جستجوی پیشرفته
بازدید
17238
آخرین بروزرسانی: 1391/01/19
 
کد سایت fa19063 کد بایگانی 18763 نمایه منظور امام علی (ع) از سکوت خداوند در مورد برخی احکام
طبقه بندی موضوعی تفسیر|عقل، علم، حکمت
خلاصه پرسش
منظور امام علی (ع) از سکوت خداوند در مورد برخی احکام چیست؟ و چرا فرمود برای یافتن آنها خود را به زحمت نیندازید؟
پرسش
در کلمات قصار نهج البلاغه آمده: «إِنَّ اللَّهَ افْتَرَضَ عَلَیْکُمُ الْفَرَائِضَ، فَلاَ تُضَیِّعُوهَا؛ وَ حَدَّلَکُمْ حُدُوداً، فَلاَ تَعْتَدُوهَا؛ وَ نَهَاکُمْ عَنْ أَشْیَاءَ، فَلاَ تَنْتَهِکُوهَا؛ وَ سَکَتَ لَکُمْ عَنْ أَشْیَاءَ وَ لَمْ یَدَعْهَا نِسْیَاناً، فَلاَ تَتَکَلَّفُوهَا». این بخش اخیر که مسکوت گذارده شده از چه سنخ اموری است؟ و آیا این بخش از روایت با این سخن که «هر فعل و هر شرایطی دارای حُکمی می‏باشد» منافات ندارد؟
پاسخ اجمالی

امام علی (ع) در این سخنش می فرماید خداوند آنچه را که از احکام و معارف بیان کرده، تمام حقیقت نیست، بلکه چیزهای نیز وجود دارد که خداوند انسان ها را بدان ها مکلف نکرده و در باره آنها خاموشى گزیده است؛ از قبیل تکلیف به دانستنی هاى دقیقى که برای آخرت بى ‏فایده است؛ زیرا خداوند از روى فراموشى، به سکوت برگزار نکرده؛ چرا که خداوند مبرا از نسیان و فراموشی است، بلکه به دلیل بى فایده بودن آنها براى آخرت انسان بوده و به دلیل این که اشتغال بدان ها باعث ترک دانستنی هاى مفید خواهد شد.

 

ممکن است منظور از سکوت در مورد برخی چیزها، مسائل مباح؛ مانند علم نجوم، حساب، هندسه، شعر و صناعات دقیق و ... باشد، و ترک آنها از جهت اهتمام نداشتن و عدم اعتنای به آنها از براى شما بوده است.

 

البته، بسیاری از مسائل پیچیده کلامی و فلسفی و یا فلسفه احکام که فرور رفتن در آنها -البته برای عموم مردم، غیر از دانشمندان و نخبگان- نه تنها نتیجه ای مطلوب و مفید ندارد که چه بسا موجبات انحراف عقیده را به همراه خواهد داشت.

پاسخ تفصیلی

امام علی (ع) در این سخنش فرمود: "خداوند بر شما چیزهایى را واجب ساخته است، مبادا آنها را تباه سازید، و حدودى را براى شما تعیین کرده است، نکند که از آن حدود تجاوز نمایید، و شما را از چیزهایى نهى کرده است، مبادا پرده حرمت آنها را بدرید، و براى شما در مورد چیزهایى خاموشى گزیده است، نه آن که آنها را فراموش کرده باشد، پس خودتان را به زحمت نیندازید".

 

در این جا امام علی (ع) در باره دایره احکام و حدودی که خداوند در دنیا انسان ها را به آنها مکلف نموده، و یا از آنها باز داشته، سخن می گوید. وی در حقیقت می خواهد بگوید این واجبات و محرمات و حدود الاهی تمام حقیقت نیست، بلکه چیزهای نیز وجود دارد که خداوند شما را بدان ها مکلف نکرده و در باره آنها خاموشى گزیده؛ از قبیل تکلیف به دانستنی هاى دقیقى که برای آخرت بى ‏فایده است؛ زیرا خداوند از روى فراموشى، به سکوت برگزار نکرده؛ چه خداوند مبرا از نسیان و فراموشی است، بلکه به دلیل بى فایده بودن آنها براى آخرت انسان و به دلیل این که اشتغال بدان ها باعث ترک دانستنی هاى مفید مى ‏شود، از آنها سخن نگفته است. [1]

 

برخی نیز می گویند؛ منظور از سکوت در مورد برخی چیزها، مسائل مباح؛ مانند علم نجوم، حساب، هندسه، شعر و صناعات دقیق و ... است، و ترک آنها از روى فراموشى نبوده، بلکه از جهت عدم اهتمام و اعتنای به آنها از براى شما بوده، پس در به دست آوردن آنها خود را به رنج و زحمت نیندازید. [2]

 

البته، بسیاری از مسائل پیچیده کلامی و فلسفی و یا فلسفه احکام که فرو رفتن در آنها -البته برای عموم مردم، غیر از دانشمندان و نخبگان- نه تنها نتیجه ای مطلوب و مفید ندارد که چه بسا موجبات انحراف عقیده را به همراه خواهد داشت. بنابر این سخن امام علی (ع)؛ اشاره به این دارد که خداوند هر آنچه را که نیاز انسان ها در راه هدایت، سعادت و تکامل معنوی و اخروی وی باشد، بیان کرده است، و قرآن کریم نیز کتاب هدایت و متکفل برنامه های سعادتی و نیازهای هدایتی بشر است. [3] اما چیزهایی را که بیان نکرده و در باره آنها سکوت کرده، نه از جهت فراموشی و غفلت بوده که خداوند مبرا از آن است، بلکه بقیه مسائل را بر عهده و تلاش و کوشش انسان نهاده تا خود بدان ها همت گمارد. این که خودتان را به زحمت نیندازید نه بدان معنا است که در جهت دست آوردهای علمی تلاش و کوشش نکنید، بلکه بدان معنا است که بیشترین همتتان را معطوف به امور دنیایی و تلاش های بیهوده نکنید و چنان به مسائل دنیایی رو نیارید که این زحمت شما را از هدف اصلی خلقت که همان اهتمام به امور معنوی است باز دارد. و گرنه چه کسی است که نداند آموزه های پیامبر اسلام (ص) و ائمه (ع) تشویق در به دست آوردن علوم و دانش های بشری است. [4] اعم از علوم نظری، تجربی و تلاش های اقتصادی، مالی، کشاورزی و... . [5]

 



[1] بحرانی، ابن میثم، شرح نهج البلاغه، ترجمه، عطایی، محمد رضا، ج 8، ص 97، حکمت 97، بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی، مشهد، چاپ یکم، 1385ش.

[2] نواب لاهیجی، میرزا محمد باقر، شرح نهج البلاغه، ص 301، نشر اخوان کتابچی، تهران، بی تا.

[3] ر. ک:نمایه، جامعیت قرآن، 3723 (سایت: 4760) .

[4] "قَالَ النَّبِیُّ (ص) اطْلُبُوا الْعِلْمَ وَ لَوْ بِالصِّینِ فَإِنَّ طَلَبَ الْعِلْمِ فَرِیضَةٌ عَلَى کُلِّ مُسْلِمٍ"؛ پیامبر (ص) فرمود: دانش طلب کنید هر چند در چین باشد؛ زیرا طلب دانش بر هر مسلمانى واجب است. مجلسی، بحار الانوار ج 1، ص 180، مؤسسة الوفاء، بیروت، 1049ق.

[5] "اعْمَلْ لِدُنْیَاکَ کَأَنَّکَ تَعِیشُ أَبَداً وَ اعْمَلْ لآِخِرَتِکَ کَأَنَّکَ تَمُوتُ غَداً..."؛ امام حسن (ع) فرمود: براى دنیاى خود چنان کار کن که گویى همیشه زنده خواهى ماند... . حر عاملی، وسائل الشیعة، ج 17، ص 76، آل البیت، قم، 1409ق.

