جستجوی پیشرفته
بازدید
16193
آخرین بروزرسانی: 1391/05/03
 
کد سایت fa19326 کد بایگانی 18412 نمایه علت تصریح نام پیامبر در آیه 2 سوره محمد
طبقه بندی موضوعی تفسیر|گوناگون
خلاصه پرسش
چرا در آیه 2 سوره محمد «وَ الَّذِینَ ءَامَنُواْ وَ عَمِلُواْ الصَّالِحَاتِ وَ ءَامَنُواْ بِمَا نُزِّلَ عَلىَ‏ محُمَّدٍ وَ...‏» تصریح به نام پیامبر شده است؟ اما در آیات دیگر تصریح نشده است؟
پرسش
چرا در آیه 2 سوره محمد «وَ الَّذِینَ ءَامَنُواْ وَ عَمِلُواْ الصَّالِحَاتِ وَ ءَامَنُواْ بِمَا نُزِّلَ عَلىَ‏ محُمَّدٍ وَ هُوَ الحْقُّ مِن رَّبهِّمْ کَفَّرَ عَنهمْ سَیِّاتهِمْ وَ أَصْلَحَ بَالهَمْ» به مانند آیات دیگر (بما انزل علی رسوله) گفته نشده، بلکه به اسم پیامبر (ص) تصریح شده است؟
پاسخ اجمالی

علت تصریح به اسم مبارک حضرت محمد (ص) در آیه مورد پرسش، به جهت اهمیتی بوده که این قسمت از آیه دارد و خداوند خواسته با ذکر نام پیامبر (ص) تعظیم و تکریمی به آن حضرت داشته باشد. عده ای از مفسران تعبیر دوم را ذکر خاص بعد از عام می دانند. به این صورت که تعبیر دوم تأکیدی بر آموزه ها و تعلیمات پیامبر اکرم (ص) است؛ به این بیان که ایمان به خداوند به هیچ وجه کامل نخواهد بود، مگر با ایمان به آنچه بر پیامبر اکرم نازل شده است. عده ای معتقدند: ذکر نام پیامبر (ص)، براى آن بوده که اهل کتاب نگویند ما تنها به خدا و پیامبران و کتاب هاى آسمانى خود ایمان آورده‏ایم.

پاسخ تفصیلی

برای فهم علت تصریح به نام پیامبر (ص)، باید ببینیم این قسمت از آیه: «آمَنُوا بِما نُزِّلَ عَلى‏ مُحَمَّدٍ»، در پی چه معنایی بوده و با توجه به آن، علت ذکر نام پیامبر را به دست آوریم.

خداوند در آیه 2 سوره محمد حکمی را بیان می کند که می توان از آن به عنوان یک نعمت یاد کرد. به این ترتیب که خداوند گناهان بعضی از انسان ها را با مغفرت خود محو مى‏کند و دل هایشان را نیز اصلاح مى‏فرماید.[1] اما در این که چه کسانی این نعمت را به دست می آورند، دو تعبیر وجود دارد که در اوائل آیه آمده است: یکی «وَ الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ» و دیگری «آمَنُوا بِما نُزِّلَ عَلى‏ مُحَمَّدٍ». حال در این که هر یک از این دو قسمت آیه چه نسبتی با دیگری دارد و چه معنایی را شامل می شود، میان مفسران بحث هایی وجود دارد.

در اولین نگاه به نظر می رسد که تعبیر اوّل مصادیق عام تری را دارد و مصادیق تعبیر دوم را نیز در بر می گیرد. بنابر این تعبیر دوم تنها تأکیدی بر بعضی از مصادیق ایمان آورندگان است. اما این مطلب مورد اتفاق مفسران نبوده و آنها برداشت هایی را در این زمینه دارند که در فهم بخش دوم مفید است و ما به تعدادی از آنها اشاره می کنیم:

الف. عده ای از مفسران تعبیر دوم را ذکر خاص بعد از عام می دانند. به این صورت که تعبیر دوم تأکیدی بر آموزه ها و تعلیمات پیامبر اکرم (ص) است؛ به بیان دیگر ایمان به خداوند به هیچ وجه کامل نخواهد بود، مگر با ایمان به آنچه بر پیامبر اکرم نازل شده است.[2]

ب. عده ای از مفسران قسمت دوم را قید احترازی می دانند و می گویند قسمت دوم، قسمت اول را محدود می کند و در بیان این است که حکم و نعمتی که در انتهای آیه آمده به این گروه تعلق گرفته است و نمی توان قسم دوم را تنها تأکیدی بر تعبیر اول دانست.[3]

ج. عده ای کاملاً مخالف نظریه دوم بوده و قائل اند قسمت دوم آیه نه تنها خاص نیست، بلکه عام تر از معنای اولی است. آنها می گویند "الذین آمنوا" یعنی ایمان به خدا، رسول و معاد، اما "آمنوا بما نزل علی محمد"؛ یعنی ایمان به تمام چیزهایی که بر رسول اکرم (ص) وارد شده است و این تعمیمی است بر آنچه در ابتدا آمده و مصداق حکمی را که در ادامه آمده بیشتر کرده است.[4]

د. جملۀ اول اشاره به ایمان به خدا است، و جنبه اعتقادى دارد، و جمله دوم اشاره به ایمان به محتواى اسلام و تعلیمات آن حضرت است و جنبه عملى دارد. به تعبیر دیگر، ایمان به خدا به تنهایى کافى نیست، بلکه باید ایمان به "ما انزل علیه"، ایمان به قرآن، ایمان به جهاد، ایمان به نماز و روزه و ایمان به ارزشهاى اخلاقى که بر او نازل شده است، داشت،[5] تا خداوند گناهان شخص را ببخشد و دلش را اصلاح کند. در این صورت هر یک از دو قسمت آیه معنای جداگانه ای را داشته و تخصیص و تعمیمی نسبت به یکدیگر ندارند.

