جستجوی پیشرفته
بازدید
56077
آخرین بروزرسانی: 1405/05/01
خلاصه پرسش
آیا ائمه اطهار(ع) متعه(ازدواج موقت) انجام داده‌اند؟
پرسش
آیا ائمه اطهار(ع) متعه(ازدواج موقت) کرده‌اند؟ فرزندانی که از متعه داشتند چه کسانی بودند؟
پاسخ اجمالی

ازدواج موقت یکی از سنت‌های اسلامی است که در قرآن جواز شرعی و حلیت آن اعلام شده و مؤمنان می‌توانند در صورت نیاز و تمایل از چنین ازدواجی بهره‌مند شوند.

این سنت نیکو در زمان رسول خدا(ص) و خلیفۀ اول و برهه‌ای از دوران خلیفه دوم در جامعه اسلامی جاری بود، تا زمانی که خلیفه دوم آن‌را ممنوع اعلام کرد. ائمه(ع)، همواره مردم را به این ازدواج تشویق می‌کردند؛ چرا که در جامعه‌ی آن‌روز این سنت الهی به شکل بدعت‌آلودی حرام شده بود و انجام آن از سوی مؤمنان نوعی مقابله با این بدعت بود. بنابر این، استحباب این ازدواج از سوی شیعه به این دلیل بود. این نکته در روایات نیز تذکر داده شده است.

اما در رابطه با این‌که آیا ائمه اطهار(ع) متعه(ازدواج موقت) انجام داده‌اند، و به این سنت عمل کرده بودند، روایاتی وجود دارد که تنها پیامبر اسلام(ص) و امام علی(ع) ازدواج موقت کرده بودند؛ اما در مورد هیچ‌کدام از ائمه معصومین(ع) نقلی وجود ندارد که ازدواج موقت کرده باشند، بدیهی است وقتی ازدواج موقت انجام ندادند، فرزندی هم از متعه ندارند.

پاسخ تفصیلی

دین اسلام که کامل‌ترین دین الهی است، ازدواج موقت را -به جهت مشکلاتی که ممکن است برخی افراد در انجام ازدواج دائم داشته باشند- تشریع و تجویز نموده است که می‌تواند به صورت یک مسکِّن موقت، مورد استفاده قرار گیرد. این یکی از نقاط مثبت و مترقی مکتب اسلام است که در کنار پاسخ‌گویی به غریزۀ جنسی به طور دائم، راه حل موقت و قانون‌مند آن‌را نیز ارائه نموده است. [1] قرآن در مورد این ازدواج می‌فرماید:

«اما زنان دیگر غیر از اینها (که گفته شد)، براى شما حلال است که با اموال خود، آنان را اختیار کنید، در حالى که پاک‌دامن باشید و از زنا، خوددارى نمایید. و زنانى را که متعه [ازدواج موقت‏] می‌کنید، واجب است مهر آنها را بپردازید. و گناهى بر شما نیست در آنچه بعد از تعیین مهر، با یکدیگر توافق کرده‌‏اید. (بعداً می‌توانید با توافق، آن‌را کم یا زیاد کنید.) خداوند، دانا و حکیم است». [2]

این آیه از آیات مدنی است که در سال‌های ابتدایی هجرت در مدینه بر پیامبر اسلام نازل شد. در آن‌روزگار مسلمانان ازدواج موقت داشتند، ولی برخی از آنان مهریۀ را نمی‌پرداختند. پس آیه نازل شد که وقتی از آنان بهره گرفتید، مهریه‌شان را حتماً بپردازید. [3]

اما در رابطه با این‌که آیا ائمه اطهار(ع) خود این سنت را انجام داده بودند یا نه، در منابع شیعه تنها پیرامون دو معصوم(ع) روایاتی نقل شده است؛ مانند دو روایت زیر:

  1. عبدالله بن عطاء مکی از امام باقر(ع) در مورد این آیۀ شریفه: «وَ إِذْ أَسَرَّ النَّبِیُّ إِلى‏ بَعْضِ أَزْواجِهِ حَدِیثاً إِلَى قَوْلِهِ ثَیِّباتٍ وَ أَبْکاراً»، سؤال می‌کند حضرت می‌فرماید: رسول خدا(ص) با زن آزادی ازدواج موقت کرد، بعضی از زنان حضرت از ماجرا با خبر شدند و تهمت فحشا به حضرت زدند، حضرت فرمود: این ازدواج موقت است. این امر را پنهان کنید، ولی بعضی از زنان از این موضوع با خبر شدند.[4]
  2. همچنین در روایتی آمده است امام علی(ع) با زنی از قبیله بنی نهشل در کوفه ازدواج موقت کرد.[5]

ولی در مورد ائمه(ع) دیگر نقلی مشاهده نشده است؛ زیرا در شرایطی که خلفای اهل‌سنت با این مسئله مثل فحشا برخورد می‌کردند، تقیه و حفظ جان و آبروی ایشان اقتضا می‌کرد که از انجام این فعل حلال خودداری کنند؛ اما در عین حال، در موارد متعدد به اصحاب خود سفارش می‌کردند که این سنت پیامبر(ص) را احیا کنند و شایسته نیست که مسلمانی بمیرد و سنتی از سنن رسول خدا(ص) را به جا نیاورده باشد؛ اما در مورد فرزندان متعه؛ باید گفت هر چند انجام متعه با شرایط خود امر مطلوب و مستحب است، لکن بچه‌دار شدن از طریق متعه در روایات مطلوب شمرده نشده، و حتی در برخی موارد مورد نهی واقع شده است؛[6] لذا از هیچ‌یک از معصومین(ع) نقل نشده است که از متعه فرزندی داشته باشند.[7]


[1]. برگرفته از سؤال 347 (سایت: 353)، نمایه: مشکلات فراروی اجرای ازدواج موقت در جامعه.

[2]. نساء، 24.

[3]. ضمیری، محمدرضا، درسنامه فقه مقارن، پاسخ به شبهات فقهی، ص 285، قم، موسسه آموزشی و پژوهشی مذاهب اسلامی، چاپ اول، 1384.

[4]. حر عاملی، وسائل ‏الشیعة، ج 21، ص 10، حدیث 26377.

[5]. همان. «قَالَ وَ رَوَى ابْنُ بَابَوَیْهِ بِإِسْنَادِهِ أَنَّ عَلِیّاً (ع) نَکَحَ امْرَأَةً بِالْکُوفَةِ مِنْ بَنِی نَهْشَلٍ مُتْعَةً».

[6]. خصیبی، حسین بن حمدان، الهدایة الکبری، ص 425، بیروت البلاغ، 1419ق.

 [7]. برای آگاهی بیشتر، ر. ک: سنت عملی پیامبر و امامان در ازدواج موقت، سؤال 3350 (سایت: 3775).

 

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها