جستجوی پیشرفته
بازدید
50552
آخرین بروزرسانی: 1401/11/03
خلاصه پرسش
لعان و ملاعنه چیست؟ و آیا در لعان باید عده نگه‌داشت؟ مراد از ابن الملاعنه کیست؟
پرسش
لعان چیست؟ و آیا در لعان باید عده نگه‌داشت؟
پاسخ اجمالی

«لعان» به معنای دور کردن از خود و راندن است، و این در مواردی است که مرد همسر خود را متهم به زنا یا نفی ولد کند، و زن ادعا دارد فرزند از آنِ شوهرش می‌باشد. وقتی لعان تحقق یافت، قاضی، بین آن دو جدایی می‌اندازد به گونه‌ای که برای همیشه بر یگدیگر حرام می‌شوند. بعد از این جدایی زن باید برای ازدواج مجدد، عده نگه‌دارد. در شرایط مختلف، زن باید عده‌های متفاوتی داشته باشد و در جایی مانند لعان که نکاح با فسخ(نه طلاق) از بین می‌رود، گفته‌اند که عدۀ چنین زنانی همانند زنان مطلقه است؛ یعنی به اندازۀ سه طُهر(پاکی از خون حیض) باید عده نگه‌دارند.

به فرزندی که زن، او را از آنِ شوهرش دانسته ولی شوهر مدعی است که او متعلق به من نیست «ابن الملاعنه» گفته می‌شود.

پاسخ تفصیلی

«لعان» در لغت، به معنای دور کردن و راندن است، و در اصطلاح شرعی؛ به نوعی مباهله[1] بین زن و شوهر گفته می‌شود.[2] و این در مواردی است که مرد همسرش را متهم به زنا کند و ادعا کند که این عمل حرام او را دیده، ولی شاهدی ندارد، یا این‌که مرد ادعا کند فرزندی را که زن به او نسبت می‌دهد، از آن او نیست.
خداوند در این باره می‌فرماید: «و کسانى که به همسران خود نسبت زنا مى‏دهند، و جز خودشان گواهانى [دیگر] ندارند، هر یک از آنان [باید] چهار بار به خدا سوگند یاد کند که او (خودش) قطعاً از راستگویان است».[3]
 برای لعان شرایطی ذکر شده است که از جمله آنها این است که یک: مرد باید همسرش را متهم به زنا کند، ادعای مشاهدۀ این عمل و عدم وجود دلیل را داشته باشد. دو: زن همسر دائمی مرد باشد که با او همبستری داشته است و مشهور به زنا نباشد.[4] با توجه به این شرایط، اگر مردی به همسرش نسبت زنا دهد، او را به اصطلاح «قذف» کرده، یعنی به او تهمت زنا زده است.
از حکمت‌های تشریع لعان این است که زن بتواند این نسبت را با لعان از خود دور کند؛ لذا در زن مشهور به زنا گفته‌اند، لعان تحقق نمی‌یابد؛ زیرا او حرمت و آبرویی برای خودش باقی نگذاشته است.
کیفیت لعان این‌گونه است که مرد چهار بار خدا را شاهد می‌گیرد که در نسبت دادن زنا و در نفى ولد، راست‌گو است و بعد از چهار مرتبه شهادت، این لعن را بگوید: لعنت خدا بر من اگر دروغگو باشم.
در مقابل، زن بعد از فراغ مرد از شهادات و لعن بر دروغ‌گو، چهار مرتبه می‌گوید: که مرد در این نسبتی که به او می‌دهد دروغ‌گو است و بعد از آن این لعن را می گوید: لعنت خدا بر من اگر مرد راستگو باشد.[5] 
وقتی لعان در مقابل فقیه جامع شرائط حکم[6] (حاکم شرع) تحقق یافت، حاکم بین آن دو جدایی می‌اندازد به گونه‌ای که برای همیشه بر یگدیگر حرام می‌شوند. بعد از این جدایی زن باید برای ازدواج مجدد، عده نگه‌دارد. قابل ذکر است که در جدایی بین زوجین با لعان، صیغه طلاق لازم نیست، بلکه خود لعان موجب فسخ است. همان‌طور که اگر یکی از زن و شوهر مرتد شود، برای جدایی احتیاجی به طلاق نیست و ازدواج آنان فسخ می‌شود.
اما همان‌طور که می‌دانید در شرایط مختلف، زن باید عده‌های متفاوتی داشته باشد، مثلا عدۀ زن حامله با عدۀ زنی که شوهرش فوت کرده و این دو با عدۀ زنی که طلاق گرفته است، متفاوت است. اما در جایی مانند لعان که نکاح با فسخ(نه طلاق) از بین می‌رود نیز گفته‌اند که عدۀ چنین زنانی همانند زنان مطلقه است؛[7] یعنی به اندازۀ سه طهر(پاکی از خون حیض) باید عده نگه‌دارند.[8]

 



[1]. به معنای ملاعنةُ (یکدیگر را نفرین کردن)؛ جوهرى، اسماعیل بن حماد، الصحاح (تاج اللغة و صحاح العربیة)، ج‌4، ص 1643، دار العلم للملایین، بیروت، اول، 1410 ق.
[2]. ‏طریحى، فخر الدین، مجمع البحرین، تحقیق: حسینى‏، سید احمد، ج ‏6، ص 309، کتابفروشى مرتضوى، تهران، چاپ سوم، 1375ش.
[3]. نور، 6.
[4]. مشکینی، میرزا علی، مصطلحات الفقه، ص 454، بی جا، بی تا.
[5]. بهجت، محمد تقی، جامع المسائل، ج ‏4، ص 274، دفتر معظم له، قم، چاپ دوم، 1426ق.
[6]. همان.
[7]. البته در مذهب امامیه عدۀ زنی که شوهرش مرتد فطری است، عدۀ وفات می‌باشد. ر. ک: مغنیه، محمد جواد، الفقه على المذاهب الخمسة، ج‏2، ص430، دار الجواد، بیروت، 1421ق.
[8].  علامه حلی، تحریر الأحکام الشرعیة على مذهب الإمامیة، ج ‏2، ص 70، مؤسسه طوس للطباعة و النشر، مشهد، چاپ اول، بی تا.

 

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها