جستجوی پیشرفته
بازدید
17079
آخرین بروزرسانی: 1391/01/19
 
کد سایت fa19063 کد بایگانی 18763 نمایه منظور امام علی (ع) از سکوت خداوند در مورد برخی احکام
طبقه بندی موضوعی تفسیر|عقل، علم، حکمت
خلاصه پرسش
منظور امام علی (ع) از سکوت خداوند در مورد برخی احکام چیست؟ و چرا فرمود برای یافتن آنها خود را به زحمت نیندازید؟
پرسش
در کلمات قصار نهج البلاغه آمده: «إِنَّ اللَّهَ افْتَرَضَ عَلَیْکُمُ الْفَرَائِضَ، فَلاَ تُضَیِّعُوهَا؛ وَ حَدَّلَکُمْ حُدُوداً، فَلاَ تَعْتَدُوهَا؛ وَ نَهَاکُمْ عَنْ أَشْیَاءَ، فَلاَ تَنْتَهِکُوهَا؛ وَ سَکَتَ لَکُمْ عَنْ أَشْیَاءَ وَ لَمْ یَدَعْهَا نِسْیَاناً، فَلاَ تَتَکَلَّفُوهَا». این بخش اخیر که مسکوت گذارده شده از چه سنخ اموری است؟ و آیا این بخش از روایت با این سخن که «هر فعل و هر شرایطی دارای حُکمی می‏باشد» منافات ندارد؟
پاسخ اجمالی

امام علی (ع) در این سخنش می فرماید خداوند آنچه را که از احکام و معارف بیان کرده، تمام حقیقت نیست، بلکه چیزهای نیز وجود دارد که خداوند انسان ها را بدان ها مکلف نکرده و در باره آنها خاموشى گزیده است؛ از قبیل تکلیف به دانستنی هاى دقیقى که برای آخرت بى ‏فایده است؛ زیرا خداوند از روى فراموشى، به سکوت برگزار نکرده؛ چرا که خداوند مبرا از نسیان و فراموشی است، بلکه به دلیل بى فایده بودن آنها براى آخرت انسان بوده و به دلیل این که اشتغال بدان ها باعث ترک دانستنی هاى مفید خواهد شد.

 

ممکن است منظور از سکوت در مورد برخی چیزها، مسائل مباح؛ مانند علم نجوم، حساب، هندسه، شعر و صناعات دقیق و ... باشد، و ترک آنها از جهت اهتمام نداشتن و عدم اعتنای به آنها از براى شما بوده است.

 

البته، بسیاری از مسائل پیچیده کلامی و فلسفی و یا فلسفه احکام که فرور رفتن در آنها -البته برای عموم مردم، غیر از دانشمندان و نخبگان- نه تنها نتیجه ای مطلوب و مفید ندارد که چه بسا موجبات انحراف عقیده را به همراه خواهد داشت.

پاسخ تفصیلی

امام علی (ع) در این سخنش فرمود: "خداوند بر شما چیزهایى را واجب ساخته است، مبادا آنها را تباه سازید، و حدودى را براى شما تعیین کرده است، نکند که از آن حدود تجاوز نمایید، و شما را از چیزهایى نهى کرده است، مبادا پرده حرمت آنها را بدرید، و براى شما در مورد چیزهایى خاموشى گزیده است، نه آن که آنها را فراموش کرده باشد، پس خودتان را به زحمت نیندازید".

 

در این جا امام علی (ع) در باره دایره احکام و حدودی که خداوند در دنیا انسان ها را به آنها مکلف نموده، و یا از آنها باز داشته، سخن می گوید. وی در حقیقت می خواهد بگوید این واجبات و محرمات و حدود الاهی تمام حقیقت نیست، بلکه چیزهای نیز وجود دارد که خداوند شما را بدان ها مکلف نکرده و در باره آنها خاموشى گزیده؛ از قبیل تکلیف به دانستنی هاى دقیقى که برای آخرت بى ‏فایده است؛ زیرا خداوند از روى فراموشى، به سکوت برگزار نکرده؛ چه خداوند مبرا از نسیان و فراموشی است، بلکه به دلیل بى فایده بودن آنها براى آخرت انسان و به دلیل این که اشتغال بدان ها باعث ترک دانستنی هاى مفید مى ‏شود، از آنها سخن نگفته است. [1]

 

برخی نیز می گویند؛ منظور از سکوت در مورد برخی چیزها، مسائل مباح؛ مانند علم نجوم، حساب، هندسه، شعر و صناعات دقیق و ... است، و ترک آنها از روى فراموشى نبوده، بلکه از جهت عدم اهتمام و اعتنای به آنها از براى شما بوده، پس در به دست آوردن آنها خود را به رنج و زحمت نیندازید. [2]