هـ. عده ای نیز این تکرار را به جهت اختلاف در مصادیقی که آیه در باب آنها نازل شده است، دانسته اند. به این معنا که قسمت اوّل در مورد ابوذر، سلمان، عمار و مقداد نازل شده است و قسمت دوم درباره حضرت علی (ع) نازل شده است و این اختلاف مصادیق سبب وجود دو تعبیر در آیه شده است.[6]

بنابر تمام این احتمالات، می توان به اهمیت قسمت دوم آیه پی برد. بنابر این اشاره به اسم حضرت محمد (ص) در این آیه به جهت اهمیتی بوده که این قسمت از آیه دارد و خداوند خواسته با ذکر نام پیامبر (ص) تعظیم و تکریمی به آن حضرت داشته باشد. مفسران نیز این علت را ذکر کرده اند: «علّت اینکه حضرت محمّد (ص) را جداگانه یاد کرده است، و به ایمان او مخصوصا اشاره نموده، تعظیم و تشریف آن حضرت بوده است».  [7] علاوه بر این علت، مفسران احتمال دیگری را نیز در کنار این علت ذکر کرده اند که در خور توجه است: «نام پیامبر را ذکر کرد، براى آن که اهل کتاب نگویند: ما تنها بخدا و پیامبران و کتابهاى آسمانى خود ایمان آورده‏ایم».[8]

 


[1] . « کَفَّرَ عَنهمْ سَیِّاتهِمْ وَ أَصْلَحَ بَالهمْ .»

[2] . مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه‏، ج 21، ص 394، دار الکتب الإسلامیة، تهران، 1374 ش.‏

[3] . طباطبایى، سید محمد حسین، المیزان فى تفسیر القرآن، ج 18، ص 223، جامعه‏ى مدرسین حوزه علمیه قم، قم، 1417 ق.

[4] . فخرالدین رازى، ابوعبدالله محمد بن عمر، مفاتیح الغیب، ج 28، ص 35، دار احیاء التراث العربى، بیروت، 1420 ق.

[5] . تفسیر نمونه، ج 21، ص 394.

[6] . بحرانى، سید هاشم، البرهان فی تفسیر القرآن، ج‏ 5، ص 56، بنیاد بعثت، تهران، 1416 ق.

[7] . طبرسى، فضل بن حسن، مجمع البیان فى تفسیر القرآن، ج 9، ص 147، انتشارات ناصر خسرو، تهران، 1372 ش.

[8] . همان.

 

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    755356 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • معنای ذکر «لا حول ولا قوه الا بالله العلی العظیم» چیست و این ذکر چه آثار و برکاتی دارد؟
    734872 حدیث 1396/06/14
    «لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ»؛ یعنی هیچ نیرو و توانى جز از سوى خداوند بلندمرتبه و بزرگ نیست‏. واژه «حول» در لغت به معنای حرکت و جنبش،[1] و «قوّة» به معنای استطاعت و توانایی است.[2] بنابر ...
  • آیا خداوند به نفرینی که از دل شکسته باشد، توجه می کند؟ یا فقط دعاهای مثبت را اجابت می کند؟
    648165 Practical 1390/07/12
    نفرین در آموزه های دینی ما مسئله ای شناخته شده است، چنان که در آیات و روایات آمده است: "بریده باد هر دو دست ابو لهب"؛ "از نفرین مظلوم بترسید که نفرین مظلوم به آسمان می رود". و... . منتها همان گونه که دعا برای استجابت، نیازمند شرایط است، ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    645408 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    640625 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    579356 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...
  • فضیلت و آداب و شرایط نماز جمعه چیست؟ و به چه صورت خوانده می‌شود؟
    576971 نماز جمعه 1389/09/10
    در مورد جایگاه و فضیلتش نماز جمعه همین بس که سوره‌ای از قرآن به نامش می‌باشد.نماز جمعه یک از عباداتی است که به جماعت خوانده می‌شود. این نماز دو خطبه دارد که با حمد و ثنای الهی شروع می‌شود و امام جمعه در این خطبه‌ها باید مردم را به تقوای ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    559732 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
     دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری باز ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    559543 جن 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • می خواهم دعا کنم همسرم در زندگی مطیع من باشد آیا در این زمینه دعایی از اهل بیت (ع) به ما رسیده است؟
    548755 Practical 1389/02/22
    دعاها، لازم نیست حتماً به زبان عربى خوانده شوند؛ هرچند به عربی بهتر است، حتى دعا در نماز به زبان فارسى جایز است.نکته مهم تر این که انسان باید شرایط دیگر تأثیر گذاری دعا ...