جستجوی پیشرفته
بازدید
33995
آخرین بروزرسانی: 1402/09/24
خلاصه پرسش
چرا امام علی(ع) بعد از خلافت با خلفای گذشته مخالفت نکرد و آنها را کافر نخواند، و بدعت‌ها را از بین نبرد و غصب بودن خلافتشان را اعلام نکرد؟
پرسش
چرا وقتی علی(ع) زمام امور را به دست گرفت با خلفای راشدین پیش از خود ابراز مخالفت نکرد، بلکه به تواتر از او ثابت است که بالای منبر می‌گفت: «بهترین فرد این امت بعد از پیامبر ابوبکر است»، و همچنین وقتی به حکومت رسید برای مردم قرآنی جدید نیاورد، ازدواج موقت را رواج نداد، فدک را باز نگرداند، حج تمتع را واجب نگرداند، «حی علی خیر العمل» را به اذن اضافه نکرد و «الصلاة خیر من النوم» را از اذان حذف نکرد.
پس اگر ابوبکر و عمر کافر بودند، چرا امام علی(ع) وقتی قدرت دستش بود، کفر و غصب بودن خلافتشان را اعلام نکرد؟ بلکه برعکس، ابوبکر و عمر را ستود و تمجید کرد.
پس شما نیز همان کاری را انجام دهید که امام علی(ع) انجام داد یا این‌که باید بگویید علی(ع) به امت خیانت کرد و قضیه را برای امت بیان ننموده و علی از چنین چیزی پاک و مبرّا است!
پاسخ اجمالی

امام علی(ع) در برخی موارد، مخالفت های عملی با خلفای پیشین داشته و طبق آن چه در کتب ما وجود دارد ایشان بارها انتقاد خود را از خلفای سابق بیان داشتند که به عنوان نمونه می توان از خطبه شقشقیه موجود در نهج البلاغه نام برد و در برخی موارد نیز مصلحت را به سکوت می دانستند و حدیثی که بیان نمودید از نظر شیعه متواتر نبوده و با سایر احادیث متواتر اهل سنت نیز در تعارض است و هر سکوتی نیز خیانت تلقی نمی گردد.

پاسخ تفصیلی

در حقیقت سؤالتان به چند بخش تقسیم می گردد:

 

آیا به تواتر ثابت است که امیرالمؤمنین اعلام نمود که بهترین افراد بعد از پیامبر (ص) ابوبکر و عمر هستند؟

 

چرا علی(ع) بعد از به دست گرفتن قدرت با خلفای قبل ابراز مخالفت ننمود و آنها را کافر و غاصب خلافت اعلام نکرد؟

 

چرا ایشان در مورد ازدواج موقت و فدک و حج تمتع و اذان به نظر خودش عمل ننمود و چرا ایشان قرآن جدیدی را عرضه ننمودند؟

 

آیا اگر علی(ع) به موارد فوق عمل ننمود، باید بگوییم که ایشان به امت خیانت نمودند؟

 

قبل از اینکه به بررسی این سؤالات بپردازیم، باید گفت که به دلیل منع بنی امیه از نقل فضائل امیرالمؤمنین(ع) و تحریف تاریخ توسط آنها به دلیل مقاصد سیاسی که داشتند و متأسفانه به همین دلیل، هنوز هم این روند ادامه دارد، این قبیل از پرسش ها ایجاد گردیده که ما در ذیل به پاسخ این مورد می پردازیم ولی پیشاپیش توصیه می نماییم که اگر واقعا به دنبال دریافت حق و حقیقت هستید و مرادتان ایجاد حساسیت بین شیعه و سنی نیست که تنها به نفع غیر مسلمانان تمام می گردد، می توانید به کتاب های کلامی که توسط دانشمندان شیعه نگاشته شده، مراجعه نموده و بدون پیش داوری، به آن چه که واقعیت است، دست یابید و مطمئن باشید که "خداوند، کسانی را که در راه او تلاش می نمایند، به راه حق هدایت می فرماید[1]".

 

اما در مورد این که بر مطلبی که از امیر المؤمنین(ع) نقل نمودید، تواتر وجود دارد، باید گفت که بر فرض این که چنین تواتری در کتابهای اهل سنت وجود داشته باشد، ولی این تواتر در کتب شیعه وجود نداشته، بلکه هیچ کتابی از شیعه را نمی توان یافت که این حدیث را با فرض صحت آن روایت نموده باشد و حتما می دانید که تنها به تواتری می توان استناد نمود که مورد قبول طرفین مباحثه علمی است. به عنوان نمونه، این موضوعات را می توان به عنوان متواتر بین فریقین تلقی نمود؛ زیرا هم در کتب شیعه و هم در کتب اهل سنت وجود دارد که ما تنها به کتب اهل سنت ارجاع می دهیم:

 

1 – این که نسبت امیرالمؤمنین (ع) به پیامبر(ص) همانند نسبت هارون(ع) به موسی(ع) است[2].

 

2 – این که پیامبر(ص) فرمودند: کسی که فاطمه(س) را به غضب آورد، همانند کسی است که مرا به غضب آورده باشد[3].

 

3 – این که شخصی در زمان فوت پیامبر(ص) مانع از نوشتن مطلبی توسط ایشان گردیده و گفته که پیامبر(ص) هذیان می گوید[4].

 

4 – این که فاطمه (س) تا زمان وفاتشان از خلیفه اول و دوم ناراضی بوده اند[5].

 

5 – این که پیامبر (ص)، علی(ع) را برای رساندن پیام برائت، جایگزین ابوبکر نمودند[6].

 

6 – این که خلفای اول و دوم در محضر پیامبر(ص) صدایشان به قدری بلند شد که با نزول آیات اولیه سوره حجرات مورد نکوهش قرار گرفتند[7] ، هر چند اهل سنت معتقدند که خداوند بعدها آنها را مورد بخشش خود قرار داد.

 

این مواردی که بیان شد و ده ها مورد دیگر را می توان متواتر بین فریقین نامید؛ زیرا علاوه بر این که در کتب شیعه به آن اشاره گردیده است، در معتبرترین کتب اهل سنت نیز از آنها یاد شده است که ما همه آنها را به کتاب صحیح بخاری که در نظر اهل سنت به منزله خواهر قرآن است، ارجاع دادیم و با دقت نظر در آنها می توانید به تعارضشان با حدیثی که نقل نمودید پی ببرید. اما در مورد حدیثی که شما ادعای تواتر آن را نمودید، می توان گفت که حاکمان اموی بعد از خلفای راشدین که با امیر المؤمنین(ع) دشمنی داشتند، با تبلیغات سیاسی این گونه وانمود نمودند که ابوبکر و عمر بهترین افراد بعد از پیامبرند و طبیعتا علی(ع) در مرحله بعد از آنها قرار می گیرد. بعدها در تکمیل این روند تبلیغاتی، برخی این گفته را به امام علی(ع)نسبت دادند تا از استحکام بیشتری برخوردار گردد.

 

در این مورد، روایتی در کتب شیعه وجود دارد که حتی اگر شما سند آن را نیز نپذیرید، اما استدلالی که در آن شده نمی تواند مورد پذیرش تان نباشد:

 

ابو خالد کابلی می گوید: به امام سجاد(ع) عرض نمودم: مردم[8] می گویند بهترین مردم بعد از پیامبر(ص)، به ترتیب ابوبکر و عمر و عثمان و علی(ع) هستند . امام سجاد(ع) در پاسخ فرمودند: پس آنان با روایتی که سعید بن مسیب از سعد بن ابی وقاص از رسول الله(ص) نقل نموده چه می خواهند بگویند و این که ایشان به علی(ع) فرمودند که "تو نسبت به من به منزله هارون(ع) نسبت به موسی(ع) هستی به جز این که بعد از من پیامبری نیست[9]" آیا در زمان موسی (ع) کسی همانند هارون(ع) پیدا می شد؟[10].

 

امام سجاد(ع)، با استناد به حدیث منزلت که مورد پذیرش فریقین است، اعتبار حدیثی که در زبانهای مردم بود و شما آن را منتسب به امام علی(ع) دانستید را زیر سؤال می برد و این استدلال از هر شخصی که باشد منطقی و مورد پذیرش خواهد بود.

 

اما این که چرا امیرالمؤمنین(ع) بعد از به دست گرفتن قدرت به مخالفت با خلفای سابق نپرداخت، باید گفت که طبق عقیده ما و آن چه در کتب ما وجود دارد، ایشان بارها انتقاد خود را از خلفای سابق بیان داشتند که به عنوان نمونه می توان از خطبه شقشقیه موجود در نهج البلاغه نام برد.

 

اما با استناد به آنچه متواتر بین فریقین است چند سؤال را مطرح می نماییم:

 

1- آیا عزل معاویه (که منصوب دو خلیفه پیشین بوده) از امارت شام، مخالفت با نظر آنان نیست؟

 

2 - آیا تقسیم بیت المال به شیوه جدید، مخالفت به حساب نمی آید؟

 

3 - آیا عدم توجه به ادامه فتوحات خارجی و سعی در پاکسازی درونی جامعه مسلمانان، تغییر رویه ای در نظر گرفته نمی شود؟ ...و موارد دیگری از این قبیل.

