در مورد محل زندگی امام مهدی(عج) سه نوع روایت وجود دارد که ابتدأ به نظر می‌رسد، هر یک از اینها با دیگرى مخالفت دارد؛ اما با کمى دقت درمی‌یابیم که بین آنها هیچ‌گونه تضاد و ناسازگارى وجود ندارد.

1. برخى از روایات محل خاصى براى سکونت آن‌حضرت مشخص نمی‌کنند و جایگاه آن‌حضرت را در بیابان‌‏ها و کوه‌‏ها معرفى می‌کنند. مانند روایت ابن مهزیار که شیخ طوسى آن‌را در کتاب الغیبة آورده است.[1]
2. دسته‌‏اى از روایات که منطقه‏‌ی خاصى را براى زندگى امام اعلام می‌کنند. به عنوان نمونه:

الف) مدینه و پیرامون آن و یا "کوه رضوى" که در اطراف مدینه است.[2] علامۀ شوشترى در این‌باره می‌گوید: در نصوص معتبره رسیده که جایگاه آن‌حضرت در غیبت صغرا و کبرا، کوه رضوى است. این‌که کیسانیه مى‏پندارند که مقّر محمد بن حنفیه در کوه رضوى است، دلیل نمی‌‏شود که این کوه جایگاه حضرت مهدى(عج) نباشد؛ زیرا کیسانیه اخبارى که از پیامبر(ص) شنیده بودند و به تواتر ثابت شده بود که مهدى(عج) غیبتى دارد و...، آن‌را بر محمد بن حنفیه تطبیق کردند و اصولاً هر انحراف و شبهه‏‌اى، منشأش یک مطلب حقى است که مورد سوء استفاده قرار می‌‏گیرد.[3]

ب) مکه و اطراف آن. از برخى روایات، استفاده می‌‏شود که آن‌حضرت در مکانى به نام "ذى طوى" در اطراف مکه زندگى می‌‏کند و از همان‌جا نیز همراه یارانش قیام خواهد کرد.[4]

3. اخبارى که از جایگاه خاصى نام نمی‌‏برند. فقط اعلام می‌کنند که آن‌حضرت با مردم حشر و نشر دارد و به گونه‏‌ی ناشناس زندگى می‌‏کند.[5]

گفتنی است با کمى دقت در این سه نوع روایات درمی‌‏یابیم که بین آنها هیچ‌گونه تضاد و ناسازگارى وجود ندارد؛ زیرا اصل اوّلى بر این است که زندگى آن‌حضرت به شیوه‏‌ی عادى و معمولى باشد. به گونه‌‏اى که موجب حساسیت نشود و این نوع زندگى براى خود آن‌حضرت هم آسان‌‏تر است. البته این منافات ندارد که حضرت در بیشتر وقت‌‏ها در مدینه یا مکه باشد و گاهى به جهت ضرورت از مردم دورى گزیند و در کوه‌‏ها و بیابان‌‏ها بسر برد.[6]

[1]. ر. ک: شیخ طوسی، کتاب الغیبة، محقق، مصحح، تهرانی، عباد الله، ناصح، علی احمد، ص 266، قم، دار المعارف الإسلامیة، چاپ اول، 1411ق.

[2]. همان، ص 54؛ مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج 52، ص 153، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، چاپ دوم، 1403ق.

[3]. مجموعه مقالات و گفتارها پیرامون حضرت مهدى (عج)، ص 64؛ «ذی طوی محل ظهور امام زمان(ع)»، 116684.

[4]. ر. ک: ابن أبی زینب(نعمانی)، محمد بن ابراهیم، الغیبة، محقق، مصحح، غفاری، علی اکبر، ص 182، 315، تهران، نشر صدوق، چاپ اول، 1397ق.

[5]. همان، ص 164. از این روایت استفاده مى‏شود که غیبت آن‌حضرت غیبت عنوانى است.

[6]. ر. ک: جمعی از نویسندگان مجله حوزه، چشم به راه مهدى، ص 351 – 347، قم بوستان کتاب.