضرت نوح، ابراهیم، موسی، عیسی و...، نیز رسول بوده‌اند و رسالت اختصاص به حضرت محمد ندارد.
[8]. طيب، سيد عبد الحسين، اطيب البيان في تفسير القرآن، ج 11، ص 143 - 144، اسلام، تهران، چاپ دوم، 1378ش.
[9]. همان.
[10]. كلينى، محمد بن يعقوب، حسينى همدانى نجفى، محمد، درخشان پرتوى از اصول كافى،‏ ج 1، ص 176، چاپخانه علميه، قم، چاپ اول، 1363ش.‏
[11]. روم، 30.
[12]. حسينى همدانى، سيد محمد حسين، انوار درخشان، محقق، بهبودی، محمد باقر، ج 12، ص 419 - 420، كتابفروشى لطفى، تهران، چاپ اول، 1404ق.
ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    758463 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • معنای ذکر «لا حول ولا قوه الا بالله العلی العظیم» چیست و این ذکر چه آثار و برکاتی دارد؟
    738005 حدیث 1396/06/14
    «لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ»؛ یعنی هیچ نیرو و توانى جز از سوى خداوند بلندمرتبه و بزرگ نیست‏. واژه «حول» در لغت به معنای حرکت و جنبش،[1] و «قوّة» به معنای استطاعت و توانایی است.[2] بنابر ...
  • آیا خداوند به نفرینی که از دل شکسته باشد، توجه می کند؟ یا فقط دعاهای مثبت را اجابت می کند؟
    652285 Practical 1390/07/12
    نفرین در آموزه های دینی ما مسئله ای شناخته شده است، چنان که در آیات و روایات آمده است: "بریده باد هر دو دست ابو لهب"؛ "از نفرین مظلوم بترسید که نفرین مظلوم به آسمان می رود". و... . منتها همان گونه که دعا برای استجابت، نیازمند شرایط است، ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    647224 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    641913 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    581964 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...
  • فضیلت و آداب و شرایط نماز جمعه چیست؟ و به چه صورت خوانده می‌شود؟
    577252 نماز جمعه 1389/09/10
    در مورد جایگاه و فضیلتش نماز جمعه همین بس که سوره‌ای از قرآن به نامش می‌باشد.نماز جمعه یک از عباداتی است که به جماعت خوانده می‌شود. این نماز دو خطبه دارد که با حمد و ثنای الهی شروع می‌شود و امام جمعه در این خطبه‌ها باید مردم را به تقوای ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    560281 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
     دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری باز ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    560164 جن 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • می خواهم دعا کنم همسرم در زندگی مطیع من باشد آیا در این زمینه دعایی از اهل بیت (ع) به ما رسیده است؟
    551918 Practical 1389/02/22
    دعاها، لازم نیست حتماً به زبان عربى خوانده شوند؛ هرچند به عربی بهتر است، حتى دعا در نماز به زبان فارسى جایز است.نکته مهم تر این که انسان باید شرایط دیگر تأثیر گذاری دعا ...