جستجوی پیشرفته
بازدید
10254
آخرین بروزرسانی: 1397/02/08
 
کد سایت fa87502 کد بایگانی 104832 نمایه تحیر شیاطین و جن از بعثت پیامبر(ص)
طبقه بندی موضوعی تفسیر
اصطلاحات جن
گروه بندی اصطلاحات سرفصل‌های قرآنی
خلاصه پرسش
بر اساس آنچه در سوره جن آمده است، جنیان بعد از بعثت پیامبر(ص)، دست‌رسی محدود خود به عالم بالا را از دست داده و متحیّر ماندند. توضیحاتی در این مورد ارائه کنید؟
پرسش
منظور آیه 10 سوره‌ی جن چیست که می‌فرماید: «و انا لا ندری اشر ارید بمن فی الارض ام اراد بهم ربهم رشدا»؟! لطفاً توضیح دهید.
پاسخ اجمالی
بعد از بعثت پیامبر اسلام(ص)، خداوند حفاظت و نگهبانى از عالم قدس را شدیدتر کرده و مأمورانى از نیروهاى غیبى و فرشتگان مقرر فرمود تا هر یک از افراد شیاطین و جن را که بخواهند با عالم بالا تماس بگیرند با استفاده از شهاب‌‌ها رانده و دفع کنند، تا دیگر آنان هیچ اطلاعی از وقایع آینده نداشته باشند.
شیاطین و جنیان که قبل از آن، دست‌رسی محدودی به آسمان‌ها داشته و از برخی اخبار غیر مهم آگاه می‌شدند، این ماجرا برایشان عجیب به نظر آمد.[1] سپس این ماجرا را به همنوعان خود اعلام ‏نموده و از این‌که خداوند با این تصمیم خود چه مصلحتی را در نظر گرفته است، اظهار بی‌اطلاعی کردند:
«وَ أَنَّا لا نَدْرِی أَ شَرٌّ أُرِیدَ بِمَنْ فِی الْأَرْضِ أَمْ أَرادَ بِهِمْ رَبُّهُمْ رَشَداً»؛[2] و ما نمی‌دانیم آیا براى کسانى که در روى زمین‌‏اند شرى خواسته شده، یا آن‌که پروردگارشان براى آنها هدایت و خیر خواسته است.
به عبارتی آنان نمی‌دانستند که آیا خداوند خیر و صلاحی در باره بشر در نظر گرفته که آنان را از فتنه انگیزى شیاطین و القای اخبار و کهانت آنان تا حدودی ایمن کرده است؟! و یا آن‌که به دنبال آن بوده تا بعد از این بی‌اطلاعی عذابی را متوجه آنان کند![3]                      
کلمه «رَشَد» و «رُشد» به معناى رسیدن به واقع است، بر خلاف کلمه «غىّ» که به معناى خلاف آن است،[4] و نکره آوردن «رَشَداً» براى این است که بفهماند خداى تعالى نوع خاصى از رشد براى بشر خواسته است.
این‌که جنیان از قصد خداوند اظهار بی‌اطلاعی کردند، به دلیل تحیر آنان نسبت به ماجرای جدید سنگ‌باران خود و جلوگیرى از اطلاع یافتن آنان از اخبار آسمانى بود. البته این مقدار را فهمیده بودند که این حادثه که در آسمان رخ داده، مربوط به اهل زمین است، اما نمی‌دانستند که هدف براى خیر آنان است و یا برای شر آنان!
اگر خداى تعالى از پدید آوردن این حادثه، خیر اهل زمین را خواسته باشد، قطعاً آن خیر یک نوع هدایت و سعادت اهل زمین خواهد بود؛ و به همین جهت در شق دوم احتمال خود که جا داشت بگویند «و یا خیر ایشان را»، گفتند «و یا رشد ایشان را». مؤید این معنا جمله «أَمْ أَرادَ بِهِمْ رَبُّهُمْ» است، که اشعار به رحمت و عنایت دارد.
از نکته‌های موجود در آیه آن است که جنیان در کلام خود، خداوند را به عنوان فاعل «اراده رشد» ذکر کردند، ولى در مورد «اراده شر» نامی از فاعل نبرده و نگفتند: «أ اراد ربّهم شرّاً بمن فى الأرض»، بلکه فعل اراده را به صیغه مجهول آوردند، تا هم رعایت ادب را نسبت به خداى تعالى کرده باشند، و هم فهمانده باشند خداى تعالى شر کسى را نمی‌‏خواهد، مگر آن‌که خود انسان کارى کرده باشد که مستحق شر خدایى شده باشد.[5]
البته برخی مفسران معتقدند که فردی که اظهار بی‌اطلاعی کرده، خود ابلیس است که گفته خداوند از این سخت‌گیری خود، آیا قصد نزول بلا بر اهل زمین دارد، یا می‌خواهد رسولی به سوی آنان بفرستد؟!
برخی نیز گفته‌اند این سخن یکی از جنیان است که قبل از شنیدن گفتار پیامبر(ص) بیان شده است؛ یعنی آن جن گفته است که نمی‌دانم آیا خداوند به سبب فرستادن پیامبر(ص)، قصد شر و بلا برای زمینیان دارد؛ چرا که آنان با تکذیب او دچار هلاکت شده، چنان‌که امت‌های پیشین دچار این قهر خداوند شده‌اند. یا این‌که اراده کرده که آنان ایمان آورده و هدایت شوند. بنابر این شر و رشد به این ایمان و کفر آینده مردم بستگی دارد.
بر این اساس آنان(جنیان) علم به بعثت پیامبر اسلام(ص) داشتند و هنگامی که سخن حضرتشان را شنیدند، دانستند که به جهت حراست از وحی از استراق در عالم بالا منع شده‌اند.[6]
 
 

[1]. «وَ أَنَّا کُنَّا نَقْعُدُ مِنْها مَقاعِدَ لِلسَّمْعِ فَمَنْ یَسْتَمِعِ الْآنَ یَجِدْ لَهُ شِهاباً رَصَداً»؛ و این‌که ما پیش از این به استراق سمع در آسمان‌ها می‌نشستیم، امّا اکنون هر کس بخواهد استراق سمع کند، شهابى را در کمین خود می‌یابد»! جن، 9.
[2]. جن، 10.
[3]. ر. ک: حسینی همدانی، سید محمد حسین، انوار درخشان، تحقیق، بهبودی‏، محمد باقر، ج ‏17، ص 122، تهران، کتابفروشی لطفی، چاپ اول، 1404ق.
[4]. ر. ک: 48581.
[5]. طباطبائی، سید محمد حسین‏، المیزان فی تفسیر القرآن، ج ‏20، ص 44، قم، دفتر انتشارات اسلامی‏، چاپ پنجم‏، 1417ق.
[6]. ر. ک: قرطبی، محمد بن احمد، الجامع لاحکام القرآن، ج ‏20، ص 14، قاهره، دار الکتب المصریة،، چاپ دوم، 1384ق.                  
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

  • سر امام حسین(ع) بر روی نیزه، کدام آیه قرآن را تلاوت می‌کرد؟
    18059 حوادث بعد از شهادت 1392/10/25
    زید بن ارقم یکی از صحابه رسول خدا(ص) می‌‌گوید: «روز بعد از ورود اهل بیت(ع) به کوفه، ابن زیاد امر کرد تا سر مبارک حضرت سید الشهداء(ع) را در کوچه‌هاى کوفه و در میان قبائل بگردانند، من در میان غرفه نشسته بودم که سر حسین بن علی(ع) را ...
  • آیا این جریان حقیقت دارد که نضر بن حارث توسط امام علی(ع) کشته شد؟
    27522 گوناگون 1391/09/21
    در برخی از منابع تاریخی از کشته شدن نضر بن حارث به دست حضرت علی(ع) پس از اسارتش در جنگ بدر سخن به میان آمده است. گفته شده است این شخص که از سرسخت‌ترین معاندان و دشمنان قریشی پیامبر اسلام(ص) به شمار می‌آمد. پس از جنگ بدر در ...
  • آیا مؤمنان را برای وارد شدن به بهشت، هل می‌دهند؟!
    6045 حدیث 1397/08/24
    در روایتی از امام صادق(ع) در چگونگی ورود مؤمنان به بهشت آمده است: «یَأْتِی یَوْمَ الْقِیَامَةِ شَیْ‏ءٌ مِثْلُ الْکُبَّةِ فَیَدْفَعُ فِی ظَهْرِ الْمُؤْمِنِ فَیُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ فَیُقَالُ هَذَا الْبِرُّ»؛[1] روز قیامت چیزى مانند کبّه می‌آید و پشت افراد با‌ایمان را هُل می‌دهد تا او را ...
  • جمعیت یهودیان ایران چقدر است و حکومت ایران با آنان چه رفتاری دارد؟
    29342 پیروان دیگر مذاهب 1388/08/11
    در جمهوری اسلامی ایران اقلیت های مذهبی (یهودی،مسیحی، زرتشتی و...) در کنار مسلمانان زندگی می کنند. طبق آماری که خود یهودیان ایران منتشر کرده اند درحال حاضر حدود 20هزار نفر یهودی (کلیمی) در ایران زندگی می کنند[1] که از حقوق و مزایای سایر شهروندان ایرانی برخوردارند. و در ...
  • حضرت آدم و حوا(ع) چند فرزند داشتند؟
    157380 شیث(هبة الله) 1386/01/23
    دربارۀ تعداد فرزندان حضرت آدم(ع) - مانند بسیاری از حوادث و رخ دادهای تاریخی - نظر قطعی وجود ندارد؛ زیرا که در متون معتبر تاریخی، اختلافاتی در بیان اسامی و تعداد آنها مشاهده می‌شود. این شاید به جهت فاصلۀ زمانی طولانی آنان با زمان ثبت تاریخ و ...
  • آیا سر مقدس حضرت عباس بن علی(ع) از کربلا به سمت کوفه و سپس شام همراه اسیران بود؟
    32322 حوادث بعد از شهادت 1392/09/26
    آنچه از منابع روایی به‌دست می‌آید این است که؛ سرهای مقدس شهدای کربلا به همراه سر مقدس امام حسین(ع) به کوفه نزد ابن زیاد، سپس به شام نزد یزید بردند. از این‌رو؛ سر مقدس حضرت عباس بن علی(ع) نیز همراه سرهای شهدا بوده است. هر چند در این ...
  • در حدیث آمده است: صلح دادن بین دو نفر از تمام نماز و روزه ها برتر است. منظور چیست؟
    27710 صلح و همزیستی 1390/10/18
    به نظر می رسد که در ترجمه ای که برخی از مترجمان کرده اند و شما بدان اشاره کردید، مسامحه ای صورت پذیرفته است؛ زیرا با دقت در متن عربی "صَلَاحُ ذَاتِ الْبَیْنِ أَفْضَلُ مِنْ عَامَّةِ الصَّلَاةِ وَ الصِّیَام‏"،
  • مقصود از دل شکسته که گفته می شود خدا در آن است چیست؟
    67919 قرب 1392/01/28
    گاهی مواقع «دل شکستگی» تنها به جهت غمگینی برای امور مادی و دنیایی است که آخرت در آن لحاظ نمی‌شود، چنین دل شکستگی، افسردگی و رکود روانی را به همراه خواهد داشت و آدمی را ناامید کرده و از ترقی و پیشرفت بازمی‌دارد، اما گاهی انسان برای اموری ...
  • عامل در جمع مکسر و موارد مشابه و نیز ضمیرهای ارجاعی به آنها،‌ چه زمانی مذکر و چه زمانی مؤنث‌اند؟
    2384 صرف و نحو 1403/08/21
    نخست باید گفت؛ «جمع مکسر»، صرف نظر از جنسیتش، یا مؤنث حقیقی است و یا می‌توان آن‌را در حکم مؤنث در نظر گرفت.از طرفی هنگامی که فعلی به فاعلی نسبت داده می‌شود، آن فعل و فاعل باید از چند جهت، با هم متناسب باشند؛ از این‌رو باید شرایطی در آن ...
  • در صورت گران بودن آب، برای غسل جنابت چه باید کرد؟
    16897 جنابت 1388/02/03
    غسل جنابت به خودی خود مستحب است، ولی برای خواندن نمازِ واجب و مانند آن واجب می‌شود.[1] اما اگر تهیه‌ی آب برای غسل کردن به قدری گران است که از نظر اقتصادی برای شما ضرر یا مشقت غیر قابل تحمل دارد، و یا اجحاف است، ...

پربازدیدترین ها