جستجوی پیشرفته
بازدید
13385
آخرین بروزرسانی: 1393/10/05
خلاصه پرسش
چه عوامل و مؤلفه‌هایی در موفقیت و پیشبرد اهداف پیامبران(ع) نقش داشتند؟
پرسش
چه عوامل و مؤلفه‌هایی در موفقیت و پیشبرد اهداف پیامبران(ع) نقش داشتند؟
پاسخ اجمالی
موفقیت‌هایی که پیامبران الهی در راستای رسالت خویش داشتند، مرهون عوامل و مؤلفه‌های مختلف است. برخی از این مؤلفه‌ها که در پیشبرد اهداف پیامبران نقش اساسی داشتند، عبارت‌اند از: نصرت و یاری الهی، اخلاق نیکو و گشاده رویی، عفو و گذشت، تواضع و فروتنی، و هم‌دردی با مردم.
 
پاسخ تفصیلی
موفقیت‌هایی که پیامبران الهی در راستای رسالت خویش داشتند، مرهون عوامل و مؤلفه‌های زیادی است. در زیر برخی از این مؤلفه‌ها را که نقش اساسی در پیروزی پیامبران(ع) داشتند برمی‌شماریم.
1. نصرت و یاری الهی: قرآن کریم در این باره می‌فرماید: «إِنَّا لَنَنْصُرُ رُسُلَنا وَ الَّذینَ آمَنُوا فِی الْحَیاةِ الدُّنْیا وَ یَوْمَ یَقُومُ الْأَشْهاد»؛[1] ما به یقین پیامبران خود و کسانى را که ایمان آورده‏‌اند، در زندگى دنیا و (در آخرت) روزى که گواهان به پا می‌‏خیزند یارى می‌‏دهیم.
«إِنَّهُمْ لَهُمُ الْمَنْصُورُونَ»؛[2] به یقین آنان یارى شدگانند.
رسولان خدا در راستای هدف و رسالت خویش، هم در حجت و دلیل از طرف پروردگار یاری می‌شدند؛ به دلیل آن‌که راه حق را در پیش گرفته بودند و راه حق هرگز شکست بردار نیست. و هم بر دشمنان خود پیروزند. خدا یاریشان می‌کند تا دشمنان را مغلوب کنند، و از ایشان انتقام بگیرند.
به بیان دیگر پیامبران از حمایت بی‌دریغ خداوند برخوردار بودند؛ از این‌رو در تمام زمینه‌ها پیروزند؛ اعم از پیروزى در منطق و بیان، یا پیروزى در جنگ‌ها، یا فرستادن عذاب الهى بر مخالفان و نابود کردن آنان و... .
گفتنی است، هدف اصلى از ارسال پیامبران(ع) تبلیغ رسالت و انجام وظیفه بود، تا هر کسى قابل هدایت باشد هدایت گردد، و گرنه حجت بر او تمام شود؛ و چون انبیاء به وظیفه خود عمل کردند؛ لذا در هر حال منصور و پیروز بودند. چه پیروزی ظاهری به دست می‌آوردند و چه به دست دشمنان به شهادت می‌رسیدند.[3]
2. ملاطفت و اخلاق نیکو: «فَبِما رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُمْ وَ لَوْ کُنْتَ فَظًّا غَلیظَ الْقَلْبِ لاَنْفَضُّوا مِنْ حَوْلِکَ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَ اسْتَغْفِرْ لَهُمْ»؛[4] به (برکت) رحمت الهى، در برابر آنان [مردم‏] نرم (و مهربان) شدى! و اگر خشن و سنگ‌دل بودى، از اطراف تو، پراکنده مى‏‌شدند. پس آنها را ببخش و براى آنها آمرزش درخواست کن! و در کارها، با آنان مشورت کن.
