جستجوی پیشرفته
بازدید
3053
آخرین بروزرسانی: 1399/12/03
خلاصه پرسش
نظر اسلام در مورد حقوق شهروندان غیر مسلمان چیست؟ آیا غیر مسلمان شهروند حکومت اسلامی از حق حیات و حقوق شهروندی محروم است؟!
پرسش
پاسخ این شبهه را بفرماید از علامه طباطبائى که در واقع از وى به عنوان شخصى معتدل یاد می‌شود، برایتان نمونه‌هائى تهیه کرده‌ام. الف) کسی که "مسلمان" یا "شهروند حکومت اسلامی" نباشد حقّ حیات ندارد:«فمن لا إسلام له ولا ذمة فلا حق له من الحیوة». (تفسیر المیزان، ج 3،ص 262). ب) کسی که مسلمان یا شهروند حکومت اسلامی نباشد باید مورد حملۀ نظامی قرار گیرد.(تفسیر المیزان، ج 2، ص 65-68). این موارد ناظر به احکام فقه سنتی در مورد غیر مسلمانان‌ است که توسط صاحب تفسیر المیزان تکرار شده است که در واقع تفکر ضد بشری اسلام و متولیان این دین را اثبات می‌کند.
پاسخ اجمالی

در حکومت اسلامی، علاوه بر شهروندان مسلمان، شهروندان دیگری به نام اهل ذمه وجود دارند که با پرداخت مالیات، تحت حمایت حاکمیت قرار می‌گیرند. از طرف دیگر، قرآن کریم در آیات 8 و 9 سوره ممتحنه به صورت کلی توصیه کرده تا با تمام افرادی که رفتاری خصومت‌آمیز و جنگ‌طلبانه با مسلمانان ندارند نیز رفتاری دوستانه داشته باشند.

اما آنچه علامه طباطبائی در تفسیر المیزان به نقل آن پرداخته است، تصور یهودیانی است که می‌پندارند، تنها اهل کتاب‌اند که می‌توانند بر اهل کتاب تسلط و یا حق اعتراض داشته باشند، اما غیر اهل کتاب هیچ‌گونه تسلط و حق اعتراضى بر اهل کتاب ندارند، پس آنان می‌‏توانند خودکامه و به دل‌خواه خود هرگونه دخل و تصرفی را در مال و حق دیگران داشته باشند و هر حکمى که دلشان خواست برانند و همین باور باعث شده است تا یهود با غیر یهود معامله‌ی حیوانی داشته باشد.

این عقیده هرچند در کتاب تحریف‌شده‌ای مانند تورات وجود دارد، اما می‌دانیم که تمام آن‌ مستند به وحی نیست، و عقیده‌‏اى است که از دهان احبار خود گرفته و سینه به سینه به دیگران منتقل کرده‌‏اند، و دیگران هم کورکورانه از آن تقلید نموده‌‏اند. آنان چون دین موسی(ع) را خاص یهود می‌دانند، به کسى اجازه نمی‌‏دهند تا به این دین در آید، و در حقیقت این دین را تبدیل به دینی نژادی کرده و نتیجه می‌گیرند که آقایی و سروری، ویژه نژاد یهود است، و همین که کسى نسبتى به اسرائیل داشت همین خود باعث شرافت و سروری است و هر کسى که منسوب به اسرائیل باشد حق دارد که بر دیگران به طور مطلق سلطه و ریاست داشته باشد. بدیهی است که وقتى این روحیه‌ی طغیانگری در تفکر ملتی رخنه کند و مردمى این‌گونه معتقد شوند، چه فسادى در زمین بپا می‌شود و چگونه روح انسانیت و آثار آن که باید در جامعه‌ی بشرى حکم‌فرما شود می‌میرد!

البته اصل این حرف که در هر جامعه، برخی افراد نمی‌توانند از تمام حقوق عمومى موجود بهره‌مند باشند، چیزى است که در جوامع انسانی اجتناب‌ناپذیر است؛ اما آنچه جوامع بشرى قانون‌مند در این زمینه می‌گویند این است که حقوق شهروندی و حق حیات باید از کسى و از گروه‌هایی سلب شود که بنا دارد حقوق حقه‌ی انسان‌ها را نادیده بگیرند و ثبات جوامع بشرى را ویران سازند؛ و اما این‌که معیار در تشخیص حق چیست تا مخالف آن از پیرو آن مشخص گردد؟ اسلام معیار آن‌را دین حق و دین توحیدی می‌داند، حال چه این‌که پیرو حق، مسلمان باشد، و یا اهل ذمه باشد و حکومت اسلام او را در تحت ذمه و تکفل خود گرفته باشد. بنابر این، کسى که در ستیز با دین توحیدی است، در واقع درصدد محروم نمودن جوامع بشری از بالاترین حقوق انسانی و فطری است؛ چنین فردی هیچ حقى از حیات ندارد و این معیاری است که اسلام آن‌را معیار صحیح شناخته که با فطرت هم منطبق است. فطرت هر انسان سلیم الفطره‌‏اى می‌گوید کسانى که دشمن حیات دیگرانند، حق حیات ندارند. و اجمال این حکم اسلامى و فطرى را جوامع انسانى نیز معتبر می‌شمارند.[1]

با این وجود، چنانچه گفته شد، اگر آنان نیز به صورت عملی به نبرد با مسلمانان برنخاسته و رفتاری انسانی با آنان داشته باشند، مسلمانان نیز موظف‌اند که رفتاری نیکو با آنان پیشه کنند.

به عبارت دیگر، مسئله‌ی تحمیل قانون به اقلیت‌‏هایى که زیر بار قانون نمی‌روند، مسئله‌ای است که در میان همه‌ی ملت‌ها و دولت‌‏ها حاکم است و جریان دارد. بدین‌گونه که نخست افراد قانون‌شکن و متخلف از قانون را دعوت به رعایت قانون می‌کنند، آن‌گاه اگر زیر بار نرفتند، به هر وسیله‌اى که ممکن باشد قانون را بر آنان تحمیل می‌کنند، هرچند با استفاده از جنگ باشد؛ لذا همه باید به قانون عمل کنند، حال یا به میل و رغبت خود، و یا به اجبار و اکراه.

این‌که برخی می‌گویند: تنها دین اسلام، دینی خشن بوده و دیگر پیامبران(ع) کارشان فقط دعوت و هدایت بود، و هیچ نشانی از زور و برخورد مسلحانه در زندگی‌شان وجود ندارد، سخن درستی نیست؛ زیرا گروهی از پیامبران دیگر هم در راه خدا قیام کرده، و دست به شمشیر بردند که تورات و قرآن از آنان یاد می‌کند:

«وَ کَأَیِّنْ مِنْ نَبِیٍّ قاتَلَ مَعَهُ رِبِّیُّونَ کَثِیرٌ، فَما وَهَنُوا لِما أَصابَهُمْ فِی سَبِیلِ اللَّهِ، وَ ما ضَعُفُوا وَ مَا اسْتَکانُوا، وَ اللَّهُ یُحِبُّ الصَّابِرِینَ، وَ ما کانَ قَوْلَهُمْ إِلَّا أَنْ قالُوا رَبَّنَا اغْفِرْ لَنا ذُنُوبَنا وَ إِسْرافَنا فِی أَمْرِنا، وَ ثَبِّتْ أَقْدامَنا وَ انْصُرْنا عَلَى الْقَوْمِ الْکافِرِینَ».[2]

«وَ إِذْ قالَ مُوسى‏ لِقَوْمِهِ... یا قَوْمِ ادْخُلُوا الْأَرْضَ الْمُقَدَّسَةَ الَّتِی کَتَبَ اللَّهُ لَکُمْ، وَ لا تَرْتَدُّوا عَلى‏ أَدْبارِکُمْ، فَتَنْقَلِبُوا خاسِرِینَ... قالُوا یا مُوسى‏ إِنَّا لَنْ نَدْخُلَها أَبَداً ما دامُوا فِیها فَاذْهَبْ أَنْتَ وَ رَبُّکَ فَقاتِلا إِنَّا هاهُنا قاعِدُونَ».[3]

که آیه اخیر در ارتباط با نبرد بنی‌اسرائیل با قوم عمالقه است.[4]

طالوت نیز به نبرد با جالوت پرداخت و سلیمان(ع) نیز ملکه سبا را تهدید به نبرد کرد.[5]

بنابر این، این‌گونه نیست که فقط اسلام کسانی را که پای‌بند به قوانین و حقوق شهروندی نباشد، برایشان حقی قائل نشده باشد؛ بلکه این یک قانون جهانی است و تمام کشورها حتی دموکرات‌ترین آنها نیز با افراد و گروه‌های قانون‌گریز و هنجارشکن به شدت برخورد می‌کنند.

 


[1]. ر. ک: طباطبائی، سید محمد حسین‏، المیزان فی تفسیر القرآن، ج 3، ص 262، قم، دفتر انتشارات اسلامی‏، چاپ پنجم‏، 1417ق؛ المیزان فی تفسیر القرآن، ترجمه، موسوی همدانی، سید محمد باقر، ج ‏3، ص 413- 414، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ پنجم، 1374ش.

[2]. آل عمران، 146.

[3]. مائده، 20– 24.

[4]. ر. ک: «قوم عمالقه، خشونت در کتاب مقدس»، 32973.

[5]. ر. ک: المیزان فی تفسیر القرآن، ج ‏2، ص 5- 6.

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    755424 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • معنای ذکر «لا حول ولا قوه الا بالله العلی العظیم» چیست و این ذکر چه آثار و برکاتی دارد؟
    734951 حدیث 1396/06/14
    «لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ»؛ یعنی هیچ نیرو و توانى جز از سوى خداوند بلندمرتبه و بزرگ نیست‏. واژه «حول» در لغت به معنای حرکت و جنبش،[1] و «قوّة» به معنای استطاعت و توانایی است.[2] بنابر ...
  • آیا خداوند به نفرینی که از دل شکسته باشد، توجه می کند؟ یا فقط دعاهای مثبت را اجابت می کند؟
    648314 Practical 1390/07/12
    نفرین در آموزه های دینی ما مسئله ای شناخته شده است، چنان که در آیات و روایات آمده است: "بریده باد هر دو دست ابو لهب"؛ "از نفرین مظلوم بترسید که نفرین مظلوم به آسمان می رود". و... . منتها همان گونه که دعا برای استجابت، نیازمند شرایط است، ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    645459 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    640660 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    579425 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...
  • فضیلت و آداب و شرایط نماز جمعه چیست؟ و به چه صورت خوانده می‌شود؟
    576981 نماز جمعه 1389/09/10
    در مورد جایگاه و فضیلتش نماز جمعه همین بس که سوره‌ای از قرآن به نامش می‌باشد.نماز جمعه یک از عباداتی است که به جماعت خوانده می‌شود. این نماز دو خطبه دارد که با حمد و ثنای الهی شروع می‌شود و امام جمعه در این خطبه‌ها باید مردم را به تقوای ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    559740 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
     دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری باز ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    559560 جن 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • می خواهم دعا کنم همسرم در زندگی مطیع من باشد آیا در این زمینه دعایی از اهل بیت (ع) به ما رسیده است؟
    548885 Practical 1389/02/22
    دعاها، لازم نیست حتماً به زبان عربى خوانده شوند؛ هرچند به عربی بهتر است، حتى دعا در نماز به زبان فارسى جایز است.نکته مهم تر این که انسان باید شرایط دیگر تأثیر گذاری دعا ...