 

می دانیم که ایشان حتی در زمان قدرت خلفای پیشین به عنوان شخصی معترض و منتقد به نظام موجود تلقی می شدند، به عنوان یکی از ده ها نمونه ، از شما می پرسیم که چرا ایشان تا زمان وفات فاطمه(س) و دفن شبانه ایشان، با ابوبکر که شما او را بهترین فرد بعد از پیامبر می دانید، بیعت ننمودند[11]؟

 

البته ایشان به دلیل حفظ اصل اسلام، علی رغم تمام اعتراضاتی که داشتند، به همکاری با خلفا در رسیدگی به امور جامعه اسلامی می پرداختند[12] و به تعبیر زیبای خودشان: "برای ما حقی وجود دارد که اگر به ما دادند که چه بهتر و گرنه ترجیح می دهیم به عنوان نفر دوم، پشت شتر سوار شویم هر چند که مدتها به طول انجامد[13]".

 

در حقیقت ایشان، قدرت را تنها به عنوان ابزار، نه به عنوان هدف تلقی می نمودند و به همین دلیل، هم در زمان خلفای سابق و هم در زمان خلافت ظاهری خودشان ترجیح می دادند که موارد زیادی را با سکوت سپری نموده و قضاوت در مورد آن را به عهده آیندگان بسپارند . در مورد کفر افرادی که بیان نمودید، باید گفت به عقیده شیعه هر شخصی که شهادتین را بر زبان جاری نماید، مسلمان است.

 

اما این که چرا ایشان در موارد بسیاری به نظر خودشان عمل ننمودند، جالب است بدانید که ایشان در زمانی که به اصطلاح شما قدرت در دستشان بود با انجام نماز تراویح مخالفت نمودند ولی به دلیل اعتراض برخی افراد وادار شدند که آنها را به حال خود واگذارند[14] و مطمئنا می دانید که ایشان به حََکَم قرار دادن ابو موسی اشعری راضی نبودند ولی به اجبار با آن موافقت نمودند و اصولا ایشان زمانی به حکومت رسیدند که بیست و پنج سال قبل از آن به طور مداوم، جامعه اسلامی در سیطره تبلیغاتی بود که عمل خلفای پیشین را توجیه نموده و مخالفت در برخی زمینه ها ایجاد مشکل می نمود، همانند برگرداندن فدک که به عقیدة برخی، تلاش جهت منافع شخصی تلقی می شد و اساسا دوره خلافت ایشان آن قدر کوتاه و همراه با جنگ ها و کارشکنی های گوناگون بود که به ایشان اجازه اصلاحات اساسی را در بسیاری موارد نمی داد.

 

در مورد قرآن نیز باید گفت که شیعه، قرآن موجود را قبول داشته و آن را از جانب خداوند می داند، اما معتقد است که قرآن علی (ع) (علاوه بر متن حاضر در قرآن) شامل معرفت ناسخ از منسوخ و زمان نزول آیات و توضیحات و تفسیرات بسیاری بوده که به دلایلی که بیان شد، ایشان نتوانستند آن را در اختیار جامعه ای قرار دهند که در میان آنان کسانی بودند که با ساده اندیشی فریب سپاه دشمن را در بالا بردن قرآن ها به روی نیزه ها خورده و از اطاعت امام سرباز زدند و به فرموده ایشان که من سزاوارترین مردم به قرآن می باشم[15] اعتنایی ننمودند.

 

در مورد آخرین بخش از سؤالتان نیز باید گفت که هر سکوتی خیانت نیست و سکوتی خیانت است که با شکستن آن ، جامعه رو به اصلاح آورد نه اینکه بر فساد آن افزوده شود.

 

به عنوان نمونه چند پرسش را خدمتتان عرض می نماییم:

 

آیا این که پیامبر بدون توجه به نظر خلیفه دوم، بر جنازه منافق معروف عبد الله بن ابی نماز گزارد[16]، خیانت به جامعه اسلامی تلقی شد؟

 

آیا این که خضر(ع) دلیل ماجراهایی که داستان آن در سوره کهف موجود است را از اول به موسی(ع) نگفت، به او خیانت نمود.