نکته مهم در این آیه که می‌توان از آنها درس آموخت، این است که چه بسا در صورت مدارا و ملایمت حتی مخالفان نیز از این اخلاق نیکو درس گرفته و هدایت شوند: «وَ أَوْحَى اللَّهُ إِلَى مُوسَى ذَکِّرْ خَلْقِی نَعْمَائِی وَ أَحْسِنْ إِلَیْهِمْ وَ حَبِّبْنِی إِلَیْهِمْ فَإِنَّهُمْ لَا یُحِبُّونَ إِلَّا مَنْ أَحْسَنَ إِلَیْهِم»؛‏[5] خدا به حضرت موسى(ع) وحى فرستاد که اى موسى نعمت‌‌هاى مرا به بندگانم خاطرنشان کن و با آنان خوبى کن و مرا دوست آنان معرّفى کن؛ زیرا که آنان دوست ندارند، مگر کسى را که به آنان خوبى کند.
اخلاق نیکو و رفتار پسندیده با مردم از مهم‌‌ترین عوامل موفقیت و پیشرفت انسان در اجتماع است و حتی رواج آن در میان اقشار مختلف، در بسط و گسترش عدالت در جامعه مؤثّر خواهد بود.
3. عفو و گذشت: خداوند به پیام آورش در برخورد با مردم سفارش به عفو و گذشت می‌کند: «خُذِ الْعَفْوَ وَ أْمُرْ بِالْعُرْفِ وَ أَعْرِضْ عَنِ الْجاهِلین»؛[6] عفو را پیشه کن و به نیکى فرمان ده و از جاهلان اعراض کن.
«لَسْتَ عَلَیْهِمْ بِمُصَیْطِر»؛[7] تو سلطه‌‌‏گر بر آنان نیستى که (بر ایمان) مجبورشان کنى.
عفو و گذشت از اساسی‌ترین اصول دین اسلام، و از اوصاف پسندیده اخلاقی در حوزه اخلاق است.
4. تواضع و فروتنی: «وَ عِبادُ الرَّحْمنِ الَّذینَ یَمْشُونَ عَلَى الْأَرْضِ هَوْناً ...»؛[8] بندگان (خاص خداوند) رحمان، کسانى هستند که با آرامش و بی‏تکبّر بر زمین راه می‌‏روند و هنگامى که جاهلان آنها را مخاطب سازند (و سخنان نابخردانه گویند)، به آنها سلام می‌‏گویند (و با بی‌‏اعتنایى و بزرگوارى می‌‏گذرند).
این آیه در رابطه با تواضع و وقار بندگان خدا در راه رفتن و در روبرو شدن با عامه مردم است؛ یعنی در رفتار با مردم و در وارد شدن میان مردم مانند یکى از آنها هستند و خود را بزرگ و بالاتر نمی‌‏بینند[9]
تواضع؛ یعنی در برابر مردم ادب، فروتنی و افتادگی را رعایت کردن و از خودبینی و خودپسندی دوری نمودن. تواضع یکی از صفات و حالات درونی انسان است که در اعمال و افعال او نمود پیدا می‌‌کند. بدون تردید فروتنی و افتادگی در برابر مردم و شهروندان، در دنیا محبوبیّت اجتماعی را به دنبال دارد و در آخرت موجب رضایت الهی است. و یکی از مسائل مهمی است که اولیای خدا همواره مردم را به آن سفارش نموده‌‌اند.
پیامبر اکرم(ص) فرمود: «همانا تواضع جز رفعت و بلندی مقام، چیز دیگری برای انسان نمی‌‌آورد. پس تواضع کنید رحمت خدا بر شما باد».[10]
5. هم‌دردی با مردم: «لَقَدْ جاءَکُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِکُمْ عَزیزٌ عَلَیْهِ ما عَنِتُّمْ حَریصٌ عَلَیْکُمْ بِالْمُؤْمِنینَ رَؤُفٌ رَحیمٌ»؛[11] به یقین، رسولى از خود شما به سویتان آمد که رنج‌هاى شما بر او سخت است و اصرار بر هدایت شما دارد و نسبت به مؤمنان، رئوف و مهربان است.