 

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

  • امویان در دوران حکومت خویش چه کشورگشایی‌هایی داشتند؟
    7175 تاریخ 1395/06/01
    یکی از فعالیت‌های حکومتی بنی‌امیّه، کشورگشایی‌هایی بود که در زمان آنان رخ داد که در ذیل به برخی از آنها اشاره می‌کنیم: الف. دوران معاویه 1. در خراسان پس از مرگ زیاد بن أبیه در سال 53 ق،[1] فرزندش عبید الله بن زیاد از ...
  • عبارت «جلاء زجاجة الأشباح» که در صلوات ابن عربی درباره امام کاظم(ع) آمده است، بیانگر چیست؟
    3135 امام کاظم ع 1400/08/19
    جدا از بررسی صحت استناد این صلوات به محی الدین ابن عربی، باید گفت که در آن صلوات، یکی از فضایل امام کاظم(ع)، این‌گونه مطرح شده است که حضرتشان «جلای شیشه اشباح» می‌باشند.[1]به نظر می‌رسد مقصود از این عبارت، اشاره به ...
  • نگاه کردن به مجسمه‌های عریان چه حکمی دارد؟
    16060 نگاه به فیلم و عکس نامحرم 1397/09/03
    اگر مجسمه‌ انسان عریان به گونه‌ای باشد که معمولاً محرّک شهوت است، نگاه عمدی به آن‌ - بنابر احتیاط - جایز نیست. ضمائم: پاسخ دفاتر مراجع عظام تقلید نسبت به این سؤال، چنین است:[1] حضرت آیت الله العظمی خامنه‌ای (مد ظله العالی): اگر مستلزم ...
  • از نگاه روایات، یک شریک خوب باید دارای چه ویژگی‌هایی باشد؟
    17297 شرکت 1397/10/23
    در روایات، آدابی برای انتخاب دوستان و بایدها و نبایدهای آن بیان شده است که اگر فردی دارای برخی از خصوصیات اعلام شده نباشد، شایستگی کمتری را برای دوستی داشته و طبیعتاً شراکت با او نیز شایسته نخواهد بود؛ بنابراین در موضوع مورد نظر، ابتدا لازم است نگاهی ...
  • چرا یزید امام حسین (ع) را کشت؟
    22927 گوناگون 1387/11/27
    بسیاری از شواهد بیانگر این است که یزید بن معاویه هیچ اعتقادی به معاد و قیامت نداشته است؛ وی در طول سه سال حکومت خود اعمالی انجام داده است که نشان از بی دینی و بی اعتقادی یزید به مبدأ و معاد است؛ مانند: به شهادت رساندن امام ...
  • «طفیل بن عمرو دوسی» که بود، چگونه اسلام آورد و چرا به او «ذو النور» می‌گویند؟
    14384 تاریخ 1394/03/28
    1. «طفیل بن عمرو بن طریف» از قبیله «دوس»[1] بود که در سال‌های حضور پیامبر اسلام(ص) در مکه، به ایشان ایمان آورد. در مورد شیوه اسلام‌آوردن او می‌گویند: پیامبر خدا(ص) با قریش به ملایمت برخورد می‌کرد و تلاش می‌کرد آنها را از کفر و ...
  • بر اساس منابع شیعی، آیا می‌توانیم نام پیامبران بنی اسرائیل را بر فرزندان خود بگذاریم؟
    14350 گوناگون 1392/08/29
    بر اساس آنچه در روایات آمده است؛ ائمه اطهار(ع) نام فرزندان خود را نام پیامبران بنی اسرائیل می‌گذاشتند و با الگوبرداری از سیره و روش آن بزرگواران می‌توان نام پیامبران بنی اسرائیل را بر فرزندان خود نهاد. 1. نام امام کاظم(ع) موسی بود.[1] که ...
  • آیا امکان دارد اسامی قرآن را بیان کنید؟
    74532 علوم قرآنی 1385/11/26
    اسامی زیادی برای قرآن مجید ذکر شده است که در میان مسلمانان فقط بعضی از آنها مشهور است. البته بعضی از الفاظی که از آنها به عنوان نام‌های قرآن تعبیر می‌شود، در خود قرآن به عنوان صفت برای قرآن ذکر شده است و به خاطر همین اختلاف نظر ...
  • آیا روش فلسفی برد و کارایی اش بیشتر از روش دینی است؟
    11052 معرفت شناسی 1391/04/21
    دین مجموعه عقاید، اخلاق، قوانین و مقرراتی است که برای اداره فرد و جامعه انسانی و پرورش انسان ها از طریق وحی و عقل در اختیار آنان قرار گرفته است. بنابر این، دین مقابل عقل نیست، بلکه دین حقیقت جامع و کاملی است که عقل نیز یکی ...

پربازدیدترین ها