 

آیا با این که طبق آیه 30 سوره محمد و آیة 101 سوره توبه، خداوند می توانست منافقان را به پیامبر(ص) معرفی نماید ولی ایشان از خداوند خواستار چنین مطلبی نگردیدند، به اسلام و مسلمانان خیانت نمودند؟

 

آیا سکوت هارون(ع) در مورد گوساله پرستی بنی اسرائیل و عذر آوردن نزد موسی (ع) که آنان مرا ضعیف شمرده و نزدیک بود مرا بکشند[17]، خیانت بود؟

 

هیچ کدام اینها خیانت نبود و سکوت امیر المؤمنین(ع) (که منزلتی همانند هارون(ع) دارد) نسبت به بیان برخی مسائل نیز در آن شرایط که سه گروه از مسلمانان با او وارد جنگ شده بودند و شمار دیگری نیز با او به مخالفت می پرداختند و عاقبت او را به شهادت رساندند، خیانت نیست، بلکه این وظیفه ما و شما است که با تحقیق منصفانه به حقیقت دست یابیم.

 

 

[1] - عنکبوت، 69.

[2] - بخاری، محمد بن اسماعیل، صحیح بخاری، دار الفکر، بیروت، 1401 ه ق، ج 4، ص 208 و ج 5، ص 129.

[3] - صحیح بخاری، ج 4 ، ص 219.

[4] - همان ، ج 5، ص 137و 138. برای آگاهی بیشتر، نک: سؤال 1527 (سایت: 1692)، نمایه: منع از نوشته شدن وصیت پیامبر(ص).

[5] - همان ، ج ، ص 42 و ج 5 ص 82 و 83.

[6] - همان ، ج 5، ص 202 و 203.

[7] - همان ، ج 6، ص 46 و 47.

[8] - دقت بفرمایید: مردم و نه امام علی (ع) .

[9] - همانگونه که بیان شد، این حدیث از متواترات بین شیعه و اهل سنت است و در صحاح معتبر اهل سنت نیز وجود دارد.

[10] - مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، مؤسسه الوفاء، بیروت، 1404 ه ق ،ج 37، ص 273.

[11] - ر. ک : صحیح بخاری، ج 5 ، ص 82 و 83.

[12] - در این زمینه می توانید به نمایه پرسش شماره 1351 (سایت: 1450) آرشیو همین سایت مراجعه نمایید.

[13] - نهج البلاغه، انتشارات دار الهجره قم، ص 472.

[14] - ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، کتابخانه آیت الله مرعشی، قم، 1404ه ق، ج 12، ص 283 .

[15] - نصر بن مزاحم المنقری، وقعه صفین، کتابخانه آیت الله مرعشی، قم، 1403 ه ق، ص 490 و 491 .

[16] - صحیح بخاری، ج 5 ، ص 206.

[17] - اعراف، 150.

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    755424 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • معنای ذکر «لا حول ولا قوه الا بالله العلی العظیم» چیست و این ذکر چه آثار و برکاتی دارد؟
    734951 حدیث 1396/06/14
    «لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ»؛ یعنی هیچ نیرو و توانى جز از سوى خداوند بلندمرتبه و بزرگ نیست‏. واژه «حول» در لغت به معنای حرکت و جنبش،[1] و «قوّة» به معنای استطاعت و توانایی است.[2] بنابر ...
  • آیا خداوند به نفرینی که از دل شکسته باشد، توجه می کند؟ یا فقط دعاهای مثبت را اجابت می کند؟
    648314 Practical 1390/07/12
    نفرین در آموزه های دینی ما مسئله ای شناخته شده است، چنان که در آیات و روایات آمده است: "بریده باد هر دو دست ابو لهب"؛ "از نفرین مظلوم بترسید که نفرین مظلوم به آسمان می رود". و... . منتها همان گونه که دعا برای استجابت، نیازمند شرایط است، ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    645459 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    640660 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    579425 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...
  • فضیلت و آداب و شرایط نماز جمعه چیست؟ و به چه صورت خوانده می‌شود؟
    576981 نماز جمعه 1389/09/10
    در مورد جایگاه و فضیلتش نماز جمعه همین بس که سوره‌ای از قرآن به نامش می‌باشد.نماز جمعه یک از عباداتی است که به جماعت خوانده می‌شود. این نماز دو خطبه دارد که با حمد و ثنای الهی شروع می‌شود و امام جمعه در این خطبه‌ها باید مردم را به تقوای ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    559740 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
     دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری باز ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    559560 جن 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • می خواهم دعا کنم همسرم در زندگی مطیع من باشد آیا در این زمینه دعایی از اهل بیت (ع) به ما رسیده است؟
    548885 Practical 1389/02/22
    دعاها، لازم نیست حتماً به زبان عربى خوانده شوند؛ هرچند به عربی بهتر است، حتى دعا در نماز به زبان فارسى جایز است.نکته مهم تر این که انسان باید شرایط دیگر تأثیر گذاری دعا ...