جستجوی پیشرفته
بازدید
3952
آخرین بروزرسانی: 1398/10/23
خلاصه پرسش
آیا آیه‌ی اول سوره‌ی معارج با واقعه غدیر مرتبط است؟ و آیا آیه‌ی دوم آن، منکران ولایت حضرت علی(ع) را کافر اعلام می‌کند؟!
پرسش
آیا شأن نزول آیهی اول سوره‌ی معارج مربوط به واقعه غدیر است؟ و آیا آیهی بعد منکران ولایت حضرت علی(ع) را کافر می‌داند؟
پاسخ اجمالی

سوره‌ی معارج با این آیه شروع می‌شود: «سَأَلَ سائِلٌ بِعَذابٍ واقِعٍ»؛[1] تقاضاکننده‌‏اى تقاضاى عذابى کرد که واقع شد.

در شأن نزول این آیه، برخی از مفسران از امام صادق(ع) نقل کرده‌اند: «هنگامى که رسول خدا(ص) در روز غدیر خم، على(ع) را به جانشینی منصوب کرد و فرمود: «هر کس من مولاى او هستم، پس على مولاى او است»، این خبر در شهرها پخش شد. حارث بن نعمان فهری با شنیدن این خبر نزد پیامبر(ص) آمد و گفت: از جانب خدا به ما فرمان دادى که گواهى بر نبودن خدایى جز اللَّه و به این‌که تو فرستاده او هستى بدهیم، و نیز فرمان به جهاد، حج، روزه و زکات دادى و ما آنها را پذیرفتیم. از همه‌ی اینها راضى نشدى تا این جوان را منصوب کردى و گفتى: هر کس من مولاى او هستم پس على مولاى او است؟! آیا این گفته تو است، یا فرمانى از جانب خدا است؟! پیامبر(ص) فرمود: به خدایى که جز او خدایى نیست، سوگند که این فرمان از جانب خدا است. حارث بن نعمان با شنیدن این سخن رسول خدا(ص) برخاست و گفت: خدایا، اگر این کار حق و از جانب تو است، از آسمان بارانى از سنگ بر ما بباران. این‌جا بود که خدا سنگى را روانه سر او کرد و او را کشت».[2]

گفتنی است که این شأن نزول با الفاظ مختلف در دیگر تفاسیر، حتی تفاسیر اهل‌سنت هم نقل شده است.[3]

اما آنچه در رابطه با کفر منکران ولایت امام علی(ع) می‌توان گفت این است که صرف نظر از این گزارش، پیامبر اسلام(ص) در غدیر خم رسماً ولایت حضرتشان را به همگان اعلام کرد و نپذیرفتن این سخن پیامبر(ص)، به تنهایی موجب کفر به معنای کلامی و فقهی آن و خروج مطلق از دین نمی‌شود؛ چرا که هر فردی با گفتن شهادتین وارد اسلام شده و احکام اسلامی بر او بار می‌شود و تنها زمانی فرد را از لحاظ فقهی کافر و غیر مسلمان می‌دانیم که از گواهی به خدا و پیامبرش برگردد، اما از آن‌جا که «کفر» به معنای پوشاندن و نادیده گرفتن حق بوده، از جمله واژهایی است که «مقوله‌ی به تشکیک» بوده و شدت و ضعف پذیر است؛ لذا با توجه به این معنا، کفر حتی، شامل برخی از مسلمانان نیز می‌شود؛ یعنی فرد مسلمان با اعتقاد و ایمان به خدا، معاد، و... در عین حال ممکن است نسبت به برخی از نعمت‌های الهی ناسپاسی کند و یا برخی از واجبات را ترک کند و مصداق یکی از مراتب کفر شود؛ نپذیرفتن و انکار ولایت علی(ع) قطعاً نادیده گرفتن و اطاعت نکردن یکی از فرمان الهی است که از سوی پیامبر(ص) اعلام شده و می‌تواند کفر به یکی از فرمان‌های مهم الهی، یعنی مسئله ولایت باشد که چنین چیزی اگر چه منجر به خروج از اسلام نیست، اما درجاتی از کفر به آن صدق می‌کند.[4]

 


[1]. معارج، 1.

[2]. فرات کوفى، ابوالقاسم فرات بن ابراهیم،تفسیر فرات الکوفی، تحقیق، محمودی، محمد کاظم، ص 503 - 504، تهران، وزارت ارشاد اسلامى، چاپ اول، 1410ق.

[3]. مانند: ابوالفتوح رازی، حسین بن علی، روض الجنان و روح الجنان فی تفسیرالقرآن، تحقیق، یاحقی، محمد جعفر، ناصح، محمد مهدی، ج 19، ص 402، مشهد، بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی، 1408ق؛ قرطبی، محمد بن احمد، الجامع لاحکام القرآن، ج 19، ص 278، قاهره، دار الکتب المصریة، چاپ دوم، 1384ق.

[4]. ر. ک: 2791؛ 2800؛ 82686؛ 27147.

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    758463 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • معنای ذکر «لا حول ولا قوه الا بالله العلی العظیم» چیست و این ذکر چه آثار و برکاتی دارد؟
    738005 حدیث 1396/06/14
    «لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ»؛ یعنی هیچ نیرو و توانى جز از سوى خداوند بلندمرتبه و بزرگ نیست‏. واژه «حول» در لغت به معنای حرکت و جنبش،[1] و «قوّة» به معنای استطاعت و توانایی است.[2] بنابر ...
  • آیا خداوند به نفرینی که از دل شکسته باشد، توجه می کند؟ یا فقط دعاهای مثبت را اجابت می کند؟
    652285 Practical 1390/07/12
    نفرین در آموزه های دینی ما مسئله ای شناخته شده است، چنان که در آیات و روایات آمده است: "بریده باد هر دو دست ابو لهب"؛ "از نفرین مظلوم بترسید که نفرین مظلوم به آسمان می رود". و... . منتها همان گونه که دعا برای استجابت، نیازمند شرایط است، ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    647224 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    641913 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    581964 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...
  • فضیلت و آداب و شرایط نماز جمعه چیست؟ و به چه صورت خوانده می‌شود؟
    577252 نماز جمعه 1389/09/10
    در مورد جایگاه و فضیلتش نماز جمعه همین بس که سوره‌ای از قرآن به نامش می‌باشد.نماز جمعه یک از عباداتی است که به جماعت خوانده می‌شود. این نماز دو خطبه دارد که با حمد و ثنای الهی شروع می‌شود و امام جمعه در این خطبه‌ها باید مردم را به تقوای ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    560281 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
     دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری باز ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    560164 جن 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • می خواهم دعا کنم همسرم در زندگی مطیع من باشد آیا در این زمینه دعایی از اهل بیت (ع) به ما رسیده است؟
    551918 Practical 1389/02/22
    دعاها، لازم نیست حتماً به زبان عربى خوانده شوند؛ هرچند به عربی بهتر است، حتى دعا در نماز به زبان فارسى جایز است.نکته مهم تر این که انسان باید شرایط دیگر تأثیر گذاری دعا ...