جستجوی پیشرفته
بازدید
84069
آخرین بروزرسانی: 1399/07/21
خلاصه پرسش
چگونه می‌توان رذیله اخلاقی حسادت را درمان کرد؟
پرسش
چگونه باید با حسادت مقابله و مبارزه کرد؟
پاسخ اجمالی

حسد روحیۀ خواری و خودکم‌بینی است که به دنبال آن فرد آرزو می‌کند نعمتی را که فرد دیگر دارد، نداشته باشد.

برای درمان این روحیه راه‌کارها زیر پیشنهاد می‌شود:

  1. تفکر در مورد ضررهایی که حسد بر روح و روان، دین و آخرت دارد.
  2. تقویت ایمان نسبت به ذات حق تعالی،
  3. انجام دادن رفتاری خلاف مقتضای حسادت،
  4. دعا و راز و نیاز با ذات حق تعالی، که بهترین و موثرترین شیوه برای از بین بردن بیماری‌ها روحی و روانی است.
پاسخ تفصیلی

برای بررسی ریشه‌های حسد و شیوه‌های درمان آن، دانستن مطالب زیر لازم است:

تعریف حسد، فرق حسد با غبطه و غیرت، ریشه‌های پیدایش حسد، و شیوه‌های از بین بردن آن.

  1. تعریف حسد: حسد روحیه خواری و خودکم‌بینی است که فرد حسود در خود می‌بینید و به دنبال آن آرزو می‌کند که نعمت واقعی یا خیالی را که فرد دیگر دارد، نداشته باشد، حال چه آن نعمت واقعی یا خیالی را خود داشته باشد و یا نداشته باشد، یا به او برسد یا نرسد.[1]
  2. فرق حسد با غبطه: غبطه روحیه‌ای است که در پی آن فرد می‌خواهد نعمت و کمالی را که دیگری دارد، مثل آن‌را داشته باشد، بدون آن‌که آرزوی نابودی آن‌را در دیگری بنماید.[2]
  3. فرق حسد با غیرت: غیرت روحیه‌ای است که به دنبال آن، فرد خواهان نداشتن زشتی و بدی از فرد دیگری است.[3]
  4. ریشه‌های پیدایش حسد:[4]

پیدایش حسد، عوامل گوناگونی دارد که هر یک به تنهایی هم می‌توانند باعث پیدایش حسد شوند؛ لذا بسته به کمی یا زیادی این عوامل، حسدزدایی از سختی و آسانی برخوردار است. اینک برخی از آن عوامل را تذکر می‌دهیم:

الف) خباثت و زشتی باطنی: روحیه عده‌ای این‌گونه شکل گرفته است که نمی‌توانند دارایی مادی و معنوی را در دیگری ببینند.

ب) احساس تهی و خواری کردن:[5] یعنی چون در خود احساس خواری و کوچکی می‌کند، نمی‌تواند کمال یا خوبی‌ای را در دیگری ببیند.

ج) روحیه‌ی خود خواهی و خودستایی: چون می‌خواهد فقط خودش مورد ستایش باشد و مشهور گردد، نابودی عوامل آنها را در دیگری خواهان است.

د) روحیه‌ی دشمنی: چون نسبت به فرد مورد حسادت، دشمنی دارد، نمی‌خواهد دارایی‌ها و زیبایی‌های او را ببیند.

  1. شیوه‌های درمان حسادت:[6]

الف) فکر کردن در ضررهایی که حسد بر روح و روان دارد: چون حسود همواره در غم و غصه خواهد بود؛ زیرا نعمت‌های الاهی نسبت به دیگران هم همیشگی است و هم بی‌شمار و او در این آتش نگرانی و افسردگی می‌سوزد.

ب) فکر کردن در مورد ضررهایی که معصومین(ع) برای دین و آخرت حسود بیان کردند که برخی از آنها عبارت است از: حسد آفت دین، از بین برندۀ ایمان، باعث خروج از ولایت و دوستی ذات حق تعالی، دشمنی با کارهای خداوند، موجب عدم قبولی طاعت و توبه و شفاعت، از بین برنده خوبی‌ها و منشأ بسیاری از گناهان.[7]

ج) تقویت ایمان نسبت به ذات حق تعالی و صفات و افعال او، و این‌که او هر دارایی، خوبی و زیبایی روحی و دنیوی و اخروی که به هر فردی داده است، برای رحمت، عدالت، حکمت و امتحان است و بداند که اگر فردی از آنها بی‌بهره است، بر اساس حکمت‌های الاهی؛ مانند امتحان و یا بالابردن درجات روحی و اخروی و... است.

