اصطلاحات و مدخل ها
-
مدنی بالطبع
2016 طبقهبندی نشده
انسانها به صورت واضح و غیر قابل انکار، زندگی اجتماعی داشته و تعامل بسیار گستردهای میان آنان برقرار است، اما در تحلیل این نوع از زندگی برای انسان دو نظر وجود دارد:
الف . این ویژگی انسان، ا
-
مدینه ، مدینة النبي (یثرب)
8004 سرفصلهای قرآنی
یثرب از شهرهای باستانی عربستان بود که بعد از ظهور اسلام و بعد از هجرت مرجئه
2234 فرقهها، مذهبها، گروهها«مرجئه» از جمله فرقههای اسلامی است که در نیمه دوم قرن اول هجری با انگیزههای سیاسی شکل گرفته و سپس مبانی فکری خود را به عنوان تفکری کلامی سر و سامان داد. تحولات فکری مرجئه به شکلگیری انشعاباتی د
- مرض ، بیماری
9310 سرفصلهای قرآنی«مرض» که در فرهنگ فارسی به معنای بیماری است، از واژههایی است که در قرآن و روایات برای مشکلات جسمی و مرگ ، موت
38294 سرفصلهای قرآنیمرگ عبارت است از: قطع علاقهی روح از عالم طبیعت و سفر کردن به دنیایی دیگر.
در ارتباط با «مرگ» نکاتی قابل گفتن است:
1 . در فرهنگ قرآن همانگونه که حیات و زندگی، امری وجودی است، مرگ ه
- مروان بن حکم
2382 شخصیتهامروان بن حکم بن ابی العاص بن امیه، چهارمین خلیفهی اموی بعد از معاویة بن یزید و سرسلسلهی حکومت مروانیان بود.
از آنجا که حکم بن ابی العاص یکی از مخالفان سرسخت رسالت مریم (مریم بنت عمران)
14661 سرفصلهای قرآنیحضرت مریم(س) دختر عمران و مادر حضرت عیسی(ع)، یکی از بانوان بزرگ تاریخ، و بر اساس آیات قرآن بزرگترين شخصيت زن در زمان خود، و در کنار
- مسائل مستحدثه
2523 اصطلاحات فقهی - اصولیمسائل مستحدثه مسائلی است که یا در آثار فقهی کهن به آنها پرداخته نشده باشد و یا به آن گونه که می بایست مطرح شود، از آنها بحث نشده و طبیعتاً نیاز به نگاه و تحقیق مجدد دارد.
- مستحاضه
1291 اصطلاحات فقهی - اصولیرجوع کنید: «استحاضه».
- مستضعف، استضعاف
5236 سرفصلهای قرآنی«استضعاف» در لغت به معنای «ناتوان ديدن، ناتوان شمردن و تزریق حسّ ناتوانی در دیگران» است و «مستضعف» به معنای فردی است که او را ضعیف پنداشته و در ناتوانی نگه میدارند. در تعالیم دین
- مسجد
- مسجد الاقصی
2742 سرفصلهای قرآنیشهر بیت المقدس که پیش از اسلام به نامهایی؛ مانند اورشلیم و ایلیا نیز خوانده میشد، از جمله شهرهایی است که هر یک از ادیان اسلام، مسیحیت و یهود، تقدس خاص و ویژهای برای آن قائلاند. در این شهر تپها
- مسجد الحرام
6773 سرفصلهای قرآنی«مسجدالحرام» نخستین مسجد در روی زمین و مشهورترین مسجد در تاريخ اسلام بوده که در مكه قرار دارد، و قبلهی مسلمانان (كعبه) در آن واقع شده است
- مسجد النبی(ص)
4172 سرفصلهای قرآنیزمانی که پیامبر اکرم(ص) وارد مدینه شد، بسیاری از مردم آنجا علاقه داشتند که حضرتشان میهمان آنان باشد، اما آنحضرت(ص) شتر خود را رها کرد و قرار را بر این نهاد که هر جا شتر از حرکت باز ایستاد، همانج
- مسجد ضرار
2440 سرفصلهای قرآنی«ضِرار» مصدر باب مفاعله از ریشه «ضرر» بوده و در لغت، به معنای زیان رسانیدن تعمّدی به دیگران است.
