جستجوی پیشرفته
بازدید
11894
آخرین بروزرسانی: 1399/08/14
خلاصه پرسش
آیا آیه و یا حدیثی دربارۀ ستایش و تمجید از مجتهد غیر معصوم وجود دارد؟
پرسش
آیا می‌توانید آیه و یا حدیثی دربارۀ ستایش از مجتهد غیر معصوم نقل کنید؟
پاسخ اجمالی

در مورد جایگاه تفقه و فقاهت در دین، قرآن می‌فرماید: "و شایسته نیست مؤمنان همگی ]برای جهاد [کوچ­ کنند. پس چرا از هر فرقه از آنان دسته‌ای کوچ نمی‌کنند تا ­]دسته‌ای بمانند و[ ­در دین آگاهی پیدا کنند و قوم خود را وقتی به سوی آنان باز گشتند، بیم دهنده باشند که آنان ]از کیفر الاهی[ بترسند".[1]

قرآن، در این آیه گروهی از مؤمنان را به تفقه در دین تشویق می‌فرماید، تا پس از کسب علوم و معارف دین آنها را برای قوم خود بیان کرده و بیم دهندۀ آنان از کیفر الاهی باشند. در ضمن مردم هم به پذیرش سخنان این گروه دعوت شده‌اند. آیا می‌توان در مورد فقیه و مجتهد ستایشی بهتر از این یافت؟

با این وصف، در روایات زیادی از ائمه(ع) ستایش از فقها مطرح گردیده که ما فقط به ذکر چند روایت می‌پردازیم:

  1. شیخ صدوق از امام علی(ع) نقل می‌کند که رسول خدا(ص) فرمود:

"اللهم ارحم خلفائى"؛ خدایا! جانشینان مرا مورد رحمت خویش قرار ده. از آن‌حضرت‏(ص)سؤال شد: جانشینان شما چه کسانى هستند؟ فرمود: "الّذین یأتون من بعدى یروون حدیثى و سنّتى"؛ آنان‌که بعد از من می‌آیند و حدیث و سنّت مرا نقل می‌کنند.[2]

بدیهی است که مراد از "کسانى که بعد از حضرت‏(ص) می‌آیند و حدیث و سنّت او را نقل می‌کنند"  فقیهان‌اند، نه راویان و محدّثان؛ زیرا نبى اکرم‏(ص) از سه شأن عمده[3] برخوردار بودند و تنها فقها این توان را دارند که در تمامی شئون، جانشین آن‌حضرت(ص) باشند.[4]

  1. در تفسیر امام حسن عسکری(ع) آمده است که امام رضا(ع) فرمود: "در روز قیامت به عابد گفته می‌شود تو فرد خوبی بودی؛ زیرا همت تو هدایت خودت بود و مردم هم مخارج تو را می‌دادند، پس داخل بهشت شو! اما فقیه(مجتهد) کسی است که خیر خود را به مردم می‌رساند، آنان را از دست دشمنان‌شان نجات می‌دهد. نعمت‌های بهشت را در اختیار آنان می‌گذارد. و رضایت خداوند را برای آنان تحصیل می‌کند. (در روز قیامت) به فقیه گفته می‌شود: ای کسی که کفیل یتیمان آل محمد(ص)، هدایت کنندۀ ضعیفان، محبان و دوست‌داران آل محمد(ص) هستی، بایستی تا برای کسانی که مسائل دینی خود را از تو فرا گرفته‌اند، شفاعت کنی. پس او توقف می‌کند و داخل بهشت می‌شود، در حالی‌که گروه گروه با او داخل می‌شوند. اینها کسانی هستند که از علم او(فقیه) استفاده کرده‌اند و از علم کسی که از علم فقیه استفاده کرده، استفاده کرده‌اند و از علم کسانی که تا روز قیامت از علم او استفاده می‌کنند،­ استفاده کرده‌­اند. پس نگاه کنید و ببینید که بین مقام این دو(عابد و فقیه) چه مقدار تفاوت است".[5]

از این روایت و روایت‌های مشابه آن، عظمت مقام فقیه(مجتهد) و کار او (تعلیم مسائل دینی به مردم) و عظمت پاداش اخروی او (بهشت و شفاعت برای دیگران) فهمیده می‌شود.


[1]. «ما کانَ الْمُؤْمِنُونَ لِیَنْفِرُوا کَافَّةً فَلَوْ لا نَفَرَ مِنْ کُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طائِفَةٌ لِیَتَفَقَّهُوا فِی الدِّینِ وَ لِیُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذا رَجَعُوا إِلَیْهِمْ لَعَلَّهُمْ یَحْذَرُون‏"». توبه، 122. البته برخی در بارۀ آیۀ 7 سورۀ انبیا: "فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّکْرِ إِنْ کُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ‏"؛ (اگر نمی‌دانید از آگاهان بپرسید)، گفته‌اند، اگرچه مصداق بارز این آیه طبق روایات، امامان(ع) هستند، اما شامل فقها هم می‌شود، چون شأن نزول و مورد، کلیت آیه را تخصیص نمی‌زند و شامل هر اهل خبره‌ای می‌شود. 

[2]. ر. ک: شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، محقق، مصحح، غفاری، علی اکبر، ج 4، ص 420، ح 5919، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ دوم، 1413ق؛ شیخ صدوق، امالی، ص 180 – 181، مچلس 34، ح 4، بیروت، اعلمی، چاپ پنجم، 1400ق.

[3]. رسالت (تبلیغ آیات ‏الاهى و رساندن احکام شرعى و راهنمایى مردم)، قضاوت (داورى در موارد اختلاف و رفع خصومت)، ولایت (زمام‌دارى جامعۀ اسلامى و تدبیر آن).

[4]. برای اطلاع بیشتر، ر. ک: امام خمینی، کتاب البیع، ج 2، ص 629؛ هادوى تهرانى، مهدى، ولایت و دیانت، جستارهایى در اندیشۀ سیاسى  اسلام، ص 95- 102، قم، مؤسسه فرهنگی خانه خرد، چاپ سوم، 1381ش.

[5]. مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج 2، ص 5- 6، باب 8، ح 10، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، چاپ دوم، 1403ق.

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    749646 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • معنای ذکر «لا حول ولا قوه الا بالله العلی العظیم» چیست و این ذکر چه آثار و برکاتی دارد؟
    727322 حدیث 1396/06/14
    «لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ»؛ یعنی هیچ نیرو و توانى جز از سوى خداوند بلندمرتبه و بزرگ نیست‏. واژه «حول» در لغت به معنای حرکت و جنبش،[1] و «قوّة» به معنای استطاعت و توانایی است.[2] بنابر ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    640631 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • آیا خداوند به نفرینی که از دل شکسته باشد، توجه می کند؟ یا فقط دعاهای مثبت را اجابت می کند؟
    638800 Practical 1390/07/12
    نفرین در آموزه های دینی ما مسئله ای شناخته شده است، چنان که در آیات و روایات آمده است: "بریده باد هر دو دست ابو لهب"؛ "از نفرین مظلوم بترسید که نفرین مظلوم به آسمان می رود". و... . منتها همان گونه که دعا برای استجابت، نیازمند شرایط است، ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    636777 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • فضیلت و آداب و شرایط نماز جمعه چیست؟ و به چه صورت خوانده می‌شود؟
    576059 نماز جمعه 1389/09/10
    در مورد جایگاه و فضیلتش نماز جمعه همین بس که سوره‌ای از قرآن به نامش می‌باشد.نماز جمعه یک از عباداتی است که به جماعت خوانده می‌شود. این نماز دو خطبه دارد که با حمد و ثنای الهی شروع می‌شود و امام جمعه در این خطبه‌ها باید مردم را به تقوای ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    572756 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    557687 جن 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    557328 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
     دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری باز ...
  • می خواهم دعا کنم همسرم در زندگی مطیع من باشد آیا در این زمینه دعایی از اهل بیت (ع) به ما رسیده است؟
    541097 Practical 1389/02/22
    دعاها، لازم نیست حتماً به زبان عربى خوانده شوند؛ هرچند به عربی بهتر است، حتى دعا در نماز به زبان فارسى جایز است.نکته مهم تر این که انسان باید شرایط دیگر تأثیر گذاری دعا ...