جستجوی پیشرفته
بازدید
9403
آخرین بروزرسانی: 1398/10/29
خلاصه پرسش
آیا این توجیه پذیر است که هر چه بر دانش انسان افزوده شد، او باید بر فروتنی خود بیفزاید، یا بر فروتنی او افزوده می‌شود؟
پرسش
اثبات کنید چرا هر کس علم و معرفتش بالاتر می‌رود فروتنیش بیشتر می‌شود؟
پاسخ اجمالی

روایاتی بیانگر آن است که هر چه دانش انسان بیشتر شود، تواضع و فروتنی او بیشتر خواهد شد. یکی از این احادیث، روایتی است که امیرالمؤمنین(ع) از پیامبر اکرم(ص) نقل می‌فرماید: هر آن فردی که برای خدا دانشی بیاموزد، هیچ دری از دانش به روی او گشوده نخواهد شد، مگر آن‌که در اندرون خود کمبود بیشتری احساس کرده و فروتنی او در میان مردم نیز بیشتر خواهد شد.[1]

اکنون می‌خواهیم بدانیم که این چگونه ممکن است؟ چند دلیل را می‌توان برای چنین تلازمی در نظر گرفت؛ مانند:

1. هرچه گسترۀ دانش انسان بیشتر می‌شود، او به خوبی درمی‌یابد که نادانسته‌های بسیار بیشتری نیز وجود دارد که دانش او به آنها نرسیده است. یک کودک خردسال هنگامی که اندک دانشی نسبت به آسمان به دست آورد و مثلا بداند که زمین گرد خورشید چرخیده و ماه دور زمین می‌گردد و یا نام چند ستاره و صورت فلکی را بداند، شاید در درون خود احساس غرور کند، اما ستاره شناسی که با میلیاردها کهکشان که در هر کدامشان میلیون‌ها و میلیاردها ستاره وجود دارد سر و کار داشته و هنوز هم انتهای جهان برایش ناشناخته است، هنگامی که دانش خود را با این گسترۀ وسیع می‌سنجد، در مقابل این همه عظمت سر فرو آورده و خود به خود، فروتنی تمام وجود او را فرا خواهد گرفت.

2. با توجه به این‌که یک دانشمند واقعی، سرچشمۀ دانش‌ها را منبعی بی‌نهایت به نام پروردگار می‌داند که خودش نیز مانند دیگران در سیطرۀ قدرت او است و تنها با کمک او است که توانسته به این دانش دست یابد، در مقابل دیگر بندگان این موجود بی‌نظیر، مغرورانه و متکبرانه گام برنخواهد داشت.

3. در همین راستا، انسان دانشمند، همواره دانش خود را در معرض زوال و نابودی می‌بیند و بسیار مشاهده کرده که گروه زیادی از همسانان او به ناگاه و یا به تدریج با بیماری‌هایی؛ چون آلزایمر، انبان دانش خود را از دست داده و به افراد کاملاً نادانی تبدیل شده‌اند و به تعبیر قرآن کریم: و او پروردگاری است که شما را آفرید سپس مرگ را به سراغتان فرستاد و از میان شما افرادی هم هستند که به پست‌ترین سال‌های پیری رسیده و بعد از دانشی که در اختیار داشتند، دیگر هیچ چیزی را درک نمی‌کنند![2]

بر این اساس، او تلاش می‌کند به آن چیزی که دائماً در معرض زوال است دل نبسته و به او ننازد و به جای آن، ارتباط خویشتن را با خالق خود و آفریدگار دانش، مستحکم سازد.

البته مانند بسیاری از موارد مشابه، شیطان – این دشمن بزرگ انسان‌ها – در کمین است تا غرور و سرکشی را جایگزین تواضع و فروتنی نماید؛ زیرا او جز غرور و فریب چیز دیگری در چنته ندارد.[3]

به همین دلیل، یکی از دعاهایی که از پیشوایان معصوم ما به میراث رسیده، آن است که از خدای خود بخواهیم هر گاه در میان مردم از ارج و قربی برخوردار شدیم، به همان مقدار در اندرون خود بیشتر فروتن شویم: «اللهم صل على محمد و آله، و لا ترفعنی فی الناس درجة إلا حططتنی عند نفسی مثلها، و لا تحدث لی عزا ظاهرا إلا أحدثت لی ذلة باطنة عند نفسی بقدرها».[4]

 


[1]. فتال نیشابوری، محمد بن أحمد، روضة الواعظین و بصیرة المتعظین، ج 1، ص 11، انتشارات رضی، قم، 1375 ش.

[2]. نحل، 70.

[3]. نساء، 120.

[4]. صحیفه سجادیه، ص 93، نشر الهادی، قم، 1376 ش، «خدایا بر محمد و آلش درود فرست، و مقام مرا پیش مردم بالا مبر، مگر آن‌که به همان مقدار نفسم را پیش خودم خوار و فروتن گردانی، عزتی را نصیبم نگردان، مگر آن‌که به همان مقدار نفس درونی‌ام را ذلیل کنی»!

 

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    755424 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • معنای ذکر «لا حول ولا قوه الا بالله العلی العظیم» چیست و این ذکر چه آثار و برکاتی دارد؟
    734951 حدیث 1396/06/14
    «لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ»؛ یعنی هیچ نیرو و توانى جز از سوى خداوند بلندمرتبه و بزرگ نیست‏. واژه «حول» در لغت به معنای حرکت و جنبش،[1] و «قوّة» به معنای استطاعت و توانایی است.[2] بنابر ...
  • آیا خداوند به نفرینی که از دل شکسته باشد، توجه می کند؟ یا فقط دعاهای مثبت را اجابت می کند؟
    648314 Practical 1390/07/12
    نفرین در آموزه های دینی ما مسئله ای شناخته شده است، چنان که در آیات و روایات آمده است: "بریده باد هر دو دست ابو لهب"؛ "از نفرین مظلوم بترسید که نفرین مظلوم به آسمان می رود". و... . منتها همان گونه که دعا برای استجابت، نیازمند شرایط است، ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    645459 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    640660 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    579425 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...
  • فضیلت و آداب و شرایط نماز جمعه چیست؟ و به چه صورت خوانده می‌شود؟
    576981 نماز جمعه 1389/09/10
    در مورد جایگاه و فضیلتش نماز جمعه همین بس که سوره‌ای از قرآن به نامش می‌باشد.نماز جمعه یک از عباداتی است که به جماعت خوانده می‌شود. این نماز دو خطبه دارد که با حمد و ثنای الهی شروع می‌شود و امام جمعه در این خطبه‌ها باید مردم را به تقوای ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    559740 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
     دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری باز ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    559560 جن 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • می خواهم دعا کنم همسرم در زندگی مطیع من باشد آیا در این زمینه دعایی از اهل بیت (ع) به ما رسیده است؟
    548885 Practical 1389/02/22
    دعاها، لازم نیست حتماً به زبان عربى خوانده شوند؛ هرچند به عربی بهتر است، حتى دعا در نماز به زبان فارسى جایز است.نکته مهم تر این که انسان باید شرایط دیگر تأثیر گذاری دعا ...