د) به دست آوردن روحیاتی که در ضدیت با منشأ حسد هستند؛ یعنی به جای زشتی باطنی، پاکی و گستردگی درونی داشته باشد. به جای احساس تهی و کوچکی از دارایی دیگران، عزت و کرامت نفس داشته باشد. به جای خود خواهی و خودستایی، خدا خواهی، خداشناسی و فروتنی و به جای دشمنی، دوستی با دیگران را پیشه‌ی خود سازد.

هـ) رفتاری خلاف مقتضای حسادت انجام دهد: به جای نگرانی خوش‌حالی، به جای ترش‌رویی، خوش‌رویی و به جای بدگویی، تعریف نماید، به گونه‌ای این نوع رفتارها ادامه یابد که مایۀ دوستی و مهربانی شود.

و) راز و نیاز داشتن با ذات حق تعالی، که هم بی‌نیاز است و هم بی‌نیاز کننده، راز و نیاز، بهترین و موثرترین شیوه برای از بین بردن بیماری‌ها روحی و روانی؛ مثل حسادت است. امام سجاد(ع) در راز و نیازش با ذات حق تعالی، عرضه می‌دارد: "خداوندا به تو پناه می‌برم از طوفانی شدن حرص و شعله‌ور گردیدن خشم و غالب شدن حسادت".[8] و [9]


[1] امام خمینی، شرح چهل حدیث، ص 105، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ چهل و چهارم، 1386ش؛ النراقی، محمد مهدی، جامع السعادات، ج 2، ص 6، قم، اسماعیلیان، چاپ هفتم، 1428ق، 1386ش.

[2]. جامع السعادات، ص 10؛ در خصوص ارزش غبطه رجوع شود به کتب اخلاقی و تفاسیر قرآن ذیل آیات: مطففین، 26، حدید، 21‌ و مائده، 48.

[3]. نراقی، ملا احمد، معراج السعادة، محقق، مصحح، محمد نقدى‏، ص 455، قم، هجرت، چاپ ششم، 1378ش.

[4]. نک: کیمیای سعادت و معراج السعادة، بحث حسادت.

[5]. امام خمینی حسد را همین روحیه، و ذل نفس،‌ می‌دانند. نک: شرح چهل حدیث، ص 107.

[6]. همه‌ی این شیوه‌ها و شیوه‌های دیگری تحت همین عناوین و یا عناوین دیگر، در همین کتاب‌های اخلاقی ذکر شده و ذکر نشده،‌ بیان شده‌اند.

[7]. برای اطلاع بیشتر، نک: کافی، ج 2، ص 307؛ وسائل الشیعه، ج 15، ص 366؛ مستدرک الوسائل، ج 12، ص 20؛ کیمیای سعادت و معراج السعادة، بحث حسادت.

[8]. "اللهم انی اعوذ بک من هیجان الحرص و سورة الغضب و غلبة الحسد". صحیفه سجادیه، ص56، کان من دعائه (ع) فی الاستعاذة من المکاره و سیئی الاخلاق و مذام الافعال".

[9]. «حسد»، 5312؛ «راه مقابله با حسادت»، 1610؛ «فرق غبطه، حسد و حسرت»، 69975؛ «حسادت در علم آموزی»، 111821.

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

  • اجرای قصاص در افغانستان چگونه انجام می شود؟
    15803 Laws and Jurisprudence 1387/04/09
    افغانستان کشوری اسلامی است، قصاص به عنوان یکی از مجازات های اسلامی مورد توجه بوده و با شرایط و معیارهای موجود در فقه حنفی اجرا می شود.براساس قوانین این کشور، تمام احکام قطعی دادگاها لازم الاجرا است؛ مگر احکام مربوط به ...
  • ارتباط میان روح و بدن چگونه است؟
    71134 Islamic Philosophy 1387/11/05
    در مورد رابطه روح و بدن باید گفت بدن مرتبه ای از مراتب نفس و روح است و به همین دلیل در حقیقت، بدن در نفس و روح است نه این که روح در بدن موجود باشد؛ زیرا براساس حکمت متعالیه نفس به دلیل جامعیت و قوت وجودی دارای مراتبی ...
  • حقیقت گناه چیست؟ و چه اثرى بر روح و روان انسان دارد؟
    58760 گناه 1386/03/23
    پرسش مطرح شده در چهار بخش قابل بررسی است:حقیقت گناه: گناه که در عربى به آن «اثم» و «عصیان» گفته مى‏شود، به معناى سرپیچى از امر مولا و خطا و لغزش است. انسان گناه کار به جاى اطاعت از عقل، از شهوت و غضب پیروی مى‏کند، ...
  • پیشینه نگارش مقتل‌نویسی شهدای کربلا از چه زمانی آغاز شد؟
    8103 تاریخ 1392/11/20
    تک‌نگاری حادثه‌ها، یک گونه از نوشته‌های تاریخی است که مسلمانان در قرون نخستین برای ثبت وقایع مهم از آن بهره جسته‌اند. چنین نوشته‌هایی اغلب پیرامون روزهای پُر حادثه‌ای است که سرنوشت تاریخی مسلمانان را دچار تحوّل می‌کند.[1] یکی از تلاش‌های جدّی مورّخان در تدوین ...
  • آیا رفتاری که قبعثری در مقابل تهدید حجاج بن یوسف انجام داد، می‌تواند الگویی باشد که سخن دیگران را حمل بر صحّت کنیم؟
    4541 تاريخ بزرگان 1397/08/01
    ابتدا باید گفت؛ «حمل به صحّت» و «بازی با کلمات برای نجات خود» دو موضوع جدا از هم می‌باشند و آنچه در داستان قبعثری آمده از نوع دوم است. با ذکر این نکته به گزارش این داستان می‌پردازیم. حجّاج بن یوسف ثقفی[1] قبعثری و ...
  • ازدواج شغار، از دیدگاه اسلام چه حکمی دارد؟
    15099 ازدواج 1392/04/13
    در عصر جاهلیت به واسطۀ این که حرمتى براى زن قائل نبودند مهریه را که حق مسلّم زن بود اولیاى او مى‌گرفتند و حتى در پاره‌اى از موارد مهریۀ یک زن را ازدواج زن دیگرى قرار مى‌دادند - مثلاً برادرى خواهر خود را به ازدواج شخصى در ...
  • از چه راه‌هایی چشم‌زخم دفع می‌شود؟
    151954 تفسیر 1386/08/13
    چشم‌زخم از تأثیرات نفسانی است که دلیلی بر نفی آن وجود ندارد، بلکه حوادث بسیاری دیده شده است که با چشم‌زدن منطبق است.شیخ عباس قمی(ره) در تعویذات چشم‌زخم، خواندن آیه‌ی 51 سوره‌ی مبارکه‌ی قلم را سفارش کرده است. این آیه با توجه به شأن نزول آن ...
  • تفسیر «منهج الصادقین» ملا فتح الله کاشانی دارای چه امتیازاتی هست؟
    16320 علوم قرآنی 1392/05/14
    تفسیر «منهج الصادقین فی تفسیر القرآن المبین و إلزام المخالفین‏»[1] نوشته ملا فتح اللّه کاشانى از علمای شیعه بوده که در قرن دهم (متوفی 988 یا 997 یا هـ.ق) می‌زیست.[2] این تفسیر، از تفاسیر ارزشمند شیعى است که به ...
  • بهترین راه شناخت و پی‌بردن به اوصاف خدای کریم کدام است؟
    24395 صفات الهی 1391/09/22
    اوصاف خداوند را از سه راه می‌توان شناخت: 1. عقل: راه اول راه عقلی است؛ چنان‌که در کتاب‌های کلامی و فلسفی از این‌راه استفاده می‌کنند. برای اطلاع بیشتر رجوع شود به کتاب‌هایی؛ مانند شرح تجرید الاعتقاد خواجه نصیر طوسی، بدایة الحکمه و نهایة الحکمه علامه ...
  • آیا اسلام زندگی در شهرهای بزرگ را بهتر از سکونت در روستاها و شهرهای کوچک می‌داند؟!
    28405 حدیث 1393/09/08
    در متون حدیثی، روایاتی از پیامبر اسلام(ص) و امام علی(ع) وجود دارد که در آنها توصیه شده است در شهرها، بویژه شهرهای بزرگ زندگی کنید و از روستاها گریزان باشید؛ مانند: 1. «أَوْصَى النَّبِیُّ (ص) لِعَلِیٍّ (ع) یَا عَلِیُّ لَا تَسْکُنِ الرُّسْتَاقَ فَإِنَّ شُیُوخَهُمْ جَهَلَةٌ وَ شَبَابَهُمْ عَرَمَةٌ ...

پربازدیدترین ها