در قرآن کریم و در سورۀ توبه به ماجرای ساخت «مسجد ضرار» اشاره شده است. گرچه این مسجد از طرف ب
- مسخ
- مسعود بن حجاج
1893 شخصیتهایکی از شهدای کربلا که به سپاه امام حسین(ع) پیوست و روز عاشورا به همراه فرزندش
- مسلم (أسلم) بن کثیر
1935 شخصیتها- مسلم بن عقیل
3126 شخصیتهامسلم فرزند «عقیل بن ابیطالب» و کنیزی به نام «حلیه» بود. ایشان در سال 20 قمری متولد شده و در چهل سالگی و در روز نهم ذی الحجه سال 60 به شهادت ر
- مسلم بن عوسجه
2195 شخصیتهامسلم بن عوسجه یکی از اصحاب پیامبر اکرم(ص) و یکی از برجستهترین شهدای کربلا میب
- مسیحیت،مسیحی،نصرانی
2914 سرفصلهای قرآنیبه آن دسته از پیروان عیسای مسیح(ع) که بعدها به پیامبر اسلام(ص) ایمان نیاوردند، مسیحی، نصرانی، ترسا و ... گفته میشود و آیین آنان با ع
- مشورت(مشاوره)
2228 سرفصلهای قرآنیرجوع کنید: «شورا».
- مصادره به مطلوب
2642 اصطلاحات فقهی - اصولیوقتی مشخص شود که برای اثبات یک چیز به خود آن چیز - و لو با عبارتی دیگر - استدلال شده است، میگوییم این «مصادره به مطلوب» است. مانند آنکه در اثبات گرمای هوا گفته شود که «چون هوا خنک نیست، پس گرم اس
- مضاربه
1097 اصطلاحات فقهی - اصولی«مضاربه» در اصطلاح فقه اسلامی؛ عقد قراردادی است که به موجب آن شخص مالک به شخص دیگر(عامل) سرمایهای میسپارد تا با آن
- معاد ، رستاخیز ، آخرت
- معاویه ، معاویة بن أبی سفیان
9818 شخصیتهامعاویه فرزند ابیسفیان و هند از افراد سرشناس قریش بود که با کنیهی «أبو عبدالرحمن» نیز شناخته میشد. مشهور مورّخان تولد او را پنج سال قبل از بعثت دانستهاند.
<- معتزله
3881 فرقهها، مذهبها، گروهها«اعتزال» در لغت به معنای دوری گزیدن و کناره گرفتن است و معتزله عنوان گروهی است که برجستگی آن در طرح مباحث کلامی بوده و در نیمۀ اول قرن دوم هجری(هشتم میلادی) در بصره بنیان گذاشته شده و بعدها به عنوا
- معتلّ
1754 ادبیاتهر کلمهای که در حروف اصلی خود یک یا چند «حرف علّه» داشته باشد، «معتلّ» نامیده میشود که خود دارای چند زیر مجموعه میباشد: مثال(واوی و یائی). اجوف(واوی و یائی). ناقص(واوی و یائی). لفیف(مقرون و مفرو
- معراج
8757 سرفصلهای قرآنی«معراج» در زبان عرب، به وسیلهای گفته میشود که با کمک آن، انسان به بلندیها صعود مینماید و در همین راستا، به نردبان نیز "معراج" گفته میشود.
خداوند در «سوره معارج» خود را
- مغالطه
1762 اصطلاحات منطقی«مغالطه»، قیاسی است که به دلیل وجود برخی ویژگیهایی که در مقدمات آن وجود دارد، نتیجه درست و قابل پذیرشی را به دنبال نخواهد داشت:
- به لحاظ «صوری» درست نباشد؛ بدین بیا
- مقابله به مثل
3739 سرفصلهای قرآنی«مقابله به مثل» در لغت؛ به معنای تلافی کردن، رفتار همسان در پاسخ به رفتار دیگری، و ... آمده است.
مقابله به مثل يا اصل تقابل در تاريخ ج
- مقام ابراهیم
2889 سرفصلهای قرآنیاز این مقام در آیه 125 سوره بقره نام برده شده است و گرچه برخی معتقدند که "مقام ابراهیم" شامل تمام منطقه حرم و تمام نقاطی است که حج در آن برگزار میشود، و برخی نیز "عرفات"، "مشعر الحرام" و "جمرات سه
- مقام امن
2536 اصطلاحات عرفانیپرهیزکاران به پاس ایمان و تسلیم در برابر حق، در قیامت در پیشگاه خدای متعال مقامی خواهند داشت که از آن به «مقام امن» یا «مقام امین» تعبیر میشود.
- مقام امین
2302 اصطلاحات عرفانیرجوع کنید: «مقام امن».
- مقام تحیر
2234 اصطلاحات عرفانی«مقام حیرت» یا «مقام تحیر» مقام سرگردانى در بحر توحید و وادى عشق است که بنده در دریاى بیکران احدیت سرگردان شده و محو جمال و جلال جبروت الهى شود. برخی معتقدند آیاتی که نشانگر آن است که انسانها نمی
طبقه بندی موضوعی
موضوعات جانبی
پرسش های اتفاقی
-
آیا در قرآن، پیشگوییهایی هم وجود دارد که به حقیقت پیوسته باشد؟!
7257 تفسیر 1395/05/10همانگونه که میدانید قرآن کتاب هدایت و راهنمایی بشر به سوی سعادت و کمال است، نه کتاب پیشگویی. اما در عین حال مواردی از پیشبینی اتفاقات و حوادث آینده نیز در آن مشاهده میشود؛ مانند: 1. پیروزی رومیان بر ایرانیان.[1] 2. اعلام اینکه پیامبر ...
-
طریقه خواندن نماز در اسلام اولین بار چطور بود؟ و اوقات نماز را چه کسانی معیّن میکردند؟
36681 کلیات 1394/06/18در مورد اولین نماز و نیز چگونگی تفکیک نمازها و وقت آنها، گزارشهای گوناگونی وجود دارد. به هر حال مسلّم است که در ابتدای ظهور اسلام که مسلمانان هنوز در مکه بودند، خداوند نمازهای یومیه را بر آنان واجب کرد، اما در مورد چگونگی تفکیک نمازها، برخی گزارشهای ...
-
با توجه به اینکه اکثریت مردم جهان غیر مسلمان هستند، امام زمان(عج) چگونه میتوانند یک حکومت جهانی تشکیل دهند؟
5102 حدیث 1400/11/04یکی از اخبار غیبی که خداوند در قرآن کریم به آن خبر داده است، آنهم در زمانی که هنوز ساکنان محدودهی شبه جزیره عربستان نیز دین اسلام را نپذیرفته بودند، خبر از خاتمیت این دین و گسترش آن به تمام سرزمینها در آینده بود، و ...
-
در علوم قرآنی، دو اصطلاح «تخصیص حکم به سبب نزول» و «عدم خروج سبب نزول از حکم عام آیه»، به چه معنا است؟
7658 علوم قرآنی 1397/10/17دو اصطلاح «تخصیص حکم به سبب» و «عدم خروج سبب از حکم عام»، از مباحث مطرحشده در علوم قرآنی میباشند که در ادامه به طور جداگانه بدان خواهیم پرداخت. الف) تخصیص حکم به سبب برخی از اهلسنت معتقدند که «سبب نزول» میتواند مخصص «حکم ...
-
آیا می توان محل توالت را به مسجد تبدیل کرد؟
17394 احکام مساجد و مکانهای مقدس 1388/05/24اگر زمین محل دستشویی برای انتفاع در جهت سرویس توالت وقف نشده باشد می توان آن را به مسجد ملحق کرد اما اگر برای انتفاع در جهت سرویس توالت وقف شده باشد نمی توان آن را به مسجد تبدیل کرد ولی نماز در آن اشکالی ندارد. ...
-
چرا قرآن در ارتباط با واژه «البینات» گاهی از فعل مذکر و گاهی از فعل مؤنث بهره میگیرد؟
2676 1403/02/04اگرچه اسمها در زبان عربی به دو نوع مذکر و مؤنث تقسیم میشوند؛ اما باید دانست که هرکدام از این دو نیز یا حقیقیاند و یا مجازی![1]مذکر و مؤنث حقیقی در مواردی هستند که جنسیت در آنها معنا و مفهومی واقعی داشته باشد؛ اما در موارد دیگری که ...
-
آیا نباید آرزو داشت؛ به دلیل آنکه شیطان با آرزوها به دنبال فریب انسانها است؟!
12717 تفسیر 1396/05/30نخست باید گفت؛ اصل امید و آرزو نه تنها مذموم و نکوهیده نیست، بلکه نقش بسیار مهمی در زندگی و پیشرفت انسان در جنبههای مادی و معنوی بشر دارد. پیامبر اسلام(ص) میفرماید: «الْأَمَلُ رَحْمَةٌ لِأُمَّتِی، وَ لَوْ لَا الْأَمَلُ مَا أَرْضَعَتْ أُمٌّ وَلَداً وَ لَا غَرَسَ غَارِسٌ شَجَراً»؛
-
هرمنوتیک چیست و چه ارتباطی با نسبیگرایی دارد؟
70934 هرمنوتیک 1387/02/14واژۀ هرمنوتیک دو اصطلاح دارد.الف) اصطلاح عام: در این اصطلاح، این واژه هرگونه تحقیقى را که دربارۀ تفسیر متن صورت گیرد، شامل میشود؛ از اینرو هرمنوتیک، تمام نحلهها را در این زمینه در برمیگیرد و حتى مباحث الفاظ علم اصول نیز مباحثى هرمنوتیکى شمرده میشوند.ب) اصطلاح خاص: در این اصطلاح، ...