معناى آیه این است که  اى مردم! پیامبرى از جنس خود شما مردم به سوی شما آمده که از اوصافش این است که؛ اولاً: از خسارت دیدن شما ناراحت می‌‏شود. آنچه شما را می‌‏آزارد بر او گران و دشوار است؛ یعنى هر سختى و گرفتارى که شما پیدا می‌‏کنید او آن‌را بر خود می‌‏گیرد و غم شما را غم خود می‌‏داند و از رنج‌هاى شما آزرده خاطر می‌‏شود؛ زیرا که شما را از خود و خود را از شما می‌‏داند.
ثانیاً: در خیرخواهى و نجات شما -چه مؤمن و چه غیر مؤمن- حریص است. او به شما علاقه دارد و دلسوز شما است؛ او می‌‏خواهد شما به سعادت دنیا و آخرت برسید و هر چه خوبى است از آن شما باشد و خواهان موفقیت و کامروایى شما است.
ثالثاً: نسبت به خصوص مؤمنان مهربان است؛ یعنی به مؤمنان، سخت مهربان و رحیم است و مؤمنان را که به دین او گرویده‌‏اند، به شدت دوست دارد.[12]
 

[1]. غافر، 51.
[2]. صافات، 172.
[3]. ر. ک: مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج ‏20، ص 127، تهران، دار الکتب الاسلامیة، 1374ش؛ نجفی خمینی، محمد جواد، تفسیر آسان، ج ‏16، ص 386، تهران، اسلامیة، چاپ اول، 1398ق.
[4]. آل عمران، 159.
[5]. دیلمی، حسن بن محمد، ارشاد القلوب إلی الصواب، ج ‏1، ص 116، قم، الشریف الرضی، چاپ اول، 1412ق.
[6]. اعراف، 199.
[7]. غاشیه، 22.
[8]. فرقان، 63.
[9]. قرشی، سید علی اکبر، تفسیر احسن الحدیث، ج ‏7، ص 316- 317، تهران،  بنیاد بعثت، چاپ سوم، 1377ش.
[10]. ورام بن أبی فراس، مسعود بن عیسى، تنبیه الخواطر و نزهة النواظر المعروف بمجموعة ورّام، ج 1، ص 201، مکتبة الفقیه، قم، چاپ اول، 1410ق.
[11]. توبه، 128.
[12]. طباطبایی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج ‏9، ص 411، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ پنجم، 1417ق.
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

  • چرا باید نماز را به زبان عربی بخوانیم؟
    89600 نماز 1385/11/24
    برای روشن شدن پاسخ، ابتدا باید منظور از سؤال روشن شود، اگر منظور این است که به جای عربی زبان دیگری جایگزین شود، این سؤال برای افراد بی‌گانۀ از آن زبان نیز مطرح است! و اگر منظور این است که چرا باید نماز را فقط به زبان عربی ...
  • آیا در کتب اربعه شیعی، حدیثی در ارتباط با حفظ قرآن وجود دارد؟!
    17262 حدیث 1394/07/21
    در نزد شیعه، چهار کتاب اصلی وجود دارد که به آنها کتب اربعه گفته می‌شود. این چهار کتاب، سه مؤلف دارد؛ یعنی دو کتاب از این چهار کتاب، توسط یک نفر جمع‌‌آوری شده است. با توجه به این‌که سه کتاب از این چهار کتاب بیشتر شامل روایات فقهی ...
  • آیا در میان اندیشمندان دینی نوعی فردوسی ستیزی وجود دارد؟
    7927 نقش اندیشمندان دینی 1393/01/20
    در مورد شاعران مسلمانی که در ادبیات فارسی نقش چشمگیری داشته‌­اند، نه باید راه افراط را پیموده و نه از سر تفریط قدم برداشت. در این زمینه، نمایه «مولوی اعتقادات و انتقادات»، سؤال 6419 مطالعه شود. فردوسی نیز استثنایی از این کلیت نیست. واضح است که او ...