 

البته، بسیاری از مسائل پیچیده کلامی و فلسفی و یا فلسفه احکام که فرو رفتن در آنها -البته برای عموم مردم، غیر از دانشمندان و نخبگان- نه تنها نتیجه ای مطلوب و مفید ندارد که چه بسا موجبات انحراف عقیده را به همراه خواهد داشت. بنابر این سخن امام علی (ع)؛ اشاره به این دارد که خداوند هر آنچه را که نیاز انسان ها در راه هدایت، سعادت و تکامل معنوی و اخروی وی باشد، بیان کرده است، و قرآن کریم نیز کتاب هدایت و متکفل برنامه های سعادتی و نیازهای هدایتی بشر است. [3] اما چیزهایی را که بیان نکرده و در باره آنها سکوت کرده، نه از جهت فراموشی و غفلت بوده که خداوند مبرا از آن است، بلکه بقیه مسائل را بر عهده و تلاش و کوشش انسان نهاده تا خود بدان ها همت گمارد. این که خودتان را به زحمت نیندازید نه بدان معنا است که در جهت دست آوردهای علمی تلاش و کوشش نکنید، بلکه بدان معنا است که بیشترین همتتان را معطوف به امور دنیایی و تلاش های بیهوده نکنید و چنان به مسائل دنیایی رو نیارید که این زحمت شما را از هدف اصلی خلقت که همان اهتمام به امور معنوی است باز دارد. و گرنه چه کسی است که نداند آموزه های پیامبر اسلام (ص) و ائمه (ع) تشویق در به دست آوردن علوم و دانش های بشری است. [4] اعم از علوم نظری، تجربی و تلاش های اقتصادی، مالی، کشاورزی و... . [5]

 



[1] بحرانی، ابن میثم، شرح نهج البلاغه، ترجمه، عطایی، محمد رضا، ج 8، ص 97، حکمت 97، بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی، مشهد، چاپ یکم، 1385ش.

[2] نواب لاهیجی، میرزا محمد باقر، شرح نهج البلاغه، ص 301، نشر اخوان کتابچی، تهران، بی تا.

[3] ر. ک:نمایه، جامعیت قرآن، 3723 (سایت: 4760) .

[4] "قَالَ النَّبِیُّ (ص) اطْلُبُوا الْعِلْمَ وَ لَوْ بِالصِّینِ فَإِنَّ طَلَبَ الْعِلْمِ فَرِیضَةٌ عَلَى کُلِّ مُسْلِمٍ"؛ پیامبر (ص) فرمود: دانش طلب کنید هر چند در چین باشد؛ زیرا طلب دانش بر هر مسلمانى واجب است. مجلسی، بحار الانوار ج 1، ص 180، مؤسسة الوفاء، بیروت، 1049ق.

[5] "اعْمَلْ لِدُنْیَاکَ کَأَنَّکَ تَعِیشُ أَبَداً وَ اعْمَلْ لآِخِرَتِکَ کَأَنَّکَ تَمُوتُ غَداً..."؛ امام حسن (ع) فرمود: براى دنیاى خود چنان کار کن که گویى همیشه زنده خواهى ماند... . حر عاملی، وسائل الشیعة، ج 17، ص 76، آل البیت، قم، 1409ق.

 

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

  • سر امام حسین(ع) بر روی نیزه، کدام آیه قرآن را تلاوت می‌کرد؟
    18059 حوادث بعد از شهادت 1392/10/25
    زید بن ارقم یکی از صحابه رسول خدا(ص) می‌‌گوید: «روز بعد از ورود اهل بیت(ع) به کوفه، ابن زیاد امر کرد تا سر مبارک حضرت سید الشهداء(ع) را در کوچه‌هاى کوفه و در میان قبائل بگردانند، من در میان غرفه نشسته بودم که سر حسین بن علی(ع) را ...
  • آیا این جریان حقیقت دارد که نضر بن حارث توسط امام علی(ع) کشته شد؟
    27522 گوناگون 1391/09/21
    در برخی از منابع تاریخی از کشته شدن نضر بن حارث به دست حضرت علی(ع) پس از اسارتش در جنگ بدر سخن به میان آمده است. گفته شده است این شخص که از سرسخت‌ترین معاندان و دشمنان قریشی پیامبر اسلام(ص) به شمار می‌آمد. پس از جنگ بدر در ...
  • آیا مؤمنان را برای وارد شدن به بهشت، هل می‌دهند؟!
    6045 حدیث 1397/08/24
    در روایتی از امام صادق(ع) در چگونگی ورود مؤمنان به بهشت آمده است: «یَأْتِی یَوْمَ الْقِیَامَةِ شَیْ‏ءٌ مِثْلُ الْکُبَّةِ فَیَدْفَعُ فِی ظَهْرِ الْمُؤْمِنِ فَیُدْخِلُهُ الْجَنَّةَ فَیُقَالُ هَذَا الْبِرُّ»؛[1] روز قیامت چیزى مانند کبّه می‌آید و پشت افراد با‌ایمان را هُل می‌دهد تا او را ...
  • جمعیت یهودیان ایران چقدر است و حکومت ایران با آنان چه رفتاری دارد؟
    29342 پیروان دیگر مذاهب 1388/08/11
    در جمهوری اسلامی ایران اقلیت های مذهبی (یهودی،مسیحی، زرتشتی و...) در کنار مسلمانان زندگی می کنند. طبق آماری که خود یهودیان ایران منتشر کرده اند درحال حاضر حدود 20هزار نفر یهودی (کلیمی) در ایران زندگی می کنند[1] که از حقوق و مزایای سایر شهروندان ایرانی برخوردارند. و در ...
  • حضرت آدم و حوا(ع) چند فرزند داشتند؟
    157380 شیث(هبة الله) 1386/01/23
    دربارۀ تعداد فرزندان حضرت آدم(ع) - مانند بسیاری از حوادث و رخ دادهای تاریخی - نظر قطعی وجود ندارد؛ زیرا که در متون معتبر تاریخی، اختلافاتی در بیان اسامی و تعداد آنها مشاهده می‌شود. این شاید به جهت فاصلۀ زمانی طولانی آنان با زمان ثبت تاریخ و ...
  • آیا سر مقدس حضرت عباس بن علی(ع) از کربلا به سمت کوفه و سپس شام همراه اسیران بود؟
    32322 حوادث بعد از شهادت 1392/09/26
    آنچه از منابع روایی به‌دست می‌آید این است که؛ سرهای مقدس شهدای کربلا به همراه سر مقدس امام حسین(ع) به کوفه نزد ابن زیاد، سپس به شام نزد یزید بردند. از این‌رو؛ سر مقدس حضرت عباس بن علی(ع) نیز همراه سرهای شهدا بوده است. هر چند در این ...
  • در حدیث آمده است: صلح دادن بین دو نفر از تمام نماز و روزه ها برتر است. منظور چیست؟
    27710 صلح و همزیستی 1390/10/18
    به نظر می رسد که در ترجمه ای که برخی از مترجمان کرده اند و شما بدان اشاره کردید، مسامحه ای صورت پذیرفته است؛ زیرا با دقت در متن عربی "صَلَاحُ ذَاتِ الْبَیْنِ أَفْضَلُ مِنْ عَامَّةِ الصَّلَاةِ وَ الصِّیَام‏"،
  • مقصود از دل شکسته که گفته می شود خدا در آن است چیست؟
    67919 قرب 1392/01/28
    گاهی مواقع «دل شکستگی» تنها به جهت غمگینی برای امور مادی و دنیایی است که آخرت در آن لحاظ نمی‌شود، چنین دل شکستگی، افسردگی و رکود روانی را به همراه خواهد داشت و آدمی را ناامید کرده و از ترقی و پیشرفت بازمی‌دارد، اما گاهی انسان برای اموری ...
  • عامل در جمع مکسر و موارد مشابه و نیز ضمیرهای ارجاعی به آنها،‌ چه زمانی مذکر و چه زمانی مؤنث‌اند؟
    2384 صرف و نحو 1403/08/21
    نخست باید گفت؛ «جمع مکسر»، صرف نظر از جنسیتش، یا مؤنث حقیقی است و یا می‌توان آن‌را در حکم مؤنث در نظر گرفت.از طرفی هنگامی که فعلی به فاعلی نسبت داده می‌شود، آن فعل و فاعل باید از چند جهت، با هم متناسب باشند؛ از این‌رو باید شرایطی در آن ...
  • در صورت گران بودن آب، برای غسل جنابت چه باید کرد؟
    16897 جنابت 1388/02/03
    غسل جنابت به خودی خود مستحب است، ولی برای خواندن نمازِ واجب و مانند آن واجب می‌شود.[1] اما اگر تهیه‌ی آب برای غسل کردن به قدری گران است که از نظر اقتصادی برای شما ضرر یا مشقت غیر قابل تحمل دارد، و یا اجحاف است، ...

پربازدیدترین ها