-
فلسفهی وجود قدرت چشمزخم در انسانها چیست؟
13093 چشم زخم و طلسم 1400/01/05چشمزخم نیرویی است که در برخی انسانها وجود دارد. البته این نیرو دارای شدت و ضعف است و شاید در تمام انسانها به صورت بالقوه یا ضعیف موجود باشد. شناخت ماهیت و فلسفهی وجودی این نیرو، مشکل است و به گونهای باید اعتراف کرد ماهیت و حقیقت ...
-
تفاوت «واجب تعبدی» و «واجب توصلی» چیست و فریضههای جهاد و امر به معروف و نهی از منکر در کدام دسته از آنها قرار میگیرند؟
17081 مبانی فقهی و اصولی 1392/09/24یکى از تقسیمات مربوط به واجب؛ تقسیم به تعبدى و توصلى است. واجب تعبدی به واجبی گفته میشود که قصد قربت در آنها معتبر است و شرط صحت آن مىباشد، بهطورى که اگر عمل بدون قصد قربت انجام شود صحیح نخواهد بود و از مکلف ساقط نمىگردد؛ مانند ...
پربازدیدترین ها
-
سریع الاستجابه ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
938053 دعا 1386/03/09دعاهای زیادی از امامان معصوم(ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابه هستند، که ذکر متن آنها در اینجا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره میشود؛ مانند: دعای توسل، دعای فرج، دعای اسم اعظم، دعای ...
-
پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتابهای آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
901154 پیامبران و کتابهای آسمانی 1387/02/31واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهانشمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
-
تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
819044 معصومین 1387/06/05شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عدهای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
-
معنای ذکر «لا حول ولا قوه الا بالله العلی العظیم» چیست و این ذکر چه آثار و برکاتی دارد؟
798747 حدیث 1396/06/14«لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ»؛ یعنی هیچ نیرو و توانى جز از سوى خداوند بلندمرتبه و بزرگ نیست. واژه «حول» در لغت به معنای حرکت و جنبش،[1] و «قوّة» به معنای استطاعت و توانایی است.[2] بنابر ...
-
آیا خداوند به نفرینی که از دل شکسته باشد، توجه میکند؟ یا فقط دعاهای مثبت را اجابت میکند؟
705124 Practical 1390/07/12نفرین در آموزههای دینی ما مسئلهای شناخته شده است، چنانکه در آیات و روایات آمده است:«بریده باد هر دو دست ابولهب»؛ «از نفرین مظلوم بترسید که نفرین مظلوم به آسمان میرود». و... .منتها همانگونه که دعا برای استجابت، نیازمند شرایط است، و هر دعایی از هر فردی قرین اجابت نیست، ...
-
حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
669850 Laws and Jurisprudence 1387/05/23زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و ...
-
عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
655395 Practical 1391/02/11عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمیکند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه میشود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
-
طبق فتوای رهبر، نماز مغرب و عشا چه زمانی قضا می شود؟
649858 Laws and Jurisprudence 1385/10/20پاسخ دفتر مقام معظم رهبری: آخر وقت نماز مغرب و عشا نصف شب شرعى است (15/11 ساعت بعد از ظهر شرعی) و احتیاط آن است که اگر تا آن موقع نماز را نخوانده است، تا طلوع فجر به قصد ما فىالذمّه[1] بهجا آورد و پس از آن نماز قضا مىشود
-
آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
616131 Laws and Jurisprudence 1387/12/04در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...
-
آیا گفتن اذان و اقامه در نماز واجب است، و آیا میتوان با یک اذان و اقامه، چند نماز خواند؟
605979 وضو، اذان و نماز 1388/11/13برخی از فقهای گذشته، مثل ابن عقیل و ابن جنید، اذان و اقامه را واجب میدانند.[1] اما اکثر مراجع معظم تقلید در احکام اذان و اقامه میفرمایند: برای مرد و زن مستحب است پیش از نمازهای یومیّه(نمازهای واجبی که در هر روز خوانده میشود) اذان و ...
- مرض ، بیماری