  • هرمنوتیک چیست و چه ارتباطی با نسبی گرایی دارد؟
    67924 هرمنوتیک 1387/02/14
    واژه هرمنوتیک داراى دو اصطلاح است:أ- اصطلاح عام: در این اصطلاح، این واژه هر گونه تحقیقى را که در باره تفسیر متن صورت بگیرد، شامل می‌‏شود، از این رو هرمنوتیک، تمام نحله‌‏ها را در این زمینه در بر می‌گیرد و ...
  • اگر به نذر عمل نشود، وظیفه‌ چیست؟
    31325 عهد، نذر و سوگند 1395/09/15
    چنانچه نذر مذکور، مطلق بوده و زمانی برای آن تعیین نشده‌ است، به نحوی که اگر الان آن‌را انجام دهد، مخالفت با نذر به شمار نمی‌آید، باید طبق نذر عمل کند و چیز دیگری بر عهده وی نیست. اما اگر نذر، زمان خاصی داشته و از روی عمد ...
  • چرا در آیه «یا أَیَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ» و نیز سه آیه بعد از آن، کلماتی که با «نفس» مرتبطند، تماماً مؤنث‌اند؟
    23043 صرف و نحو 1394/04/23
    «یا أَیَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ؛ ارْجِعی‏ إِلى‏ رَبِّکِ راضِیَةً مَرْضِیَّةً؛ فَادْخُلی‏ فی‏ عِبادی‏؛وَ ادْخُلی‏ جَنَّتی‏».[1] همانگونه که در پرسش مطرح شد، تمام کلمات مرتبط با واژگان «نفس»، کلماتی مؤنث‌اند. «أیتها»، «المطمئنة»، «ارجعی»، «ربّکِ»، «راضیة»، «مرضیة»، «فادخلی» و «ادخلی». دلیل برخورد با واژه‌هایی چون «نفس» به ...
  • برادران حضرت یوسف(ع) دچار چه نوع ضعف‌هاى اخلاقى بودند؟
    21034 تفسیر 1392/07/16
    از مهم‌ترین رذایل و ضعف‌های اخلاقی برادران یوسف(ع) حسادت، تکبّر، تهمت و دروغ آنان بود. منشأ این رذائل و ضعف‌های اخلاقی برادران یوسف، نقصان شخصیتی آنها بود و آنان برای توجیه رفتار ناشایستشان به فرافکنی پرداخته و پدر را مقصّر می‌شمارند. برادران یوسف بجای این‌که دلیل محبت بیشتر ...
  • چرا در آیه وضو، «مرافق» به صورت جمع آمده، اما «کعبین» به صورت تثنیه است؟
    25239 تفسیر 1392/10/23
    آیه وضو که بیان کننده کیفیت وضو ساختن است، در آیه ششم سوره مائده آمده است که در آن خداوند می‌فرماید: «اى کسانى که ایمان آورده‌‌اید! هنگامى که به نماز می‌‌ایستید، صورت و دست‌‌ها را تا آرنج‌‌ها بشویید! و سر و پاها را تا مفصل‌‌ها [برآمدگى پشت پا] ...
  • حکم مایع لزجی که گاهی در خواب از شخص خارج می گردد چیست؟
    20076 Laws and Jurisprudence 1388/08/07
    در خصوص حکم خود ارضایی و راه های نجات از آن می توانید به نمایه های: استمنا و راه نجات از آن سؤال شماره 326 (سایت: 1887)، راه نجات از استمناء سؤال شماره 1028 (سایت: 1083)،
  • زندگی‌نامه‌ی برید بن معاویه عجلی را بیان نمایید.
    2771 تاريخ بزرگان 1399/09/12
    برید بن معاویه عجلی،[1] عربی،[2] از اصحاب امام باقر(ع)[3] و امام صادق‌(ع)[4] است. کنیه وی اباالقاسم بود[5] و به همراه زرارة بن اعین، معروف ابن خربوذ مکی، ابوبصیر اسدی، فضیل بن یسار و محمد بن مسلم ...

پربازدیدترین ها