ازدواج یکی از زیبایی‌های آفرینش و از سنن و رسوم قطعی تمام ملل و اقوام بشری است. در اسلام نیز به ازدواج اهمیت فراوانی داده شده است و از جوانب مختلفی به آن نگاه شده است، به طوری که با هیچ چیز قابل عوض شدن نیست. رفتار و عمل امامان و اولیای دین که بالاترین درک از اسلام را دارند این کلام را قویاً تأیید می‌کند.

امام باقر(ع) از قول پیامبر(ص) نقل می‌کند که فرمود: در اسلام هیچ بنایی نزد خداوند محبوب‌تر از ازدواج نیست.[1]

در روایت دیگری امام علی(ع) می‌فرماید: ازدواج کنید که ازدواج سنت رسول خدا(ص) است، هر کسی دوست دارد که پیرو رسول خدا(ص) باشد باید به سنت او عمل کند.[2]

مسئلۀ ازدواج در اسلام آن‌قدر مورد توجه و اهمیت است که انجام آن در بعضی از روایات مساوی با احراز نیمی از دین است. با ازدواج، شخص نیمی از دین خود را تحصیل کرده است؛[3] یعنی شخصیت مؤمن با ازدواج به مرحله‌ای می‌رسد که نیمی از دین خود را حفظ می‌کند. در روایات آمده است که دو رکعت نماز انسانی که ازدواج کرده برتر از هفتاد رکعت نماز شخص مجرد است.[4]

این همه تأکید حکایت از اهمیت فوق العادۀ اسلام به امر ازدواج و تشکیل خانواده دارد، بنایی که هستۀ اولیّۀ تشکیل یک اجتماع سالم و الهی در آن شکل می‌گیرد. اسلام همان‌طور که در اصل ازدواج تاکید فراوانی دارد، در نحوۀ شکل‌گیری و استمرار آن نیز مطالب و معارف مهمی دارد که باید به آن توجه شود.[5]

گفتنی است که اسلام برای تمام مراحل، رهنمودها و الگوهای بسیار خوبی پیش روی ما قرار داده؛ و ویژگی‌های همسر خوب و ازدواج سالم را برای ما بیان کرده است، در ذیل به گوشه‌ای از آن اشاره می‌شود:

1. داشتن ایمان واقعی و پای‌بند بودن به مسائل اخلاق اسلامی؛ زیرا فرد با ایمان به علت داشتن ارتباط قلبی با خدا، فردی قابل اعتماد است. و از سوی دیگر، جوانی که پای‌بند به چنین مسائل اصولی نباشد، معلوم نیست بعدها بتواند به تعهدات خود پای‌بند باشد.

امام رضا(ع) می‌فرماید: اگر مردی از شما خواستگاری کرد که از دین و اخلاق او راضی بودید به ازدواج با او رضایت دهید. و مبادا فقر او ترا از این رضایت باز دارد.[6]

2. داشتن اخلاق خوب در زندگی که باعث نشاط و جوانی طرفین و سایر افراد خانواده می‌شود. در روایات آمده است همسر بد اخلاق انسان را به پیری زودرس مبتلا می‌کند.
3. صداقت و راست‌گویی: اگر جوانی در ابتدای مراسم خواستگاری و ازدواج حرف‌هایی بزنند و تعهداتی بدهد که تقیدی در عمل به آنها نداشته باشد، زندگی آنان خالی از اعتماد خواهد بود.
4. اصالت خانوادگی چنان که پیامبر(ص) فرمود: از سبزه مزبله بپرهیزید؛ یعنی زن زیبا در خانوادۀ بد.

قرآن کریم فرمود، ما زن و مرد را برای یکدیگر آفریدیم و زن را مایه تسکین مرد دانسته و تذکر می دهد که زن برای مرد خیر است.

5. پرهیز از مهریه سنگین. پیامبر اکرم(ص) می‌فرماید: بهترین زنان امت من، زنی است که زیبایش بیشتر و مهرش کمتر باشد.[7]
6. کفو و هم‌شأن بودن دختر و پسر از نظر فرهنگی، مالی، خانوادگی، علمی، مذهبی و...؛ زیرا اختلاف شأن دختر و پسر به خصوص از جهت فرهنگی بسیار مشکل‌ساز است. انسان تا می‌تواند باید با هم‌شأن خود ازدواج کند، مؤمن است که فقط هم‌شأن مؤمن است. پیامبر اکرم(ص) فرمود:

«وقتی شخصی که هم‌شأن دختر شما بود به خواستگاری دخترتان آمد به او دختر بدهید...».[8]

همان‌طور که از حرف‌های شما نیز معلوم می‌شود، بعد از سال‌ها تربیت در چنین خانواده‌ای، اگرچه احتمال تغییر غیر ممکن نیست، ولی باید قبول داشت که بسیار سخت است و انسان نمی‌تواند با در نظر گرفتن این احتمال ضعیف، به ازدواج پاره تن خود با چنین افرادی تن در دهد. و با توجه به وضعیت کنونی پسر موفق بودن چنین ازدواجی بسیار بعید به نظر می‌رسد.

باید طوری با دختر صحبت شود که این موارد را جدی بگیرد و بداند ازدواج با یک جوانان متدین و دارای اخلاق اسلامی و مقید به ارزش‌ها، بسیار بهتر و در سعادت او نقش مهمی دارد.

بی‌توجهی به نماز و حجاب و خوردن شراب اموری هستند که پسر را از هم‌شأن بودن یک دختر مؤمن خارج می‌کند. پیامبر اکرم(ص) در این باره می‌فرماید: شراب‌خوار اگر تقاضای ازدواج کرد قبول نکنید».[9]

حال با توجه به این مطالب می‌توان بیشتر در این مورد مشاوره کرد و بهترین راه را انتخاب نمود.

[1]. حر عاملی، وسائل الشیعة، ج 20، ص 13، قم، آل البیت(ع).

[2]. همان، ص 15.

[3]. همان، ص 17. پیامبر اکرم(ص) می‌فرماید: «هر کس ازدواج کند نیمی از دین خود را تحصیل کرده است».

[4]. همان، ج 20، ص 20. «وَ فِی الْخِصَالِ قَالَ قَالَ ع رَکْعَتَانِ یُصَلِّیهِمَا الْمُتَزَوِّجُ أَفْضَلُ مِنْ سَبْعِینَ رَکْعَةً یُصَلِّیهَا غَیْرُ مُتَزَوِّجٍ».

[5]. سؤال 2478 (سایت: 2619)، نمایه: ترک ازدواج.

[6]. ری شهری، محمد، میزان الحکمة، ج 4، ص 280، قم، دار الحدیث.

[7]. سؤال 1300 (سایت: 1283)، نمایه: فلسفه ازدواج در اسلام.

[8]. نهج الفصاحة، ص37، حدیث 193.

[9]. وسائل الشیعة، ج 20، ص 79.